Yaklaşık bir asırdır dünya tarihinin gördüğü tüm süper güçlerin iştahını kabartan, ancak her defasında o güçlere diz çöktüren bir coğrafya Afganistan.
Tarih boyunca işgallerin, kuşatmaların, saldırıların ve savaşların odağında yer alan Afganistan üzerine konuşmayan yok.
Sekülerinden İslamcısına, demokratından cumhuriyetçisine, her ideolojik kesimden ve her dış odaktan farklı sesler yükseliyor. Ne yazık ki bu seslerin büyük bir kısmında, "Afgan halkının tarihsel direniş ruhunu ve mücadele azmini küçümseyen, adeta görmezden gelen bir sığ ve soğuk bir anlayış hâkim."
Oysa temel bir gerçeği göremiyoruz…Bir halk, dünya görüşünü beğenin ya da beğenmeyin, kendi iradesiyle bir düzen inşa etmişse, bunu onlarca yıllık yokluğa, yoksulluğa, küresel ihanetlere ve milyonlarca ölüme rağmen başarmışsa, bu iradeye her şeyden önce saygı duymak insani bir zorunluluktur.
Maalesef kural hiç değişmiyor. Afgan halkına "cahil" veya "gerici" gibi basmakalıp yaftalar yapıştırmak en kolayı. Hatta ülkenin bugünkü ekonomik çöküşünü ve yoksulluğunu, sanki arkasında hiç emperyalist bir el yokmuş gibi, doğrudan doğruya islama/inanç eksenine bağlayan vicdansız analizler havada uçuşuyor. Bu, tarihi bilerek ya da bilmeyerek çarpıtmaktır.
Afganistan tarihine bakan herkes görecektir ki, bu halk yarım asrı aşkın bir süredir her türlü imkânsızlığa rağmen emperyalist zorbalara karşı canı pahasına bir bağımsızlık mücadelesi vermiştir.
İşin en acı tarafı ise bu eleştirileri yapanların profili...
Sıcacık evlerinde, konforlu koltuklarında oturup kesintisiz elektriğin, suyun, internetin ve modern yaşamın tüm nimetlerinin ortasından ahkam kesenler var…! Afganistan'ın içinden geçtiği acı dolu tarihi zerre kadar hissetmiyorlar.
Hayatı boyunca konfor alanından bir adım dışarı çıkmamış, tek bir gün bile savaş korkusu yaşamamış kişilerin, böylesine ağır bedeller ödemiş bir toplumu acımasızca yargılaması, en hafif tabirle vicdansızlıktır.
Hatırlayalım, Afganistan, Büyük İskender'den Perslere, Moğollardan İngiliz İmparatorluğu'na, Sovyetlerden ABD'ye kadar dünya tarihinin en gaddar küresel süper güçlerinin hedefi oldu. Yakın tarihte Büyük Britanya bu coğrafyada üç büyük savaş kaybederek çekildi. Sovyetler Birliği on yıl boyunca bu toprakları kana buladı. En son ABD, tam 20 yıl boyunca işgal ve katliam mekanizmalarını işletti. Üstelik bu "modern" güçler arkalarında sadece yıkım değil, milyonlarca mayın tuzakları bırakarak kaçıp gittiler.
Şimdi sıcak koltuklarında oturup ahkam kesen, her şeyi çok bilen o modern eleştirmenlere soralım!
Eğer dünyanın tüm süper güçleri onlarca yıl boyunca sizin ülkenize saldırsaydı, şehirlerinizi bombalayıp fabrikalarınızı yıksaydı, çağı yakalamanız, halkınıza refah sunmanız, sanayiyi, üretimi, ihracatı ve teknolojiyi geliştirmeniz mümkün olabilir miydi?
Böyle bir enkazın içinden saniyeler içinde bir Avrupa veya zengin Arap ülkeleri refahı çıkacağını düşünmek hangi mantığa sığar?
Bağımsızlığını ve egemenliğini ilan eden her ulus gibi Afganlılarda, kendi geleceğini tayin etme hakkına sahiptir.
Beğenelim ya da beğenmeyelim, bu çetin mücadelede en yakınlarını feda ederek, binlerce yetim, binlerce dul, binlerce sakat ve milyonlarca insanın hayatını kaybettiği savaşlarda zafere ulaşan bir toplum, "ülkelerini 'uğruna savaştıkları değerler doğrultusunda' yeniden inşa etmek istemesinden daha doğal bir durum olamaz." Süper güçlerin diz çöktüremediği bu amansız direnişe ve azme en azından gıpta ile bakmak gerekir.
Tarihsel arka planı incelemeden, empati kurmadan ve gerçekleri idrak etmeden sığ bir kibirle eleştiri okları fırlatmak, ahlaki bir duruş değil, insani bir ayıptır.
