Stres, hormon dengesizlikleri, uyku apnesi ve çevresel faktörler gibi birçok nedenle yaşanabilen uyku bozukluğu, bireylerin yalnızca kendisiyle değil toplumla olan sosyal ilişkilerini de olumsuz etkiliyor.
"Uykumuz psikolojimizle, psikolojimiz uykumuzla bağlantılıdır"
Uyku bozukluğunun bireyler üzerindeki ruhsal etkisi ile ilgili İLKHA muhabirine konuşan Psikolog Ömürcan Bozkuş, "Uyku, ruh sağlığının temelidir. Tıpkı beslenme ve genel sağlık gibi. Genelde uyku sorunu yaşayan kişilerin psikolojik sorunlar da yaşadığını biliyoruz. Özellikle depresif bozukluklar ve aksiyete bunlardan bazılarıdır. Genellikle, 'sabaha kadar düşünüyorum, uyuyamıyorum' tarzında şikâyetleri olan kişilerin anksiyete bozukluğu yaşadığını biliyoruz. Uykumuz psikolojimizle, psikolojimiz uykumuzla bağlantılıdır. Zaman içerisinde uyku düzeni bozulan bireylerin şikâyetleri, özellikle 'rahatsız edici' diye tabir ettiğimiz seviyeye ulaştığında bu sorunları çözmediğinde psikolojik sorunların daha da kronikleştiğini görürüz. Aynı şekilde bazı psikolojik sorunlar da uyku problemini kronikleştirebiliyor. Bunun farkında olmak çok basit. Ne yiyip ne içtiğimizi bildiğimiz gibi ne kadar uyuduğumuzu da biliriz." dedi.
İçerisinde bulunduğumuz dönemde bireylerin çoğunlukla yatağa dahi telefonla birlikte girdiklerini ancak bunun doğru bir davranış olmadığını aktaran Bozkuş, "Böylece yatağın amacı asıl maksadından çıkmış oluyor. Dolayısıyla uyku bozukluğuna bir zemin hazırlıyor. Uyku bozukluğu yalnızca bundan kaynaklanmaz ama davranış değişiklikleri uyku bozukluğu üzerinde etkilidir. Bunun ne seviyede bozulduğu, hangi noktalara vardığını anlamak için bir uzman görüşü almak her zaman için faydalı olabilir." diye konuştu.
"Uyku bozukluğu sosyal ilişkileri de iş hayatını da bozar"
Bozkuş, "Aslında uyku bozuklukları, çoğu kişinin arkadaşlık hayatını, ilişkilerini, belki de iş hayatını bozmaktadır. İşe geç kalan birisi zaman içerisinde işyerinde sorunlar yaşayacak, belki işten çıkarılacak veya istifa edecek. Bununla birlikte ekonomik sorunlar yaşayabilecek. Bu sebeple uyku bozukluğunu fark etmek, bu yönde destek almak her zaman faydalı olacaktır. Toplumda 'erken yatarsan erken kalkarsın' diye bir söz vardır. Kesinlikle bunu denediğimizde sonuç almamız yüksek. Ancak öyle bir çağdayız ki, erken yatmak, erken kalkmak istemiyoruz. Geceleri genelde sosyal medyada, dijital ekranlar karşısında vakit geçirdiğimiz için uyku düzenimiz bozuluyor. Kişi uyku düzeninin bozulduğunu hissediyorsa kendisine bir hafta süre tanımalı ve bir hafta boyunca erken yatıp erken kalkmaya gayret etmelidir. Bu şekilde birkaç gün gerekirse uykusuz kalmayı göze alarak uyku düzenini oturtabilir. Daha ileri dizeyde olan ve düzelmeyen bozukluklarda ise profesyonel yardım alabilir."
Vardiyalı çalışanlar neye dikkat etmeli?
Vardiyalı çalışanlara da önerilerde bulunan Bozkuş, "İzin günlerinde muhakkak uykularını almaya özen göstersinler. İzin gününde gezmek isteyebilir, farklı bir aktivite yapabilir ama gerçekten uykusu daha önemli. Başta da bahsettiğimiz gibi ruh sağlığının temeli olan beslenme ve genel sağlık konusu da önemlidir. Eğer uykumuzu bozuyorsak muhakkak beslenmemize dikkat etmemiz gerekir. Bunun dışında su tüketimi de çok önemlidir."
Dinç durmak veya uyumak için ilaç kullanmak doğru mu?
Uyku bozukluğu yaşayan ve dinç kalmak ya da uyuyabilmek için ilaç kullananlara da tavsiyelerde bulunan Bozkuş, son olarak şu ifadeleri kullandı:
"Hap kullanmalarını kesinlikle önermiyoruz. Doktor reçete etmeli, 'bunu kullan' demeli ki kullansın. Kişi kendi kararıyla uykusunu açmak, daha enerjik hissetmek için ilaç kullandığında, kısa bir zaman sonra beyinde bazı sendromlar oluşabilir ve tedavisi zor olabilir. Bir de bunun uyumak için kullanılanı var. Kişisel olarak bu tür ilaçları kullanırken dikkatli olunmalı. Çünkü her insanda etkileri farklı olabilir. Bazıları zararsız gibi görünse de sizin için uygun olmayabilir. En iyisi hekime danışmak, onunla birlikte karar vermek gerekir. Zaten ilaçları kesinlikle kullanmamak gerekir. Uyku veren ilaçlar sizi başka yönden, farklı noktalardan etkileyebilir. Doktorunuz sizi muayene ettikten sonra buna karar verir. Kendi kafanızdan ilaç kullanmayın"
