Tıpta filyasyon, hastalığın kaynağını bulmaya yönelik yapılan çalışma olarak tanımlanıyor.
Özellikle bulaşıcı hastalıklarda vakaların nasıl ortaya çıktığını ve hastalığın kimler aracılığıyla yayılabileceğini belirlemek amacıyla yürütülüyor.
Vaka bildiriminin ardından hastalık etkeninin, kaynağının ve bulaşma yolunun belirlenmesi için saha incelemesi yapılır. Bu süreçte hastayla temas eden kişiler de değerlendirilerek gerekli koruma ve kontrol önlemleri alınır.
Filyasyon sayesinde hastalığın yayılmasının devam edip etmediği, başka kişilerin risk altında bulunup bulunmadığı ve yeni vakaların ortaya çıkmasını önlemek için hangi tedbirlerin alınması gerektiği belirlenebilir.
Filyasyon ekibi kimlerden oluşur?
Salgın sırasında gerçekleştirilen saha incelemelerinde görev yapacak ekip, hastalığın özelliklerine ve ihtiyaçlara göre farklı uzmanlıklardan oluşturulabilir.
Filyasyon ekibinde şu görevliler yer alabilir:
-
Bulaşıcı hastalıklar şubesi çalışanları
-
Toplum sağlığı merkezi çalışanları
-
Çevre sağlığı teknisyeni
-
Halk sağlığı uzmanı
-
Klinisyen
-
Veteriner hekim
-
Laboratuvar çalışanı
-
Konuyla ilgili diğer teknik uzmanlar
Filyasyon nasıl uygulanıyor?
Filyasyon, vakanın ortaya çıkmasının ardından geriye dönük inceleme yapılmasını ve hastanın temas ettiği kişilerin belirlenmesini kapsar. Amaç, hastalığın kaynağına ulaşmak ve olası temaslıları tespit ederek gerekli önlemleri almaktır.
Salgınlarla mücadelede genel taramanın yanı sıra temas zincirinin belirlenmesine yönelik filyasyon çalışmaları da uygulanabilir. Böylece hastalığın kimlere bulaşmış olabileceği belirlenerek daha hedefli bir çalışma yürütülür.
Türkiye'de filyasyon çalışması
Türkiye'de özellikle Coronavirus salgını döneminde filyasyon ekipleri aktif şekilde görev yaptı. Bir vaka tespit edildiğinde hastanın temas ve yaşam bilgileri üzerinden inceleme başlatılarak temaslı kişilerin belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütüldü.
Ekipler, vakaların bulunduğu adreslere giderek hasta ve temaslı kişilerle ilgili değerlendirmeler yaptı. Gerekli görülen durumlarda test, izolasyon ve diğer koruyucu önlemlerin uygulanması sağlandı.
Filyasyon çalışmalarının bir bölümü aile hekimleri ve diğer sağlık çalışanlarının katkısıyla da yürütüldü.
Filyasyonun amacı nedir?
Filyasyonun temel amacı, bulaşıcı hastalığın kaynağını ve bulaşma zincirini ortaya çıkarmaktır. Vaka ile temas eden kişilerin belirlenmesi sayesinde hastalığın daha geniş kitlelere yayılmasının önüne geçilmesi ve gerekli sağlık tedbirlerinin zamanında alınması hedeflenir.
