Gündemde sıkça yer alan "seyyanen zam" ve "refah payı" kavramlarının maaşlara nasıl etki edeceği ise merak konusu.

Uzmanlar, iki artış yöntemi arasındaki hesaplama farklarını ve hangi grubun bu artışlardan nasıl etkileneceğini somut örneklerle değerlendirdi.

Seyyanen zam, mevcut maaş tutarına bakılmaksızın tüm emeklilerin aylığına sabit bir nakit tutar eklenmesi anlamına geliyor. Bu sistemde kök maaşın az ya da çok olması alınacak zam miktarını değiştirmiyor.

Uzmanların paylaştığı 5 bin TL’lik seyyanen zam senaryosuna göre ortaya çıkan tablo şöyle:

25.000 TL maaş alan bir emekli: 5.000 TL artışla 30.000 TL’ye ulaşıyor (Oransal artış: yüzde 20).

50.000 TL maaş alan bir emekli: 5.000 TL artışla 55.000 TL’ye ulaşıyor (Oransal artış: yüzde 10).

Bu hesaplama, seyyanen artışın oransal bazda düşük maaş alan emeklilere çok daha güçlü bir alım gücü desteği sunduğunu gösteriyor.

Refah payı ise emekli aylıklarının sadece enflasyon karşısında erimesini önlemekle kalmayıp, ülkenin ekonomik büyümesinden pay almasını sağlayan oransal bir ek artışı ifade ediyor. Önce enflasyon farkı hesaplanıyor, ardından belirlenen refah payı yüzdesi bu orana ilave ediliyor.

Enflasyonun yüzde 10 çıktığı ve üzerine yüzde 5 refah payı eklendiği toplam yüzde 15’lik bir zam senaryosunda maaşlar şu şekilde değişiyor:

Mevcut Maaş yüzde 15 Zam Tutarı (Enflasyon + Refah Payı) Yeni Maaş

20.000 TL +3.000 TL 23.000 TL

25.000 TL +3.750 TL 28.750 TL

30.000 TL +4.500 TL 34.500 TL

40.000 TL +6.000 TL 46.000 TL

50.000 TL +7.500 TL 57.500 TL

Refah payı belirlenirken makroekonomik verilerin göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, Türkiye’nin yüzde 4-5 bandındaki büyüme potansiyelini hatırlatarak, verilecek refah payının ülke büyüme oranının gerisinde kalmaması gerektiğini vurguluyor.

İki yöntem arasındaki temel fark ne?

Özetle; iki zam modeli maaş skalasındaki farklı kesimlere hitap ediyor:

Seyyanen zamda tutar eşittir; bu nedenle maaşı düşük olan emekli yüzdesel olarak daha kazançlı çıkar ve gelir makası daralır.

Refah payında oran eşittir; bu nedenle maaşı yüksek olan emeklinin cebine giren net zam tutarı daha fazla olur.