Acil serviste başımdan geçen ilginç, belki de komik denilebilecek bir olay ile başlamak istiyorum, gece saat 01.30, içeriye 20 yaşında bir hasta(!) girdi. Ben de o saatte gelen her hastada olduğu gibi tedirgin oldum, hastanın duruşu ve konuşmasındaki iyilik hali itibariyle ciddi bir durum olmadığı direkt anladım. Sonrasında şikâyetiniz nedir diye sorduğumda bu enteresan cevabı aldım: “Hocam burnum galiba akmak üzere, hasta olacağımı hissediyorum…”
Akabinde hastaya durumunun acil olmadığını ve bu saatte hastane aciline gelmesinin gereksiz olduğunu anlatıp eve gidip istirahat etmesini söyledim.
Toplumdaki bilinç seviyesinin, sağlık dışında birçok konuda şahid olduğumuz gibi içler acısı olduğunu, bariz bir şekilde bu konuda da görmekteyiz. Bu yazı dizisinde genel sistematik başlıklar halinde çok fazla detaya inmeden gerçek acil durumları-hangi durumlarda acile başvurulması gerektiğini anlatmaya çalışacağım.
Sindirim Sistemi Acilleri;
Yutma güçlüğü; Aniden başlayan yutma güçlüğü, eşlik eden göğüs ağrısı varsa acile başvurulmalıdır.
İshal ve Kusma; özellikle yenidoğanda ve çocuklarda dirençli kusma ciddiye alınmalıdır (yenidoğan reflüsü hariç). 2 defa ve üzeri olan, fışkırır tarzda olan, ciddi beslenme bozukluğu -sıvı kaybı ve halsizliğe sebep olan, bilinçte ve hareketlerde yavaşlamaya sebep olan kusmalarda acil servise başvuru gerekir. Safralı kusma acil başvurusu gerektirmektedir. Aynı klinik tablo ishal için de geçerlidir. Birkaç defa olan ve bahsettiğimiz klinik tablonun eşlik etmediği erişkin ishal ve kusmaları gerçek acil değildir, gündüz poliklinik başvuruları yeterlidir.
Karın ağrısı; aslında çok ciddi hastalıklara işaret ettiği gibi basit bir kabızlık, gaz, ishal gibi durumlarda da olabiliyor. Özellikle ani başlayan, çok şiddetli, sırta ve göğüse yansıyan, birkaç gündür kabızlığın eşlik ettiği tüm ağrılar acil başvurusu gerektirmekte.
Kan kusma ve dışkılama; Ağızdan tükürmeyle veya kusma şeklinde, dışkılama ile veya dışkıdan bağımsız olarak yaklaşık yarım çay bardağından fazlası kadar kan gelmesi, bu durum ile beraber terleme, üşüme, baş dönmesi, çarpıntı olması halinde mutlak acil başvurusu gerekir. Birkaç damla şeklinde kan dışkılama veya ağızdan birkaç damla kan gelmesi acil bir durum değildir fakat ciddiye alınmalıdır ve gündüz poliklinik başvurusu gerektirmektedir.
Sarılık; Ateş ve karın ağrısının eşlik ettiği vücutta sararma halinde acil başvurusu gerekmektedir.
Saydığımız bütün şikayetler sıraladığımız şekilde net sınırlarda olmayabiliyor (özellikle yenidoğan ve çocuk yaş grubunda). Doğru bilgi almadığını düşündüğü durumlarda da hastaneye başvurup triyaj bölümüne sorup daha aydınlatıcı bilgi alabilir.
Hastaların tek yapması gereken soğukkanlılıklarını ve nezaketlerini kaybetmemeleridir (tabi ki bu durumdan şikayetleri küçümsemek anlamı çıkarılmamalı). Unutmayınız, sağlıkta şiddet ve hata ihtimalini en çok arttıran bu hallerdir.
Sağlık ve selamette kalmanız duasıyla….