Türkiye’nin önemli hayvancılık merkezlerinden Diyarbakır’da, büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine katkı sunması hedeflenen bilimsel bir çalışma hayata geçirildi. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi akademisyenlerinin yürüttüğü projede, cinsiyeti belirlenmiş sperma kullanılarak gerçekleştirilen suni tohumlama uygulamalarından olumlu sonuçlar alındı.
Dicle Üniversitesi Rektörlüğünün desteğiyle yürütülen proje kapsamında, Veteriner Fakültesi ile iş birliği protokolü bulunan Altaylar Süt Çiftliği’nde bölgede ilk kez çok sayıda uygulama gerçekleştirildi.
Hedef, damızlık üretimini planlamak
Büyükbaş hayvancılıkta son yıllarda öne çıkan biyoteknolojik yöntemlerden biri olan cinsiyeti belirlenmiş sperma teknolojisi, yetiştiricilerin sürülerini daha planlı şekilde büyütmesine imkân sağlıyor. X ve Y kromozomu taşıyan sperm hücrelerinin ayrıştırılması esasına dayanan yöntemle, istenen cinsiyette buzağı elde etme olasılığının yaklaşık yüzde 90-95 seviyesine çıkarılabildiği belirtiliyor.
Proje yürütücüsü Doç. Dr. Mehmet Ferit Özmen, çalışma kapsamında gerçekleştirilen suni tohumlama uygulamalarında yaklaşık yüzde 50 gebelik oranına ulaşıldığını, doğan buzağıların ise tamamının dişi olduğunu açıkladı.
Özmen, uygulamanın özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin kendi damızlık hayvanlarını yetiştirmesine, büyük işletmelerin ise piyasa koşullarına göre üretim planlaması yapmasına katkı sunabileceğini ifade etti.
“Yetiştiriciler açısından önemli bir uygulama”
Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sadık Yayla, biyoteknolojik yöntemlerin hayvancılıkta verimlilik ve kârlılığın artırılması bakımından önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Protokol yapılan işletmelerde gerçekleştirilen pilot uygulamaların, yetiştiricilerin yeni teknolojileri tanıması ve sahadaki sonuçları görmesi açısından değer taşıdığını kaydeden Yayla, projede görev alan akademisyenleri tebrik etti.
Yayla ayrıca Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kamuran Eronat ile rektör yardımcıları Prof. Dr. Mehmet Sıraç Özerdem, Prof. Dr. Velat Şen ve Prof. Dr. Vahap Özpolat'a, ayrıca Genel Sekreter Prof. Dr. Mustafa Uğurlu Arslan'a projeye verdikleri destek dolayısıyla teşekkür etti.
Çiftlik yönetimi açısından avantaj sağlayacak
Altaylar Süt Çiftliği yöneticisi Hamza Altay da üniversite akademisyenlerinin uygulamaları doğrudan işletme sahasında gerçekleştirmesinin yetiştiriciler açısından örnek oluşturduğunu belirtti.
Altay, doğacak buzağıların cinsiyetinin önceden belirlenebilmesinin işletmelerin sürü yönetimi ve üretim planlaması açısından önemli avantajlar sağlayabileceğini dile getirdi.
Akademik çalışmalara da kaynak oldu
Projede Doç. Dr. Mehmet Ferit Özmen, Dr. Öğr. Üyesi Elif Merve Çınar, Araştırma Görevlisi Nedim Aksoy, doktora öğrencileri ile çiftlikte görev yapan veteriner hekim ve teknikerler yer aldı.
Sahada yürütülen uygulamaların yalnızca hayvancılık işletmelerine değil, akademik çalışmalara da katkı sunduğu belirtildi. Projede elde edilen deneyim ve verilerin, görev alan bazı akademisyenlerin doktora tezlerinde de ele alındığı bildirildi.
Diyarbakır’da gerçekleştirilen çalışmanın, cinsiyeti belirlenmiş sperma teknolojisinin bölgedeki hayvancılık işletmelerinde tanınması ve uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi açısından önem taşıdığı ifade edildi.
