Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, veri merkezlerinin gelişmiş bellek çiplerine olan talebini artırırken bu durum telefon, bilgisayar, tablet ve oyun konsollarının üretim maliyetlerine de yansımaya başladı.
Financial Times'ın haberine göre, dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) başta olmak üzere bazı bellek çiplerinin fiyatları son bir yılda yaklaşık 5 kat arttı. Tedarik sorunları ve yüksek fiyatların 2027'ye kadar devam edebileceği belirtiliyor.
Yaşanan sorun, yapay zeka uygulamalarının doğrudan telefon ve bilgisayarlarda kullanılan çipleri tüketmesinden kaynaklanmıyor. Yarı iletken üreticileri, daha yüksek kâr sağlayan ve yapay zeka sunucuları ile veri merkezlerinde kullanılan gelişmiş bellek türlerine üretim kapasitesinin daha büyük bölümünü ayırıyor.
Gelişmiş yapay zeka modellerinin büyük miktarda veriyi hızlı şekilde depolayıp işlemesi, yüksek bant genişlikli bellek (HBM), gelişmiş DRAM ve NAND depolama çiplerine olan talebi artırdı.
Üretim kapasitesi yapay zekaya kayıyor
Söz konusu gelişmiş bellek çipleri, geleneksel elektronik ürünlerde kullanılan çiplerle aynı üretim tesislerinin bir bölümünde üretiliyor. Veri merkezlerinin artan talebi nedeniyle üretim kapasitesinin daha büyük kısmının bu alana ayrılması, telefon ve bilgisayar üreticilerinin ihtiyaç duyduğu çip arzını daraltıyor.
Araştırma şirketi TechInsights, mevcut durumu sektör tarihindeki en ciddi bellek çipi kıtlıklarından biri olarak değerlendirirken yapay zeka veri merkezlerinden gelen talebin yeni üretim hatlarının devreye alınma hızını aştığını belirtiyor.
Cihaz fiyatları artabilir
Bellek çipleri akıllı telefon, bilgisayar, tablet ve oyun konsollarının temel bileşenleri arasında yer alıyor. Çip maliyetlerinin yükselmesi üreticileri iki seçenekle karşı karşıya bırakıyor: Ürün fiyatlarını artırmak veya aynı fiyat seviyesini korumak için cihazların teknik özelliklerini düşürmek.
Financial Times'a göre bazı elektronik şirketleri ürün fiyatlarını yüzde 20'ye varan oranlarda artırırken, bazı oyun konsollarının fiyatında yaklaşık 150 dolarlık artış yaşandı.
Özellikle düşük fiyatlı cihaz üreticileri, sınırlı kâr marjları nedeniyle artan bileşen maliyetlerinden daha fazla etkileniyor. Büyük üreticilerin ise daha yüksek kâr marjına sahip üst segment ürünlere ağırlık vermesi bekleniyor.
Tüketiciler açısından krizin etkisi daha pahalı cihazlar, daha düşük bellek kapasitesine sahip modeller veya mevcut ürünlerin daha uzun süre satışta tutulması şeklinde görülebilir.
Çözüm kısa sürede mümkün değil
Bellek çipi üretimindeki açığın kapatılması kısa sürede mümkün görünmüyor. Yeni yarı iletken fabrikalarının kurulması, gerekli ekipmanların temin edilmesi ve üretim verimliliğinin artırılması yıllar sürebiliyor ve milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor.
Üreticiler kapasite artırmaya çalışsa da yeni yatırımların önemli bir bölümünün daha yüksek getiri sağlaması nedeniyle yapay zekaya yönelik gelişmiş bellek çiplerine ayrılması bekleniyor.
IDC tahminlerine göre DRAM ve NAND arzındaki büyümenin 2026 boyunca tarihsel seviyelerin altında kalması bekleniyor. Bellek çipi sıkıntısının elektronik cihaz pazarındaki etkilerinin 2027'ye kadar devam edebileceği değerlendiriliyor.
