Kasım ayının Sahabe Ayı olması vesilesiyle, İslam tarihinin en kıymetli nesillerinden biri olan sahabeyi yeniden hatırlamak, onların hayatlarından bazı kesitleri paylaşmak ve bizlere bıraktıkları güzel miras üzerinde düşünmek istedim. Çünkü sahabeyi tanımak, sadece geçmişte yaşananları öğrenmek değildir. Aynı zamanda bugün nasıl bir Müslüman olmamız gerektiğini anlamaktır.
Peygamberlerden sonra örnek alacağımız insanlar şüphesiz sahabe neslidir. Onlar, Kur'an'ın rehberliğinde ve Hz. Peygamber'in terbiyesinde yetişmiş, vahyin aydınlığında hayat bulmuş bir nesildir. İslam'ı sadece dilleriyle ifade etmemiş, bütün benlikleriyle yaşamış ve yaşadıkları dini sonraki nesillere aktarmışlardır.
İslam'ın ilk yıllarında Mekke'de Müslüman olmak hiç de kolay değildi. Müslümanlar işkenceye uğruyor, mallarını kaybediyor, yurtlarından çıkarılıyor ve türlü sıkıntılarla karşılaşıyorlardı. Buna rağmen imanlarından vazgeçmediler. Allah'a ve Resûlü'ne olan bağlılıklarını her türlü zorluğun üzerinde tuttular.
Ardından Muhacirler, Allah’ın rızasını kazanmak uğruna yurtlarını, evlerini ve mallarını geride bırakarak Medine’ye hicret ettiler. Medineli Ensar ise Medine’ye gelen bu kardeşlerini büyük bir sevgi ve samimiyetle karşıladı. Evlerini, mallarını ve imkânlarını onlarla paylaştılar. Aralarında öyle güçlü bir kardeşlik bağı kuruldu ki bu kardeşlik, aradan asırlar geçmesine rağmen bugün de bütün Müslümanlara örnek olmaya devam ediyor.
Yüce Allah, bu güzel nesli ve onların izinden gidenleri şöyle müjdelemektedir:
"İslam'ı ilk önce kabul eden Muhacirler ve Ensar ile iyilikle onlara uyanlar var ya, Allah onlardan razı olmuş, onlar da Allah'tan razı olmuşlardır. Allah onlara, içinde ebedî kalacakları, altlarından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte büyük kurtuluş budur." (Tevbe, 9/100)
Sahabe, Hz. Peygamber'in en yakın arkadaşları ve İslam davasının ilk yol arkadaşlarıydı. Mescitte onunla birlikte namaz kıldılar, ilim meclislerinde ondan öğrendiler, gerektiğinde savaş meydanlarında yanında yer aldılar. Onların Resûlullah'a olan sevgisi ve bağlılığı, sadece sözden ibaret değildi. Bu sevgiyi hayatlarıyla ortaya koydular.
Hz. Peygamber (sav), sahabenin değerini anlatırken şöyle buyurmuştur:
"Ashabıma sövmeyiniz. Sizden biri Uhud Dağı kadar altın infak etse, onlardan birinin bir müdd (avuç dolusu) infakına, hatta bunun yarısına bile ulaşamaz." (Buhârî, Fedâilü's-Sahâbe, 5; Müslim, Fedâilü's-Sahâbe, 221)
Bir başka hadis-i şerifinde ise şöyle buyurmuştur:
"İnsanların en hayırlıları benim içinde bulunduğum nesildir. Sonra onların ardından gelenler, sonra da onların ardından gelenlerdir." (Buhârî, Fedâilü's-Sahâbe, 1; Müslim, Fedâilü's-Sahâbe, 212)
Bu hadisler, sahabenin İslam tarihindeki yerini ve faziletini açıkça ortaya koymaktadır.
Sahabe, İslam'ı kabul ettikten sonra hayatında hiçbir şey değişmemiş gibi yaşamaya devam etmedi. İman ettikleri dinin gereklerini yerine getirmek için büyük bir gayret gösterdiler. Kardeşliği, merhameti, dürüstlüğü, fedakârlığı ve Allah yolunda mücadeleyi hayatlarının bir parçası hâline getirdiler. Onlar sadece kendileri için güzel bir hayat kurmayı değil, başkalarının da hidayete ulaşmasını istiyorlardı.
İslam'ın güzelliklerini insanlara ulaştırmak için büyük fedakârlıklarda bulundular. Yurtlarından ayrıldılar, mallarını harcadılar, gerektiğinde canlarını ortaya koydular. Arap Yarımadası'ndan farklı coğrafyalara kadar İslam'ın mesajını insanlara ulaştırmak için gayret ettiler. Bugün İslam'ın bize ulaşmasında onların bu fedakârlıklarının çok büyük bir payı vardır.
Bugün Müslüman isek, Kur'an-ı Kerim'i okuyabiliyorsak, Hz. Peygamber'i ve onun sünnetini tanıyorsak, bunda sahabenin emeği ve gayreti vardır. Onlar, kendilerine emanet edilen dini büyük bir sorumlulukla taşıdılar ve bizlere ulaştırdılar. Allah onlardan razı olsun.
Bize düşen de bu kıymetli nesli sadece anlatmak ve isimlerini anmakla yetinmemektir. Onların imanını, samimiyetini, kardeşliğini ve fedakârlığını kendi hayatımıza taşımaya çalışmalıyız. Ailemizde, ticaretimizde, komşuluk ilişkilerimizde ve insanlarla olan münasebetlerimizde onların güzel ahlakını örnek almalıyız.
Unutmayalım ki sahabeyi sevmek, yalnızca onları övgüyle anmak değildir. Onların izinden gitmek, yaşadıkları dini bizim de hayatımıza taşımaktır. Çünkü onların hayatı, bugün de bizlere yol gösterecek pek çok ders ve ibretle doludur.
Allah onlardan razı olsun.
