Brexit’in anlamı ve kökeni
Brexit kavramı, daha önce Yunanistan’ın Euro Bölgesi’nden çıkma ihtimalini anlatmak için kullanılan “Grexit” teriminden esinlenmiştir. Zamanla bu ifade, İngiltere’nin AB’den ayrılma sürecini tanımlamak için kullanılmaya başlandı.
AB’de kalmak isteyenler ise “Britain” ve “remain” (kalmak) kelimelerinden türetilen “Bremain” ifadesini kullandı.
Referandum süreci
Birleşik Krallık’ta AB üyeliği ilk olarak 1975 yılında referanduma sunulmuş ve halkın yüzde 67’si birlik içinde kalma yönünde oy kullanmıştı. Ancak yıllar sonra konu yeniden gündeme geldi.
23 Haziran 2016’da yapılan referandumda:
-
%52 “ayrılalım”
-
%48 “kalalım”
oyları çıktı.
Bu sonucun ardından dönemin Başbakanı David Cameron istifa etti.
Siyasi süreç ve müzakereler
Cameron’ın ardından başbakan olan Theresa May, AB ile bir ayrılık anlaşması müzakere etti. Ancak bu anlaşma İngiliz Parlamentosu tarafından birkaç kez reddedildi ve süreç uzadı.
2017 yılında başlayan müzakerelerde:
-
“Ayrılık ücreti” (AB’ye yapılacak ödemeler)
-
Vatandaş hakları
-
Ticari ilişkiler
gibi konularda anlaşmalar sağlandı.
Resmi ayrılık ve geçiş dönemi
Birleşik Krallık, 31 Ocak 2020’de resmen Avrupa Birliği’nden ayrıldı. Ancak ani bir kopuş yaşanmaması için 31 Aralık 2020’ye kadar “geçiş süreci” uygulandı. Bu süreçte ülke, AB kurallarına uymaya devam etti.
Yeni dönem: Serbest ticaret anlaşması
30 Aralık 2020’de taraflar arasında imzalanan anlaşmayla:
-
Ticaret ilişkileri devam etti
-
Ancak İngiltere, AB hukuk sisteminden çıktı
-
Serbest dolaşım sona erdi
Artık:
-
İngiliz vatandaşları AB ülkelerinde otomatik çalışma ve oturma hakkına sahip değil
-
AB vatandaşları da İngiltere’de belirli göç kurallarına tabi
Brexit’in önemi
Brexit, Avrupa Birliği tarihindeki en önemli kırılmalardan biri olarak görülüyor. İlk kez bir üye ülke birlikten ayrılmış ve bu durum hem Avrupa’nın siyasi yapısını hem de küresel dengeleri etkilemiştir.
Kısa özetle
Brexit:
-
2016 referandumuyla başladı
-
2020’de resmen gerçekleşti
-
Aynı yıl sonunda geçiş süreci tamamlandı
Bu süreç, sadece İngiltere’yi değil, Avrupa ve dünya siyasetini de derinden etkileyen tarihi bir gelişme oldu.