Pekin Üniversitesi’nden çevre bilimci Chengzhen Zhou liderliğindeki araştırma ekibi, kıtanın buzlarında uzun yıllardır depolanan cıvanın iklim değişikliğinin etkisiyle yeniden çevreye karıştığını tespit etti.
Proceedings of the National Academy of Sciences’ta (PNAS) yayımlanan araştırmada, Antarktika’nın en hızlı eriyen bölgelerinden biri olan Antarktika Yarımadası’ndan alınan tortu örnekleri incelendi. Çalışma, buzulların yalnızca su kaybı açısından değil, geçmişte depolanan kirleticilerin yeniden çevreye taşınması bakımından da risk oluşturduğunu gösterdi.
Cıva birikimi yüzde 160 arttı
Araştırmaya göre Antarktika Yarımadası’nın kıta sahanlığında cıva, küresel kıta sahanlığı ortalamasının yaklaşık iki katı hızla birikiyor.
Bölgedeki cıva birikim hızının, sanayileşmenin başladığı 1800’lü yılların ortalarından bu yana yüzde 160 arttığı belirlendi. Araştırmacılar, elde edilen verilerin bölgedeki cıva döngüsünde uzun vadeli bir değişime işaret ettiğini belirtti.
Antarktika’nın uzun yıllar boyunca atmosferden gelen cıvanın önemli bir bölümünü buz tabakalarında hapseden doğal bir “yutak” görevi gördüğü ifade edildi. Ancak küresel sıcaklıkların yükselmesi ve buzulların hızla erimesiyle birlikte bu durumun tersine dönmeye başladığı kaydedildi.
Buzullar cıva kaynağına dönüşüyor
Bilim insanlarına göre buz erimesi ve erozyon, geçmişte buzullarda depolanan cıvayı yeniden harekete geçiriyor. Böylece yıllardır buz ve tortularda tutulan cıva, yeniden çevreye ve okyanuslara taşınabiliyor.
Araştırmada, atmosfer-okyanus ve atmosfer-buzul-kara-okyanus döngülerinin birlikte etkisiyle buz erimesine bağlı karasal cıva salımının yüzde 550 arttığı tespit edildi. Hava ile deniz arasındaki cıva alışverişinde ise yüzde 350 artış belirlendi.
Bu bulgular, iklim değişikliğinin Antarktika’daki cıva döngüsünü doğrudan etkilediğini ve buzulların geçmişte depoladıkları kirleticileri yeniden çevreye bırakabilecek bir konuma geldiğini ortaya koydu.
Antarktika için yeni kirlilik riski
Araştırmacılar, iklim değişikliğinin Antarktika’daki büyük tarihsel cıva rezervini aktif bir ikincil kirlilik kaynağına dönüştürdüğü uyarısında bulundu.
Buzulların erimesiyle birlikte açığa çıkan cıvanın çevresel döngülere yeniden dahil olması, Antarktika’daki iklim değişikliğinin yalnızca buz kaybı ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi sonuçlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Bilim insanları, buzullarda uzun süre depolanan cıvanın yeniden hareketlenmesinin çevresel etkilerinin daha ayrıntılı şekilde araştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
