İşçi maaşının yetmediğinden, işveren maliyetinin ağırlığından şikâyet ediyor. İkisi de aynı ekonomik sıkıntının içindeyken, birbirlerini karşı karşıya getirmenin kime faydası var?

2027 yılı asgari ücretini belirleyecek görüşmeler henüz başlamadı. İşte tam da bu nedenle, yalnızca zam oranlarını değil, ücret sisteminin kendisini konuşmanın zamanıdır.

Çünkü mevzu bahis yalnızca maaşa kaç lira zam yapılacağı değildir. Mesele, çalışanın emeğiyle insanca yaşayabilmesi ve işverenin üretimini sürdürebilmesidir.

ÖNCE RAKAMLARIN SÖYLEDİĞİNE BAKALIM.

2026 yılında uygulanan asgari ücretin tablosu şöyle:

• Brüt ücret: 33.030 TL

• Net ücret: 28.075,50 TL

• İşveren maliyeti: İmalatta 39.223,13 TL, diğer sektörlerde 40.214,03 TL (ilgili prim indirimleriyle).

Yani imalat dışındaki bir işletme, çalışanının eline 28.075,50 TL geçmesi için aylık 40.214,03 TL harcıyor.

Aradaki fark 12.138,53 TL!

Bu farkın esas kaynağı SGK ve işsizlik sigortası primleridir. Çünkü asgari ücret için gelir ve damga vergisi istisnası zaten uygulanmaktadır.

Üstelik TÜİK'in son verilerinde yıllık enflasyon %29,77 iken konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtları kapsayan harcama grubundaki yıllık artış %40,24 düzeyindedir.

Bir de bu rakamları hayatın içine yerleştirelim.

15.000 TL kira ödeyen bir çalışanın maaşından geriye 13.075,50 TL kalıyor.

Henüz mutfağa girilmedi, elektrik faturası ödenmedi, çocuk okula gönderilmedi, işe gidip gelinmedi.

Evli çalışan ailesini geçindirmeye, bekâr çalışan ev kurmaya ve birikim yapmaya çalışıyor.

Bazen ikisi de ay sonunu değil, bir sonraki haftayı hesaplıyor!

Peki, işverenin durumu çok mu farklı?

O da hammadde, enerji, kira, finansman, tahsilat ve personel maliyetleri arasında işletmesini yaşatmaya çalışıyor.

Müşterinin alım gücü düşerken satış fiyatlarını artırmak kolay değil. Bankadan finansman bulmak, her zaman çözüm değil. Üretimi azaltmak ise çoğu zaman daha ağır sonuçlar doğuruyor.

İşte bu nedenle asgari ücret, işçiyle işveren arasında bir çekişme meselesi hâline getirilmemelidir.

DÜNYA BU MESELEYE NASIL YAKLAŞIYOR?

Kuveyt'te ücretlerden kişisel gelir vergisi alınmıyor. Devlet, vatandaşlarına yönelik konut ve sosyal destekler sunuyor. Ancak bu hakların tamamı yabancı çalışanları aynı ölçüde kapsamıyor.

Katar'da asgari temel ücret 1.000 riyal. İşveren barınma ve yemek sağlamıyorsa ayrıca en az 500 riyal konut ve 300 riyal yemek ödeneği vermek zorunda.

Birleşik Arap Emirlikleri'nde vatandaşların özel sektördeki asgari aylık ücreti 6.000 dirhem. Nafis programıyla uygun şartları taşıyan vatandaşlara ücret, emeklilik primi ve çocuk yardımları sağlanıyor. Bu haklar bütün yabancı çalışanlar için geçerli değil.

Fransa'da ise düşük ücretli çalışanlar için işveren sosyal güvenlik primlerinde indirim uygulanıyor. Ücret yükseldikçe destek kademeli olarak azalıyor. Bunlardan alınabilecek önemli bir ders var:

Çalışanın geçimi yalnızca işverenin, istihdamın korunması da yalnızca çalışanın fedakârlığına bırakılamaz. Sosyal devletin sorumluluk üstlenmesi gerekir.

2027 İÇİN ÖNERİMİZ ŞUDUR:

Asgari ücret üzerindeki çalışan ve işveren SGK ve işsizlik sigortası primleri kamu tarafından karşılanmalıdır.

Çalışanın emeklilik, sağlık ve işsizlik güvencesi eksiksiz korunmalıdır.

2026 yılı brüt ücreti üzerinden örnek hesaplandığında çalışanın net geliri 33.030 TL'ye çıkabilir. İmalat dışındaki örnek işletmenin aylık ücret maliyeti ise 40.214,03 TL'den 33.030 TL'ye inebilir.

İşçinin geliri 4.954,50 TL artarken işverenin maliyeti 7.184,03 TL azalabilir.

Elbette bu hesap, 2027 yılı için belirlenmiş bir ücret değil; mevcut rakamlarla hazırlanan reform örneğidir.

Böyle bir düzenlemenin kamuya maliyeti hesaplanmalı, bütçe kaynağı belirlenmeli, kayıtlı istihdam şartı aranmalı ve asgari ücretin biraz üzerinde kazanan çalışanlar da kademeli desteklenmelidir.

Ayrıca dar gelirli ailelere kira, çocuk ve eğitim destekleri; işletmelere verimlilik, yatırım ve üretim teşvikleri birlikte değerlendirilmelidir.

BİR DE KENDİ MEDENİYETİMİZİN BİRİKİMİNE BAKALIM.

Bizim ticaret tarihimizde Ahilik diye muazzam bir kurum vardı.

Ahi Evran'ın temsil ettiği anlayışta ticaret yalnızca para kazanmak değildi. Dürüstlük, ölçüde adalet, emeğe saygı, mesleki dayanışma ve toplumsal sorumluluk da esastı.

İslam ahlakında işçinin alın teri de işverenin helal kazancı da korunması gereken birer haktır.

Çalışanın hakkını gözetmek ne kadar önemliyse işletmenin sermayesini, emeğini ve üretme kabiliyetini korumak da o kadar önemlidir.

Sosyal devlet, adaleti yalnızca vaat eden değil, uygulanabilir ve sürdürülebilir kurumlarla yaşatan devlettir.

Üreten millet ise emeği küçümsemeyen, çalışmayı değer bilen, israftan kaçınan ve kazancını ahlakla buluşturan millettir.

Asgari ücret görüşmeleri başlamadan önce ihtiyacımız olan şey, bir tarafın diğerine üstün gelmesi değil; emeği, sermayeyi ve sosyal adaleti aynı masada buluşturan yeni bir ekonomik akıldır.

Hiçbir ülke, çalışanını yoksullaştırarak zenginleşemez; işletmelerini güçsüzleştirerek de kalkınamaz.

Gerçek kalkınma, işçinin sofrasında huzur, işverenin defterinde bereket ve devletin yönetiminde adalet olduğunda başlar.