Çevrenizde her şeye "tamam" diyen, kimseyi kırmamak için kendi planlarını sürekli erteleyen, başkalarının mutluluğunu kendi huzurunun önüne koyan biri var mı? Ya da o kişi doğrudan siz misiniz?
Eğer öyleyse, muhtemelen çok "nazik", "fedakâr" veya "uyumlu" biri olarak tanınıyorsunuz. Ancak madalyonun öteki yüzünde; içten içe biriken bir öfke, bitkinlik ve "kullanılmışlık" hissi yatıyor olabilir. Psikolojide biz buna "sınır ihlali" diyoruz.
Neden “Hayır" Diyemiyoruz?
"Hayır" demek neden bu kadar zor? Çoğu zaman bu kelimenin arkasında büyük bir korku yatar: Reddedilme ve yalnız kalma korkusu. Çocukluktan itibaren "uyumlu olursan sevilirsin" mesajıyla büyüdüyseniz, sınır çizmeyi bir kabalık veya sevgisizlik olarak kodlamış olabilirsiniz. Ancak gerçek şudur: Sınır çizmek, bir duvar örmek değil; başkalarına sizinle nasıl bir ilişki kurmaları gerektiğini öğreten bir kullanım kılavuzudur
Başkalarını Kırmamak İçin Kendimizi Kırıyoruz
Her "evet", aslında bir başka şeye verilmiş bir "Hayır’dır. Arkadaşınızın ricasına hayır diyemediğinizde, aslında kendi dinlenme vaktinize, ailenize ayıracağınız zamana veya kendi psikolojik sağlığınıza "hayır" demiş olursunuz. Bu aradaki önemli ayrım arkadaşımızın hangi konuda ve hangi zamanda ricasına hayır demek bu ayrım önemlidir.
Sürekli başkalarını memnun etmeye çalışmak Psikolojide biz buna (people-pleasing), bir süre sonra kişide özsaygı kaybına yol açar. Kişi, kendi ihtiyaçlarını o kadar çok bastırır ki, bir noktadan sonra "Ben gerçekten ne istiyorum?" sorusunun cevabını veremez hale gelir.
Sağlıklı Bir "Hayır" İçin 3 Adım
Sınır çizmek bir kas gibidir, egzersiz yaptıkça güçlenir. İşte ilk adımlar:
- Zaman Kazanın: Size bir ricada bulunulduğunda hemen "evet" demek yerine, "Bunu bir programıma bakıp sana döneyim" deyin. Bu, otomatik tepkinizi kontrol etmenizi sağlar.
- Açıklama Yapma Zorunluluğundan Kurtulun: "Hayır" tam bir cümledir. Uzun uzun bahaneler üretmek, karşı tarafa sizi ikna etmesi için açık kapı bırakır. Nazik bir ifade ile ama net olun.
- Suçluluk Hissini Kabul Edin Ama Boyun Eğmeyin: İlk kez hayır dediğinizde kendinizi kötü hissetmeniz normaldir. Bu duygunun geçici olduğunu ve sağlıklı bir gelişim süreci içinde olduğunuzu kendinize hatırlatın.
Sonuç Olarak
Sınırlarınız, sizin kim olduğunuzu belirler. Hayatınızdaki insanlar sizin sınırlarınıza saygı duymuyorsa, onlar aslında sizin "kim olduğunuzla" değil, sizin onlara ne kadar "hizmet ettiğinizle" ilgileniyor olabilirler.
Gerçek dostluklar ve sağlıklı ilişkiler, "hayır" kelimesini kaldırabilecek kadar güçlüdür. Unutmayın; kendi sınırlarınıza siz saygı duymazsanız, başkalarının duymasını bekleyemezsiniz.
