Merkeze bağlı Mescidli köyü sınırlarında tespit edilen kalenin yaklaşık 1,4 kilometre uzunluğunda surlara sahip olduğu belirlendi.
Yaklaşık 17 futbol sahası büyüklüğündeki kale, Muş'ta bugüne kadar tespit edilen en büyük kale olarak değerlendiriliyor. Yapının, Urartu Krallığı'nın batıya yayılma güzergahında bulunması ise keşfin önemini artırıyor.
Uydu görüntülerinden başlayan araştırma
Kalenin keşif süreci, uydu görüntülerinin incelenmesiyle başladı. Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu ve ekibi, uydu verilerinde doğal topoğrafyayla uyuşmayan bazı yapısal izler tespit etti.
Söz konusu izlerin doğal oluşumlardan farklı olabileceği değerlendirilerek bölgede saha çalışması gerçekleştirildi. Yapılan incelemelerde izlerin, büyük bir kale yerleşimine ait sur kalıntıları olduğu belirlendi.
Ömeroğlu, keşif sürecinin uydu görüntülerinin incelenmesiyle başladığını belirterek, tespitin ardından kalenin korunması ve tescil edilmesi amacıyla Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna başvurduklarını söyledi.
Surlar 1,4 kilometre uzunluğunda
Kalenin mimari özelliklerinin Erken Demir Çağı kaleleriyle benzerlik gösterdiği belirtildi. Kiklopik ve poligonal taş işçiliğiyle inşa edilen kaleyi çevreleyen surların toplam uzunluğunun yaklaşık 1,4 kilometre olduğu kaydedildi.
Surların yüksekliğinin iç tarafta yaklaşık 2 metre, dış cephede ise 4 metreye kadar ulaştığı ifade edildi. Yaklaşık 120 bin metrekarelik alanı kaplayan kale, büyüklüğüyle dikkat çekiyor.
Kalenin taş işçiliğinin, Van'daki Aşağı Anzaf ve Van'ın Edremit ilçesindeki Zivistan Kalesi gibi Erken Demir Çağı kaleleriyle benzerlik gösterdiği değerlendiriliyor.
Kalede su yapısı olduğu değerlendiriliyor
Saha çalışmalarında kalenin farklı bölümlerinde yapı kalıntılarına ait izlere de rastlandı. Kalenin kuzey kesiminde bazı yapı kalıntılarının izlerinin güçlükle de olsa takip edilebildiği belirtildi.
Güney kesiminde ise yarıçapı yaklaşık 25 metre olan ve daha küçük taşlarla örülmüş dairesel bir çukur tespit edildi. Bu yapının, kalenin su ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulmuş olabileceği değerlendiriliyor.
Arzaşkun araştırmalarına yeni veri sağlayabilir
Arkeolog Ömeroğlu, keşfedilen kalenin Urartu tarihi açısından önemli bir konumda bulunduğuna dikkat çekti. Bölgenin, Urartu Krallığı'nın batıya yayılma güzergahı üzerinde yer aldığı ve dünyanın ilk organize karayolu sistemlerinden biri olarak kabul edilen tarihi Urartu yolunun da bu bölgeden geçtiği belirtildi.
Urartu'nun erken dönem başkentlerinden Arzaşkun'un konumu konusunda akademik çalışmaların sürdüğünü belirten Ömeroğlu, bölgenin Arzaşkun olabileceğine yönelik önemli görüşlerin bulunduğunu ifade etti.
Tespit edilen kalenin mimari özellikleri ve stratejik konumunun, Arzaşkun'un konumuna ilişkin bu görüşleri destekleyebilecek yeni veriler sunma potansiyeline sahip olduğu kaydedildi.
Tescil için başvuru yapıldı
Kalenin korunması amacıyla resmi başvurunun yapıldığı bildirildi. Ömeroğlu, Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna kalenin tescil edilmesi için başvurduklarını ve kurulun gerekli incelemeleri gerçekleştireceğini belirtti.
