Çarşımızda küçük bir dükkan açan esnaf, sabah kepengi kaldırırken farkında olmadan büyük bir dalganın içinde yelken açıyor.
Dünya değişiyor; teknoloji rüzgârı esiyor, yapay zekâ hayatın her alanına giriyor. Normal şartlarda bu rüzgâr, küçük işletmeleri savurabilir. Ama doğru hamlelerle tam tersine, bu dalgayı avantaja çevirebiliriz.
Bilgi teknolojileri yatırımlarının patlaması, sadece büyük şehirleri veya dev şirketleri etkilemiyor; aynı rüzgâr, doğru yönlendirilirse bizim çarşımıza da ulaşabilir. Küçük işletmeler, dijital altyapıyı ortak kullanarak, e-ticaret ve stok yönetiminde yapay zekâdan faydalanabilir, hem üretimini hem satışını artırabilir.
Ancak madalyonun öteki yüzü var:
Bu yatırımlar genellikle birkaç dev şirket etrafında yoğunlaşıyor. Kaldıraç artıyor, borçlanma yayılıyor. Beklenen verimlilik artışı gerçekleşmezse, coşku yerini sert bir düzeltmeye bırakabilir. Bu dalga, yerel ekonomiyi de vurur.
Peki ne yapmalı?
Çarşılarımızda, odalarımızda ve birliklerimizde gerçek çözümler geliştirmek gerekiyor. Kendi dijital tedarik ağımızı kurabilir, pazarlama havuzları oluşturabilir, üyelerimize yapay zekâ destekli muhasebe ve stok yönetimi eğitimi verebiliriz. Küçük işletmeler teknolojiyle büyüyebilir; çarşı, sadece yan yana dükkanlar değil, bir dayanışma ve güç merkezi hâline gelebilir.
İşte burada İslam iktisadı prensipleri devreye giriyor:
Faizsiz finansman ve sermaye paylaşımı: Esnaf ve KOBİ’ler, kâr-zarar ortaklığı ile teknoloji yatırımlarına erişebilir; borç yükü hafifler, kaldıraç riski azalır.
Yerel dayanışma ve vakıf modellemeleri: Ortak dijital altyapı, eğitim ve pazarlama havuzları vakıf veya kooperatif temelli yapılarla kurulabilir; kaynaklar toplu ve verimli kullanılır.
Adil ve kapsayıcı büyüme: Kazançlar sadece bir avuç kişiye değil, toplumun geniş kesimine dağılır; bu da hem esnafın hem tüketicinin güvenini artırır.
Sürdürülebilir yatırımlar: Spekülatif finans yerine reel üretimi destekleyen helal ve etik yatırımlar, ekonomik dalgalanmalara karşı dayanıklıdır.
Bugün dünya yeni bir teknoloji dalgasının eşiğinde. Bu dalga ya bizi sürükleyecek ya da biz onu avantaja çevireceğiz.
Karar, Silikon Vadisi’nde değil.
Karar; kendi ışığını yakabilende.
Kendi çarşısını ayağa kaldırabilende.
Kendi iradeni ortaya koyabilende.
Unutmayalım:
Yarını kurtaracak hamle, bugün senin elinde, İslam iktisadı ilkeleriyle güvence altında.
