Çin’in Şıncın (Shenzhen) kentinde düzenlenen 21 üyeli APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği) Zirvesi’nde, dünyanın en büyük üç askeri ve nükleer gücü olan Çin, Rusya ve ABD liderlerinin yan yana gelmesi çok konuşuluyor.

Ekonomik iş birliği zemininde kurulan bu ticaret masasında söz konusu üç gücün bir araya gelmesi, adeta küresel sistemin yeni şifrelerini dünyaya ilan ettikleri bir görüntü oluşturdu.

Masadan çıkan dört maddelik ortak bildiriye ilk bakışta kulağa hoş gelen hedefler yerleştirilmiş. Nükleer savaş riskini azaltmak, enerji arz güvenliğini korumak, Birleşmiş Milletler’de reform yapmak ve devlet dokunulmazlığına saygı duymak...!

Ne var ki uluslararası siyasetin acı gerçekleri bu parlak cümlelerle pek örtüşmüyor. Nükleer stoklarını hızla modernize eden, enerjiyi bir dış politika silahı gibi kullanan ve uluslararası mahkemelerin yetkisini tanımayan bu üç gücün altına imza attığı metin, samimi bir vicdan muhasebesinden çok, faydacı bir "rekabeti yönetme protokolü" niteliği taşıyor.

Bu üçlü görüşmede en fazla ABD’nin duruşunu sorgulamak gerekir. Zira ABD, İsrail’e verdiği destekle Gazze’deki soykırıma sebep olurken, Tayvan üzerinden Çin’i kışkırtmakta ve Ukrayna kriziyle Rusya’yı çevrelemeye çalışmaktadır. Ayrıca İran’a yönelik saldırıları ve Venezuela liderine karşı yaptıklar da dahil olmak üzere, küresel ölçekte saldırgan politikalarını sürdürerek istikrarsızlığa yol açmaktadır.

Yine de kabul etmek gerekir ki nükleer düğmelere basabilecek liderlerin aynı masada buluşması ve olası bir küresel felaketi önlemek adına diplomasinin ön plana alınması son derece değerlidir.

Ancak bu buluşmanın asıl dikkat çeken yönü, masanın dışında bırakılanlardır.

Avrupalı liderler bu masada yoktu. Coğrafi olarak zaten APEC üyesi değillerdir, ancak üç büyük ülkenin dünyayı yeniden dengeleme politikası, Avrupa’yı yeni güvenlik oluşumunun tamamen dışında bıraktı.

Ekonomik gücünü sürekli bir koz olarak kullanan Avrupa, askeri kapasitesini aynı ölçüde geliştirememenin bedelini ödüyor.

Türkiye’nin de bu masada yer alması gerektiğine dair bazı görüşler dile getirilse de, Türkiye hem APEC üyesi değildir hem de zirvenin gayriresmi "nükleer süper güç” formatına uygun bir profile sahip değildir. Bu nedenle söz konusu temenniler pek gerçekçi değildir.

Fakat şunu unutmamak gerekiyor: "Masada olmamak, masadan etkilenmemek anlamına gelmiyor." Kapalı kapılar ardındaki pazarlıkların İran, Ukrayna ve Tayvan hatlarında yaratacağı sarsıntıyı şimdiden görebiliyoruz. ABD ve Çin’in Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve nükleer program konusunda ortak zemin araması, İran üzerindeki diplomatik alanı daraltabilir.

Batı’nın izolasyon duvarını yıkan Rusya’nın elinin güçlenmesi ise Ukrayna ve Avrupa için çok daha zorlu günlerin habercisi olabilir.

Tayvan cephesinde ise Çin, olası bir ticaret ateşkesinin bedelini ABD’nin Tayvan’a verdiği destekten geri adım atması şartına bağlamış durumda.

Bu yeni düzende masanın dışında kalan diğer 18 APEC üyesi, Avrupa ve Türkiye için çıkarılacak tek bir ders var: "Masada değilseniz, menüdesiniz demektir."

Çünkü üç büyük güç, yaptıkları pazarlıklarla dünyayı yeniden şekillendiriyorlar. Bu tabloda Avrupa, ABD’nin hegemonyasından kurtulup kendi stratejik özerkliğini ve askeri gücünü inşa etmek zorundadır.

Bu tabloda Avrupa, ABD’nin hegemonyasından kurtulup kendi stratejik özerkliğini ve askeri gücünü inşa etmek zorundadır.

Türkiye ise özellikle son yıllarda savunma sanayiine yaptığı yatırımları ve jeopolitik konumunu ön plana çıkarmalıdır. Hem Batı ittifakıyla hem de Avrasya güçleriyle diyalog kurabilen nadir ülkelerden biri olma avantajını, enerji koridorları ve arabuluculuk diplomasisiyle perçinleyerek kendi vazgeçilmezliğini ilan etmelidir.

Çünkü yeni dünyada kimse kimseye acımıyor ve yer açmıyor, o masaya ancak kendi ağırlığınız ve gücünüzle oturabilirsiniz.