Hastalık ilk olarak 1970'li yıllarda Orta Afrika'da görülen salgınlarla dünya gündemine gelmiştir.
Ebola nasıl bulaşır?
Ebola virüsü insanlara enfekte hayvanların kanı veya vücut sıvılarıyla temas sonucu bulaşabilir. Ayrıca enfekte kişilerin;
-
Kanı
-
Kusmuğu
-
İdrarı
-
Dışkısı
-
Tükürüğü
-
Gözyaşı
-
Anne sütü
gibi vücut sıvılarıyla doğrudan temas edilmesi halinde insandan insana da geçebilir.
Bilim insanları, meyve yarasalarının virüsün doğal taşıyıcısı olabileceğini düşünmektedir. Ebola'nın sivrisinek ısırıklarıyla bulaştığına dair ise kanıt bulunmamaktadır.
Belirtileri nelerdir?
Virüs vücuda girdikten sonra belirtiler genellikle 2 ila 21 gün arasında ortaya çıkar.
İlk belirtiler
-
Yüksek ateş
-
Şiddetli baş ağrısı
-
Kas ve eklem ağrıları
-
Halsizlik
-
Boğaz ağrısı
-
Gözlerde kızarıklık
İleri evre belirtiler
-
Bulantı ve kusma
-
İshal
-
Cilt döküntüleri
-
Karaciğer ve böbrek fonksiyon bozuklukları
-
İç ve dış kanamalar
-
Organ yetmezlikleri
Ağır vakalarda şok tablosu gelişebilir ve ölüm riski oldukça yüksektir.
Tanı nasıl konulur?
Ebola'nın erken dönemde;
-
Sıtma
-
Dang humması
-
Sarı humma
gibi hastalıklarla karışabilmesi nedeniyle tanı koymak zor olabilir.
Kesin tanı için hastadan alınan kan ve diğer örnekler, yüksek güvenlikli özel laboratuvarlarda incelenir. Şüpheli hastalar bulaşın önlenmesi amacıyla izolasyona alınır.
Tedavisi var mı?
Ebola için geçmişte tedavi seçenekleri çok sınırlıydı. Günümüzde bazı aşılar ve belirli Ebola türlerine karşı geliştirilen antikor temelli tedaviler kullanılabilse de hastalık hâlâ ciddi ve yüksek riskli enfeksiyonlar arasında kabul edilmektedir. Tedavide temel amaç hastanın yaşam fonksiyonlarını desteklemektir.
Uygulanan destek tedavileri
-
Yoğun bakım takibi
-
Sıvı ve elektrolit desteği
-
Oksijen desteği
-
Kanama kontrolü
-
Organ yetmezliği gelişen hastalarda gerekli destek tedavileri
-
Böbrek yetmezliğinde diyaliz
Korunma yolları
-
Enfekte kişilerle doğrudan temastan kaçınmak
-
Koruyucu ekipman kullanmak
-
Enfekte hayvanlarla temas etmemek
-
Şüpheli vakaları hızla izole etmek
-
Salgın bölgelerinde sağlık otoritelerinin uyarılarına uymak
Ebola, erken tanı ve sıkı enfeksiyon kontrol önlemleri gerektiren, yüksek ölüm oranına sahip ciddi bir viral hastalıktır. Ancak günümüzde salgınlara karşı gözetim, aşı uygulamaları ve destekleyici tedaviler sayesinde mücadele olanakları geçmişe göre daha gelişmiştir.