Diyarbakır'da iddiaya göre; EKAP kayıtları üzerinden yapılan incelemelerde, önceden planlanabileceği değerlendirilen bazı mal ve hizmet alımlarının da 21/B yöntemiyle gerçekleştirildiği görüldü.
21/B yöntemi; kanunda belirtilen doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen durumların yanı sıra idarece önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması ve işin ivedilikle yapılmasının zorunlu olması gibi şartlarda kullanılabiliyor.
Diyarbakır'daki bazı ihale örnekleri ise söz konusu yöntemin hangi gerekçelerle tercih edildiği ve kapsamının ne şekilde yorumlandığı konusunda soru işaretleri oluşturuyor.
Temizlik malzemesi de 21/B, hırdavat da 21/B
EKAP kayıtlarında temizlik malzemesi, eldiven, hırdavat, cihaz, parke döşemesi ve lisans güncellemesi gibi alımların da 21/B yöntemiyle gerçekleştirildiği görülüyor.
Bu tür işlerin önceden planlanabilir nitelikte olup olmadığı ve 21/B kapsamında değerlendirilmesini gerektiren şartların bulunup bulunmadığı, her ihalenin kendi gerekçesi ve belgeleri üzerinden değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor.
Açık ihale yönteminde şartları taşıyan firmaların daha geniş şekilde teklif sunabilmesi mümkünken, pazarlık usulünde süreç idarenin davet ettiği firmalar üzerinden yürütülüyor. Bu nedenle ihalelerde kaç firmanın davet edildiği, kaç teklif sunulduğu ve tekliflerin nasıl değerlendirildiği rekabet açısından önem taşıyor.
Kamu aynı işi daha uygun fiyata alabilir miydi?
İhalelerde yalnızca yöntemin değil, ortaya çıkan fiyatın da incelenmesi gerekiyor.
Bir mal veya hizmet alımının 21/B yöntemiyle gerçekleştirilmesi durumunda yaklaşık maliyet ile ihale bedeli arasındaki fark, teklif veren firma sayısı ve benzer işlerin geçmiş dönemlerde hangi bedellerle yapıldığı birlikte değerlendirildiğinde daha kapsamlı bir tablo ortaya çıkabilir.
Özellikle benzer nitelikteki işlerin farklı yöntemlerle gerçekleştirildiği örneklerin karşılaştırılması, kamu kaynaklarının ne ölçüde etkin kullanıldığına ilişkin daha somut değerlendirme yapılmasına imkan sağlayabilir.
Bir veya iki teklif yeterli mi?
EKAP kayıtlarında bazı ihalelerin bir veya iki geçerli teklif üzerinden sonuçlandığı görülüyor.
Tek başına teklif sayısının az olması, ihalenin mevzuata aykırı olduğu anlamına gelmiyor. Ancak özellikle benzer işlerin tekrar tekrar sınırlı sayıda teklif üzerinden gerçekleştirilmesi halinde, rekabet koşullarının nasıl oluştuğu sorusunu gündeme getiriyor.
Bu noktada ihalenin gerekçesi, davet edilen firmalar, teklif sayısı, yaklaşık maliyet ve sonuçlanan ihale bedeli birlikte değerlendirilmesi gereken unsurlar arasında bulunuyor.
21/B neden bu kadar sık kullanılıyor?
Diyarbakır'daki tartışmanın temelinde, 21/B'nin kanunda öngörülen istisnai şartların dışında geniş bir uygulama alanına sahip olup olmadığı sorusu bulunuyor.
Bir işin neden açık ihale yerine 21/B kapsamında gerçekleştirildiğinin gerekçesinin anlaşılır olması, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin şeffaflık açısından önem taşıyor.
Buradaki temel mesele yalnızca ihaleyi hangi firmanın aldığı değil. İhalenin neden belirli bir yöntemle yapıldığı, neden belirli firmaların davet edildiği, kaç teklif alındığı ve aynı işin daha geniş rekabet ortamında gerçekleştirilmesi halinde farklı bir ekonomik sonuç ortaya çıkıp çıkmayacağı da incelenmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.
İhaleler tek tek incelenecek
Diyarbakır'da 21/B yöntemiyle gerçekleştirilen kamu ihalelerinin bundan sonraki süreçte tek tek incelenmesi planlanıyor.
İhalelerin gerekçeleri, yaklaşık maliyetleri, teklif sayıları, sonuçlanan bedelleri ve benzer işlerin geçmiş dönem fiyatları karşılaştırılacak.
Bu incelemelerde amaç, herhangi bir kurum veya firmayı peşinen suçlamak değil; kamu kaynaklarının hangi yöntemle, hangi gerekçeyle ve hangi bedeller üzerinden kullanıldığını belgeler üzerinden ortaya koymak olacak.
Yapılacak karşılaştırmaların, 21/B yönteminin gerçekten kanunda belirtilen zorunlu ve ivedi durumlarda mı kullanıldığını, yoksa bazı alımlarda daha sık başvurulan bir yöntem haline gelip gelmediğini ortaya koyması bekleniyor.
