Türk Dil Kurumu bu deyimi; “anlatılan bir konuyu anlayamamak, herhangi bir konudan uzak kalmak” şeklinde tanımlar.
Anlamı ve kullanımı
Günlük dilde “Fransız kalmak”, sadece bilgisizliği değil, aynı zamanda bir konuya aşina olmamayı da ifade eder. Örneğin:
“Ben biraz Fransız kaldım, baştan anlatır mısın?” cümlesinde olduğu gibi, kişi konuyu hiç bilmediğini ya da takip edemediğini belirtir.
Kökenine dair görüşler
Deyimin kökeni hakkında kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte çeşitli görüşler vardır. Bunlardan biri, farklı dilleri konuşan toplumların birbirlerini anlamakta zorlanmalarına dayanır. Özellikle Avrupa’da, anlamadıkları bir dili konuşanlar için o ülkenin adıyla benzer ifadelerin kullanıldığı bilinir.
Bir diğer dikkat çekici görüş ise deyimin edebiyattaki kullanımına dayanır. Deyimin ilk örneklerinden biri, Emmuska Orczy tarafından yazılan The Scarlet Pimpernel adlı romanda görülür. Bu eserde İngiliz karakterler, yanlış davranan veya durumu kavrayamayan kişiler için “Amma da Fransız’sın!” ifadesini kullanır. Bu kullanımın zamanla farklı dillere yayılarak Türkçeye de geçmiş olabileceği düşünülür.
Dil ve kültür etkileşimi
Tarih boyunca toplumlar birbirlerinden sadece kelime değil, deyim ve ifade biçimleri de almıştır. “Fransız kalmak” deyimi de bu kültürel etkileşimin bir örneği olarak değerlendirilir.
Bugün deyim, herhangi bir konudan habersiz olan ya da anlatılanı kavrayamayan kişiler için mecaz anlamda kullanılmaya devam etmektedir.
