Güncel verilere göre dünya çapında yaklaşık 850 milyon kişi böbrek hastalığıyla yaşıyor. Uzmanlar, sağlıksız yaşam alışkanlıkları ve çevresel faktörler nedeniyle bu sayının önümüzdeki yıllarda daha da artacağı uyarısında bulunuyor.
Türkiye’de de tablo endişe verici boyutlara ulaşmış durumda. Ülkede yaklaşık 7,5 milyon kronik böbrek hastası bulunuyor. Bu da her 6–7 erişkinden birinde kronik böbrek hastalığı görüldüğü anlamına geliyor. Çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen hastalık, geç tanı nedeniyle böbrek yetmezliğine kadar ilerleyebiliyor.
Erken teşhis hayati önem taşıyor
Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, böbrek hastalıklarının erken dönemde fark edilmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı. Düzenli hekim kontrollerinin ve koruyucu önlemlerin önemine dikkat çeken Uçar, sağlıklı beslenme, yeterli sıvı tüketimi, tuz kısıtlaması ve ilaçların hekim kontrolünde kullanılmasının böbrek sağlığını koruduğunu belirtti. Erken teşhis için yılda bir kez rutin ultrason taramasının da önemli olduğunu ifade etti.
Diyabet ve hipertansiyon başlıca nedenler
Böbrek hasarının en yaygın nedeninin diyabet olduğunu belirten Uçar, tip 2 diyabet hastalarının yüzde 30–40’ında böbrek hasarı geliştiğini söyledi. Kontrolsüz hipertansiyonun ise kronik böbrek hastalığı riskini 3–4 kat artırdığını kaydetti.
Aşırı tuz, obezite ve yanlış ürün kullanımı riski artırıyor
Türkiye’de günlük tuz tüketiminin önerilen miktarın yaklaşık 3 katı olduğuna dikkat çeken Uçar, aşırı tuzun tansiyonu yükselterek böbreklere zarar verdiğini belirtti. Obezitenin de böbrek hastalığı riskini 1,5–2 kat artırdığını, her 5 kiloluk kilo artışının kronik böbrek yetmezliği riskini yüzde 20–30 oranında yükselttiğini aktardı.
Vitamin, protein ve kreatin gibi takviye ürünlerin kontrolsüz kullanımının da böbrek fonksiyonlarını bozabildiğini söyleyen Uçar, bu ürünlerin mutlaka hekim önerisiyle kullanılması gerektiğini vurguladı. Yaygın kullanılan ağrı kesicilerin ise uygun doz ve sürede alınmaması hâlinde böbrek yetmezliğine yol açabileceğini ifade etti.
Sigara böbrekleri de vuruyor
Sigaranın böbrek damarlarında yapısal ve işlevsel hasara neden olduğunu belirten Uçar, özellikle diyabet ve hipertansiyonu olan kişilerde sigaranın böbrek yetmezliği gelişimini hızlandırdığını söyledi.
Düzenli kontrol çağrısı
Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, böbrek sağlığının korunması için sağlıklı beslenme, yeterli sıvı alımı, tuz kısıtlaması ve ilaçların hekim kontrolünde kullanılmasının önemini yineleyerek, erken teşhis amacıyla yılda bir kez düzenli sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.