Empati kuran kişi, olaylara yalnızca kendi bakış açısından değil, karşısındaki kişinin gözünden de bakmaya çalışır. Bu sayede insanların davranışlarının altında yatan duygu ve düşünceleri anlamak kolaylaşır.
Empati nasıl kurulur?
Empatinin tam olarak gerçekleşmesi için üç temel unsur bulunur. Öncelikle kişi kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakmalıdır. Ardından karşısındaki kişinin duygu ve düşüncelerini doğru anlamaya çalışmalı ve son olarak onu anladığını ifade etmelidir.
Empati yeteneğini geliştirmek için açık uçlu sorular sormak, hızlı yargılardan kaçınmak, farklı bakış açılarını anlamaya çalışmak ve kişinin kendi duygu ve davranışlarını da değerlendirmesi önemlidir.
Özellikle çocukluk döneminde empati gelişiminde ailenin tutumu büyük önem taşır. Ebeveynlerin çocuklara empatik davranışlarla model olması, davranışların başkaları üzerindeki etkilerini anlatması ve çocukların duygu ve sorunlarını ifade etmelerini desteklemesi empati gelişimine katkı sağlar.
Empatinin faydaları
Empati, insanlar arasındaki iletişimin güçlenmesine yardımcı olur. Yanlış anlaşılmaların azalmasını, güven ve samimiyet ortamının oluşmasını sağlar. Sorunların daha kolay dile getirilmesine ve daha hızlı çözüm bulunmasına katkıda bulunurken, daha sağlıklı ve anlamlı ilişkilerin kurulmasına da yardımcı olur.
Aile içerisinde empati kurulması da bireylerin birbirlerinin duygu ve ihtiyaçlarını daha iyi anlamalarını sağlar. Böylece çatışmaların ve kırgınlıkların azalması mümkün olabilir.
Bununla birlikte empati yeteneğinin kötü amaçlarla kullanılması, karşıdaki kişinin duygularını anlamaktan yararlanarak onu yönlendirme ve manipüle etme şeklinde de ortaya çıkabilir.
Empati nasıl geliştirilir?
Empati geliştirmek isteyen yetişkinler için farklı bakış açılarını anlamaya yönelik çalışmalar yapılabilir. Kişinin önce kendi duygularını tanıması, ardından kendisiyle diğer insanlar arasındaki benzerliklere odaklanması faydalıdır.
Rol yapma ve farklı rollere bürünme çalışmaları, olaylara başka insanların perspektifinden bakmayı kolaylaştırabilir. Başkalarının bakış açısını hayal etmeye yönelik düzenli pratik yapmak ve empatik davranan kişileri model almak da bu becerinin gelişmesine katkı sağlayabilir.
Empati, doğuştan gelen temellere sahip olmakla birlikte yaşam boyunca geliştirilebilen bir yetenektir. Özellikle çocukların yetiştirilme biçimi, sosyal çevre ve kişinin kendi davranışlarını sorgulaması empati becerisinin gelişiminde etkili olur.
Bir halk masalında empati
Empatinin önemini anlatan halk masallarından birinde, gök gürlediğinde yere yatan ve göğün yıkılmaması için ayaklarını havaya kaldıran bir serçeden söz edilir. Serçe, korkusundan "kırk kantar yağının eridiğini" söyler. Ona, kendisinin birkaç dirhem bile gelmediği hatırlatıldığında ise herkesin kendine göre bir ölçüsü olduğunu ifade eder.
Masalın verdiği mesaj, her insanın ve canlının olaylara kendine özgü bir bakış açısıyla yaklaştığıdır. Dışarıdan bakıldığında anlam veremediğimiz davranışların, karşımızdaki kişinin yaşadığı duygu ve düşünceler açısından farklı bir anlamı olabilir.
Bu nedenle empati, yalnızca karşımızdaki kişinin ne hissettiğini anlamak değil, olaylara onun gözünden bakmaya çalışmak ve davranışlarının arkasındaki nedenleri kavramaktır.