Uzmanlar, hastalığın bulaşmasını önlemek için el ve çevre hijyenine dikkat edilmesini, en önemli korunma yöntemlerinden biri olarak da rotavirüs aşısının değerlendirilmesini öneriyor.
Çocukluk çağında görülen bağırsak enfeksiyonlarının önemli nedenlerinden biri olan rotavirüs, özellikle küçük çocuklarda daha ağır seyredebildiği için ailelerin dikkat etmesi gereken enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Hastalık çoğunlukla kusma, sulu ishal ve ateşle kendini gösterirken, en önemli risk ise dehidrasyon yani vücudun aşırı sıvı kaybetmesi.
Rotavirüs nasıl bulaşıyor?
Rotavirüs son derece bulaşıcı bir virüs. En temel bulaşma yolu dışkı-ağız (fekal-oral) yolu. Enfekte kişinin dışkısındaki virüsün eller, oyuncaklar, kapı kolları, tuvaletler veya diğer yüzeyler aracılığıyla ağıza taşınması enfeksiyona neden olabiliyor. Kirlenmiş yiyecek ve su da bulaşmada rol oynayabiliyor.
Özellikle kreş, okul ve kalabalık çocuk ortamlarında yakın temas nedeniyle hastalık kolayca yayılabiliyor.
Belirtileri neler?
Rotavirüs enfeksiyonunda belirtiler genellikle virüsle karşılaşmadan yaklaşık 1-3 gün sonra ortaya çıkıyor. Hastalık çoğunlukla ani başlayan kusma ve ardından gelişen sulu ishalle kendini gösteriyor. Ateş ve karın ağrısı da görülebiliyor. Belirtiler çoğu çocukta birkaç gün içinde, genellikle 3-7 gün içerisinde düzeliyor.
En sık görülen belirtiler şöyle:
- Sulu ve sık ishal
- Kusma
- Ateş
- Karın ağrısı veya kramplar
- İştahsızlık
- Halsizlik
- Sıvı kaybına bağlı susuzluk
En büyük tehlike: Sıvı kaybı
Rotavirüs enfeksiyonunda özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda ishal ve kusma nedeniyle hızlı sıvı kaybı gelişebilir. Ağız ve dudaklarda kuruluk, gözyaşının azalması veya hiç olmaması, idrar miktarında belirgin azalma, aşırı uyku hali ve çocuğun normalden daha huzursuz olması sıvı kaybının işaretleri arasında sayılıyor.
Çocuğun sıvı alamaması, sürekli kusması, belirgin şekilde halsizleşmesi veya idrarının ciddi şekilde azalması durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Rotavirüsün tedavisi nasıl yapılıyor?
Rotavirüse karşı hastalığı doğrudan ortadan kaldıran özel bir antiviral tedavi bulunmuyor. Tedavinin temel amacı, kusma ve ishalle kaybedilen sıvı ve elektrolitleri yerine koymak ve çocuğun susuz kalmasını önlemek. Hafif ve orta düzeyde sıvı kaybında ağızdan verilen uygun oral rehidrasyon solüsyonları önemli bir tedavi seçeneği. Ağır sıvı kaybında ise hastanede damar yoluyla sıvı verilmesi gerekebiliyor.
Anne sütü alan bebeklerde emzirmeye devam edilmesi öneriliyor. Çocuğun beslenmesi de mümkün olduğunca sürdürülmeli.
Antibiyotikler rotavirüs tedavisinde kullanılmaz, çünkü rotavirüs bir virüstür ve antibiyotikler bakterilere karşı etkilidir.
Ebeveynler nelere dikkat etmeli?
Hastalığın yayılmasını önlemek için özellikle el hijyenine dikkat edilmesi gerekiyor. Bez değişiminden sonra, tuvalet kullanımının ardından ve çocuğa yemek hazırlamadan veya yemek yedirmeden önce eller sabun ve suyla iyice yıkanmalı. Oyuncaklar, sık dokunulan yüzeyler ve ortak kullanılan eşyaların temizliğine de dikkat edilmeli.
Hasta çocukların özellikle kreş ve okul gibi toplu ortamlara gönderilmemesi, hem çocuğun dinlenmesi hem de enfeksiyonun diğer çocuklara yayılmasının önlenmesi açısından önem taşıyor.
Korunmada aşı önemli
Rotavirüse karşı en etkili korunma yöntemlerinden biri rotavirüs aşısı. Aşı hastalığı her durumda tamamen engellemese de özellikle ağır hastalık ve hastaneye yatış riskini önemli ölçüde azaltıyor. Aşı, bebeğin yaşına göre belirlenen takvim içerisinde ağızdan uygulanıyor.
Bu nedenle ailelerin bebeklerinin rutin aşıları konusunda çocuk doktorlarıyla görüşerek rotavirüs aşısının uygunluğunu ve uygulanma zamanını öğrenmeleri önem taşıyor.
Hangi durumda acil değerlendirme gerekir?
Çocukta belirgin susuzluk, çok az veya hiç idrar yapmama, gözyaşının olmaması, ağız kuruluğu, aşırı uyku hali veya bilinç durumunda değişiklik, sıvı alamama ya da durmayan kusma görülüyorsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Özellikle bebeklerde sıvı kaybı daha hızlı gelişebileceğinden belirtiler yakından takip edilmeli.
Uzmanların temel uyarısı ise basit: Rotavirüste en önemli konu ishali bir anda kesmeye çalışmak değil, çocuğun sıvı ve elektrolit kaybını önlemek ve ciddi susuzluk belirtilerini zamanında fark etmek.