Böbrekler yeterince çalışmadığında vücutta biriken zararlı maddeler ve fazla sıvı, diyaliz sayesinde uzaklaştırılır.
Diyaliz nedir?
Diyaliz; kandaki atık maddelerin, fazla tuzun ve sıvının yarı geçirgen bir zar (membran) aracılığıyla temizlenmesi işlemidir. Bu işlem sırasında zarın bir tarafında hasta kanı, diğer tarafında ise “diyalizat” adı verilen özel bir sıvı bulunur. Zar sayesinde zararlı maddeler temiz tarafa geçerek vücuttan atılır.
Diyaliz, böbreklerin tüm görevlerini tam olarak yerine getiremez. Bu nedenle hastaların tedavi sürecinde ilaç kullanımı ve diyet de büyük önem taşır.
Diyaliz türleri
Diyalizin iki temel türü vardır:
Hemodiyaliz nedir?
Hemodiyaliz, kanın bir makine yardımıyla vücut dışında temizlenmesi işlemidir.
-
Hastanın kanı bir cihazdan geçirilerek filtre edilir
-
Bu işlem için damar yolu gerekir (kateter veya fistül)
-
Genellikle haftada 3 gün, yaklaşık 4 saat uygulanır
-
Özel filtre (diyalizör) sayesinde toksinler ve atık maddeler kandan ayrılır
Periton diyalizi nedir?
Periton diyalizi ise hastanın kendi karın zarının filtre olarak kullanıldığı yöntemdir.
-
Karın boşluğuna kateter yerleştirilir
-
Diyaliz sıvısı karın içine verilir ve bir süre bekletilir
-
Daha sonra sıvı geri alınır ve atık maddelerle birlikte vücuttan çıkar
-
Günde birkaç kez veya gece boyunca uygulanabilir
Diyaliz nasıl çalışır?
Diyalizin temelinde üç önemli bilimsel süreç yer alır:
-
Difüzyon: Atık maddeler yoğunluk farkı nedeniyle kandan diyaliz sıvısına geçer
-
Ozmoz: Fazla su, yoğunluk farkı sayesinde vücuttan uzaklaştırılır
-
Ultrafiltrasyon: Basınç farkı kullanılarak sıvı çekilir
Bazı ileri tedavi yöntemlerinde ayrıca Konveksiyon ile toksinler daha etkili şekilde temizlenir.
Diyaliz neden yapılır?
Böbrekler yeterince çalışmadığında:
-
Üre ve toksinler kanda birikir
-
Vücutta ödem (şişlik) oluşur
-
Elektrolit dengesi bozulur
-
Hayati risk ortaya çıkar
Diyaliz, bu sorunları kontrol altına alarak hastanın yaşamını sürdürmesini sağlar.
Sonuç
Diyaliz, böbrek yetmezliği olan hastalar için yaşamı sürdüren temel tedavi yöntemlerinden biridir. Hemodiyaliz ve periton diyalizi farklı şekillerde uygulanır ancak her ikisinin amacı da aynıdır: vücudu zararlı maddelerden arındırmak ve sıvı dengesini korumak.