En son yazımızda 31. Taraflar Konferansı’nı (COP 31) ele almış, Anadolu’da geçmişte uygulanan, iklimi gözeten, sera gazı salımına yol açmayan ve tabiatla barışık yaşam kültürümüzü (1) örnekleriyle açıklamıştık.
Bugün ise Antalya’da düzenlenen ve Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı bu büyük organizasyonun küresel yansımalarına bakalım.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un başkanlığında yürütülen zirve, ülkemizin iklim diplomasisinde üstlendiği sorumluluk açısından oldukça önemli bir adımdır.
Elbette bu tür uluslararası toplantılar son derece değerlidir. Dünyanın dört bir yanında giderek artan orman yangınları, aşırı soğuk/sıcak hava olayları, artan hava kirliliği, Avrupa’yı kavuran sıcak hava dalgaları, Endonezya ve Brezilya’daki büyük orman yangınları ile son yıllarda yıkıcı etkisini net biçimde gösteren Tsunami ve Nepal’deki sel felaketleri, iklim kriziyle mücadelenin ertelenemez bir zorunluluk olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 31. COP İklim Zirvesi kritik kararlara sahne olurken, küresel emisyonlarda başı çeken büyük ekonomilerin ve G7 liderlerinin zirveye mesafeli duruşu iklim mücadelesindeki samimiyeti sorgulamamızı gerektiriyor.
Antalya’daki zirveye katılım tablosuna baktığımızda düşündürücü bir manzarayla karşılaşıyoruz. G7 ülkelerinden İngiltere’nin dışında Avrupa’nın lokomotif ülkeleri olan Fransa, Almanya ve İtalya’nın liderleri 31.COP Liderler Zirvesi’ne katılmadılar. Aynı şekilde Kanada ve Japonya başbakanları da zirvede yer almadılar. ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilme kararının ardından iklim müzakerelerine resmi heyet göndermemesi, Çin’in ise zirvede cumhurbaşkanı yardımcısı düzeyinde temsil edilmesi dikkat çekici diğer gelişmelerdir.
Oysa dünyanın en büyük iki ekonomisine sahip olan ABD ve Çin, aynı zamanda küresel ısınmaya yol açan sera gazı salımlarında ilk sıralarda yer alıyor. Bu iki ülkenin en üst düzeyde ve kararlılıkla müzakere masasında bulunması, sürecin somut sonuçlar üretmesi açısından hayati önem taşımaktadır.
İklim krizinde tarihsel sorumluluğu en yüksek olan gelişmiş ülkelerin liderler düzeyinde masadan uzak durması, iklim krizinin yükünü en ağır biçimde hisseden gelişmekte olan ülkelerde haklı bir hayal kırıklığı yaratmaktadır. “Oysa atmosfer sınır tanımamakta, bir kıtada yakılan fosil yakıtın bedelini, binlerce kilometre ötedeki başka bir coğrafya kuraklık, sel ya da gıda krizi olarak ödemektedir.” Yani Küresel dayanışma sağlanmadan bu yangını söndürmek mümkün değildir.
Bir diğer kritik nokta ise 2023 yılında ilk kez kabul edilen "fosil yakıtlardan uzaklaşma" hedefinde aradan geçen zamana rağmen “finansman anlaşmazlıkları nedeniyle” somut ve tatmin edici bir ilerleme kaydedilmemiş olmasıdır.
Türkiye ev sahibi olarak "uygulama odaklı" bir zirve yürütmek için yoğun çaba sarf ettiğini ortaya koysa da, başta büyük Avrupa ülkeleri olmak üzere ABD ve Çin gibi küresel aktörlerin zirveye beklenen ağırlığı koymaması düşündürücüdür.! Madem insanlığa daha sağlıklı ve rahat bir yaşam sunulmak isteniyor, o halde geleceğimizi doğrudan tehdit eden bu iklim krizine karşı neden böylesine duyarsız kalınmaktadır?
“İklim zirveleri, yalnızca diplomatik nezaket ziyaretlerinin yapıldığı ya da iyi niyet temennilerinin dile getirildiği gösterişli platformlar olmaktan çıkmalıdır.” Bugün ihtiyaç duyulan şey, süslü bildirgeler ve sloganik cümleler değil, takvimi netleşmiş, finansmanı sağlanmış ve denetlenebilir eylem planlarıdır.
Gelişmiş ekonomilerin yeşil dönüşüm teknolojilerini ve iklim finansmanını tüm dünyayla adil bir şekilde paylaşması, bu mücadelenin samimiyet testidir. Bu organizasyonda alınacak kararların ve belirlenecek hedeflerin, kağıt üzerinde kalmayıp büyük bir özveri ve somut adımlarla hayata geçirilmesi için tüm devlet yetkililerinin sorumluluk alması gerekmektedir.
Doğayı tahrip ederek ve iklim krizini derinleştirerek insanların ve tüm canlıların yaşam koşullarını zorlaştıran ülkeler, artık politikalarını yeniden gözden geçirmeli, insanlığın yaşamını kolaylaştıracak ve "sıfır atık Anadolu kültürünü (1) günümüze uyarlayarak” dünyamızı koruyacak adımları, gecikmeksizin atmalıdırlar.
1: Bir önceki yazımız; Kadim kültür mü? Kapitalizmin COP’u mu?