Trafik yoğunluğundan kaçınmak isteyen bazı sürücüler, güzergâha ulaşmak için alternatif yolları kullanmaya çalışırken, bölgede oluşan araç kuyruklarının kilometrelerce uzadığı belirtiliyor.

"İnsanlar perişan, kilometrelerce kuyruk oluşuyor"

Yaşanan trafik yoğunluğuna tepki gösteren bir sürücü, yetkililerden bir an önce çözüm bulunmasını istedi.

Sürücülerden biri, "Görüyorsunuz bu kadar mağduriyeti. İnsanlar perişan, mağdur. Kilometrelerce kuyruk oluşuyor. Bu yola girmemek için ta nerelerden dönüp buraya geliyoruz. Yetkililerden bir an önce burada çözüm bulunmasını istiyoruz." dedi.

Bir başka sürücü ise yol çalışmasının ulaşımı ciddi şekilde aksattığını belirterek, "Bizi perişan etmiş. Bir saat bu yoldan çıkamıyoruz. Giriş yok, çıkış yok. Tek yön olmuş. Geceye kadar çalıştılar, bizi beklettiler." ifadelerini kullandı.

"Üst geçit yapılsa daha iyi olurdu"

Bölgede yaşanan trafik sorununun yalnızca yol genişletme çalışmasıyla çözülemeyeceğini savunan sürücüler, üst geçit veya köprülü kavşak yapılması gerektiğini belirtti.

Bir başka sürücü, "Bu yolu yaptıktan sonra çare olur mu bu şekilde? Vallahi üst geçit olmasa olmaz." diyerek, araçların durmadan ilerleyebileceği bir kavşak düzenlemesinin trafik akışını rahatlatacağını ifade etti.

Esnaf da çalışmalardan mağdur

Yol çalışmasının bölgede faaliyet gösteren esnafı da olumsuz etkilediğini belirten vatandaşlar, çalışmaların yaklaşık 3 aydır sürdüğünü söyledi.

Bölgede bulunan taksici esnafı ise "Yaklaşık 3 aydır devam eden bir çalışma var burada. Ama nereye kadar gidecek, nasıl yapılacak bilmiyoruz. Çalışmaya çalışıyorlar ama saat 5 dedin mi bitiyor. 5'ten sonra işe gidenler var, 8'den sonra işe gidenler var. İş dönüşü olanlar var." dedi.

Çalışmalar nedeniyle oluşan toz ve toprağın da kendilerini mağdur ettiğini dile getiren esnaf, "Hem burada esnaf olarak mağduruz. Bu yolun bir an önce tamamlanmasını istiyoruz. Bu toz toprağı sürekli çekiyoruz burada. Bir an önce bitse herkes rahatlayacak." ifadelerini kullandı.

"Başlangıcında bile en az 3 kaza oldu"

Yol çalışması nedeniyle güzergâhta trafik akışının daha da karmaşık hale geldiğini belirten esnaf, kazaların yaşandığını söyledi.

Esnaf, "Üst geçit yapılsa daha iyiydi. En azından arabalar hiç durmadan rahat bir şekilde gidip gelirdi. Şimdi dönüşler var. İllaki kazalar oluyor. Daha başlangıcında bile en azından 3 tane kaza oldu burada. İnsanlar dikkat etmiyor, aceleci davranıyorlar. Trafik bundan dolayı böyle biraz kötü ilerliyor." diye konuştu.

Sürücü ve esnaf, yol çalışmasının bir an önce tamamlanmasını ve Diyarbakır-Silvan yolundaki trafik yoğunluğuna kalıcı çözüm getirilmesini istedi.

Bölgede lokanta işleten bir esnaf, çalışmaların ilk günlerde başladığını ancak daha sonra durduğunu belirterek yaklaşık 20 gündür mağduriyet yaşadıklarını ifade etti.

"Satışlarımız yarı yarıya düştü"

Çalışmalar nedeniyle işlerinin ciddi oranda düştüğünü anlatan esnaf, normal şartlarda günlük 30-35 kilogram döner sattığını ancak şu anda 11-12 kilogramı dahi bitiremediğini söyledi.

Esnaf, satışlardaki düşüşü şu sözlerle anlattı:

"Biz burada perişan olduk. Satışlarımız yarı yarıdan daha az düştü. Normalde günde 30-35 kilo döner satıyordum, şu anda 11-12 kiloyu bitiremiyorum."

Bölgede ulaşımın aksaması nedeniyle müşteri sayısının da büyük ölçüde azaldığını belirten esnaf, normalde günde 45-50 civarında satış yaptığını, çalışmaların ardından bu sayının 7-10 seviyelerine kadar gerilediğini ifade etti.

"Geliş gidiş yok, halk da geçmiyor"

Ulaşım güzergâhlarının kapanması nedeniyle vatandaşların bölgeye ulaşmakta zorlandığını belirten esnaf, "Geliş gidiş yok. Güzergâh yok, dolmuş yok, otobüs yok, minibüs yok. Halk da geçmiyor." dedi.

Kavşaktaki çalışmaların yalnızca esnafı değil, vatandaşları da mağdur ettiğini dile getiren esnaf, dört güzergâhın kapatıldığını ve ulaşımın büyük ölçüde zorlaştığını söyledi.

Toplu taşıma durağının da yerinin değiştirildiğini belirten esnaf, vatandaşların yeni duraklara ulaşmakta zorlandığını ifade etti.

"Bir an önce gelip halletsinler"

Yetkililere çağrıda bulunan esnaf, çalışmaların bir an önce tamamlanmasını istedi.

Esnaf, "Talebimiz bir an önce gelsinler, halletsinler. Halkı perişan etmesinler, mağdur etmesinler. Kavşak kapanmış, yol kapanmış, dört güzergâhı kapatmışlar. Bu herkes için perişanlık olmuş." ifadelerini kullandı.

Çalışmaların uzamasının bölgedeki ticari hayatı ciddi şekilde etkilediğini belirten esnaf, yetkililerin bölgeye gelerek yaşanan sorunları yerinde görmesini istedi.

Yeni Hal Köprülü Kavşağı'ndaki altyapı çalışmalarının ne zaman tamamlanacağı ve ulaşımın ne zaman normale döneceği ise merak konusu.

Alevler Memur-Sen Bulvarı istikametine doğru ilerlerken, yangın Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi çevresine kadar ulaştı. Yangının büyümesi üzerine bölgeye çok sayıda itfaiye ve polis ekibi sevk edildi.

İtfaiye ekiplerinin yoğun müdahalesi sonucu yangın kontrol altına alınarak söndürüldü. Yangın sırasında oluşan yoğun duman ise rüzgârın etkisiyle çevredeki yerleşim alanlarını ve hastane çevresini etkiledi.

Yılların emeği küle döndü

Yangının yayıldığı bölgede vatandaşların kendi imkânlarıyla oluşturduğu küçük bahçeler ve ekili alanlar da alevlerden etkilendi. Bazı meyve ağaçları yanarken, vatandaşların topladığı odunlar ve ekmek pişirmek amacıyla yaptıkları tandırlar da kullanılamaz hale geldi.

Yangından zarar gören vatandaşlardan Abdulhekim Sağır, rüzgârın alevleri bulunduğu bölgeye taşıdığını belirterek, “Rüzgâr esince yangın yukarıdan buraya kadar geldi. Biz burada küçük bahçeler yapmış, meyve ağaçları dikmiştik. Hepsi yandı.” dedi.

Mehmet Emin Gül ise üç yıldır yetiştirdiği ağaçların yangında zarar gördüğünü belirterek, “İncir, üzüm ağacım, hepsi yandı. Üç senedir ekiyordum, hepsi yandı.” ifadelerini kullandı.

Yangının çıkış nedeninin belirlenmesi için inceleme başlatıldı.

Ergenlik döneminin çocukluktan yetişkinliğe geçiş süreci olduğunu ifade eden Ateş, bu dönemde öğrencilerin yaşadığı gelişimsel farklılıkların eğitim ortamında da kendisini gösterebildiğini söyledi.

Kız ve erkek öğrencilerin gelişim süreçleri aynı hızda ilerlemiyor

Kız öğrencilerin ergenlik dönemindeki gelişimlerinin erkek öğrencilere göre daha erken ve hızlı ilerleyebildiğini belirten Ateş, bunun öğrenciler arasında duygusal ve psikolojik farklılıklar oluşturabileceğini ifade etti.

Bu dönemde öğrencilerin kendilerini karşı cinse beğendirme ve fark ettirme arzusu yaşayabildiğini dile getiren Ateş, söz konusu durumun bazı öğrencilerde psikolojik baskıya dönüşebileceğini söyledi.

Ateş, öğrencilerin karşı cinsin söylem ve davranışlarından etkilenebileceğine dikkat çekerek, herhangi bir söz, davranış veya tepkinin öğrencinin kendisini yetersiz hissetmesine ve içine kapanmasına neden olabileceğini belirtti.

Bu durumun öğrencinin kendi benliğiyle mücadele etmesine ve gerçek kapasitesini ortaya koyamamasına yol açabileceğini ifade eden Ateş, eğitim hayatında öğrencinin gerçek performansını ortaya koymasının önemine dikkat çekti.

Uzman Psikolog Erhan Ateş

"Bir gülüş bile performans kaygısını etkileyebilir"

Ergenlik dönemindeki kız ve erkek öğrencilerin aynı ortamda eğitim görmesinin duygusal gelişime etkisine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Ateş, öğrencilerin sınıf içerisindeki davranışlardan kolaylıkla etkilenebildiğini söyledi.

Bir öğrencinin sınıfta tahtaya çıktığı sırada arkasında oturan karşı cinsten bir öğrencinin söyleyeceği herhangi bir sözün, hatta gülmesinin veya kıkırdamasının dahi öğrencinin performansını etkileyebileceğini belirten Ateş, bunun özellikle ergenlik döneminde daha belirgin hale geldiğini ifade etti.

Ateş, öğrencilerin bu dönemde karşı cins tarafından nasıl görüldüğüne önem verdiğini belirterek, "beğenilme arzusu"nun öğrencinin davranışlarında belirleyici olabileceğini söyledi.

Bu durumun öğrencide performans kaygısına neden olabileceğini belirten Ateş, öğrencinin bildiği bir konuyu dahi kendisini ifade etmekten çekindiği için ortaya koyamayabileceğini dile getirdi.

"Ergenlikte beğenilme arzusu akademik performansı etkileyebilir"

Ergenlik döneminin yalnızca fiziksel bir değişim süreci olmadığını belirten Ateş, öğrencilerin aynı zamanda zihinsel, duygusal ve psikolojik değişimler yaşadığını söyledi.

Bu gelişim alanlarının aynı anda ve dengeli şekilde ilerlememesinin öğrencinin kendisini kontrol etmesini zorlaştırabileceğini belirten Ateş, özellikle karşı cinsin bulunduğu ortamlarda öğrencinin akademik performansının bu durumdan etkilenebileceğini ifade etti.

Ateş, öğrencinin karşı cinsten ilgi görme ve beğenilme arzusu nedeniyle akademik çalışmadan ziyade kendisini nasıl göstereceğine odaklanabileceğini söyledi.

Öğrencinin gerçek duyguları ile yaşadığı durum arasında uyum sağlayamadığı zaman performans kaygısının ortaya çıkabileceğini belirten Ateş, bunun öğrencinin eğitim hayatındaki gerçek kapasitesini göstermesinin önüne geçebileceğini dile getirdi.

"Tek cinsiyetli eğitimde öğrenciler akademik olarak daha rahat hareket edebilir"

Tek cinsiyetli eğitim ile karma eğitimi psikolojik açıdan karşılaştıran Ateş, öğrencilerin kendi cinsiyetlerinden akranlarıyla aynı eğitim ortamında bulunmasının bazı öğrenciler açısından akademik performansı olumlu etkileyebileceğini savundu.

Ateş'e göre tek cinsiyetli eğitimde öğrencinin ön plana çıkma ve beğenilme arzusu tamamen ortadan kalkmasa da bu arzu karşı cinse yönelik olmaktan çıkarak akademik başarıya yönelebilir.

Öğrencinin kendi akranları arasında dikkat çekmek istemesinin akademik başarı üzerinden gerçekleşebileceğini belirten Ateş, böylece öğrencinin derslerde daha fazla söz almak, kendisini göstermek ve başarılı olmak için çaba gösterebileceğini ifade etti.

Karma eğitimde ise öğrencinin karşı cinse yönelik beğenilme arzusunun devreye girebildiğini belirten Ateş, bunun akademik performansın önüne geçebileceğini söyledi.

"Kız ve erkek öğrenciler farklı alanlarda kendilerini daha rahat ortaya koyabilir"

Ateş, tek cinsiyetli eğitim ortamlarının öğrencilerin farklı akademik alanlarda kendilerini daha rahat ifade etmelerine imkan sağlayabileceğini öne sürdü.

Özellikle kız öğrencilerin fen bilimleri ve sayısal alanlarda, erkek öğrencilerin ise sözel alanlarda kendilerini daha rahat ortaya koyabileceklerini belirten Ateş, karşı cinse yönelik beğenilme kaygısının ortadan kalkmasıyla öğrencinin derslerde daha özgüvenli davranabileceğini ifade etti.

Erkek öğrenciler açısından da sözel derslerde konuşma, kendini ifade etme, edebiyat ve tiyatro gibi alanlarda daha rahat bir performans sergilenebileceğini belirten Ateş, bunun öğrencinin akademik gelişimine katkı sağlayabileceğini söyledi.

Ateş, karma eğitimde özellikle erkek öğrencilerin karşı cinse karşı kendisini güçlü gösterme veya dikkat çekme çabası içerisine girebildiğini, bunun da gerçek akademik performanstan farklı bir davranış ortaya çıkarabileceğini savundu.

"Ergenlik döneminde karşı cinse ilgi temel unsurlardan biri"

Ergenlik döneminde karşı cinse duyulan ilginin doğal bir gelişim süreci olduğunu belirten Ateş, bu dönemde öğrencilerin zihinsel, fiziksel ve duygusal gelişimlerini aynı anda yürütmeye çalıştığını söyledi.

Bu süreçte öğrencinin söz konusu gelişimleri dengeli şekilde yönetememesi halinde psikolojik sorunlarla karşılaşabileceğini ifade eden Ateş, bu durumun özellikle okul ortamında daha görünür hale geldiğini belirtti.

Öğrencinin karşı cinsin bulunduğu sınıfta kendisini beğendirme, ön plana çıkarma veya dikkat çekme çabası içerisine girebildiğini kaydeden Ateş, bu süreçte yanlış anlaşılma ve kendini yanlış ifade etme gibi sorunların da yaşanabileceğini dile getirdi.

Ateş, öğrencinin gerçek duyguları ile kendisini göstermeye çalıştığı davranışların örtüşmemesi durumunda performans kaygısının artabileceğini belirterek, bunun akademik başarıyı olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

"Eğitimde farklı seçenekler sunulmalı"

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bazı ailelerin karma eğitim nedeniyle kız çocuklarını okula göndermediği yönündeki değerlendirmeler üzerine de konuşan Ateş, eğitim sisteminde farklı seçeneklerin bulunmasının bu noktada önemli olabileceğini söyledi.

Eğitimin her birey için anayasal bir hak olduğunu belirten Ateş, ailelerin çocuklarının eğitimini desteklemesinin öğrencinin başarısı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ifade etti.

Ailelerin sosyal ve çevresel şartlarının birbirinden farklı olduğunu dile getiren Ateş, bazı ailelerin karma eğitimi tercih ederken bazı ailelerin ise çocuklarının tek cinsiyetli bir eğitim ortamında eğitim görmesini isteyebileceğini söyledi.

Bu nedenle tek bir eğitim modelinin zorunlu tutulması yerine farklı seçeneklerin oluşturulmasının ailelerin çocuklarını eğitim sistemine dahil etmesine katkı sağlayabileceğini belirten Ateş, tek cinsiyetli okulların isteyen aileler için alternatif olarak bulunması gerektiğini savundu.

"Her iki sistem de isteyen ailelere sunulmalı"

Ateş, eğitim sisteminde hem karma hem de tek cinsiyetli eğitim modellerinin alternatif olarak bulunmasının öğrencilerin kendilerini daha huzurlu ve güvende hissedebilecekleri ortamın seçilmesine imkan sağlayacağını ifade etti.

Ailelerin çocuklarının ergenlik dönemindeki gelişimlerini bazen yanlış yorumlayabildiğini belirten Ateş, ailelerin kaygılarının da dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Ateş, "İlla sadece karma eğitimin olmasına da gerek yok. İlla sadece tek eğitim sisteminin de olması, tek cinsiyetli eğitim sisteminin de olması lazım. Bireylerin huzurda ve güvende kendini hissedebileceği her iki sistemin de isteyen bir okula göndermesi gerektiğini düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

Tek cinsiyetli eğitim modelinin yalnızca Türkiye'ye özgü bir tartışma olmadığını belirten Ateş, dünyada da farklı ülkelerde bu modelin uygulandığını söyledi.

Japonya, Güney Kore, İngiltere ve İrlanda gibi ülkelerde tek cinsiyetli eğitim veren okulların bulunduğunu belirten Ateş, bu okullar arasında akademik başarılarıyla öne çıkan kurumların da bulunduğunu ifade etti.

Ateş, eğitim sisteminde farklı modellerin bulunmasının öğrencilerin bireysel özellikleri, ailelerin beklentileri ve toplumsal şartlar dikkate alınarak değerlendirilmesine imkan sağlayacağını belirterek, öğrencilerin kendilerini rahat ve güvende hissedebilecekleri eğitim ortamlarının oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Bu şartlarda çalışan fırın ustaları, mesleklerinin görünmeyen zorluklarını Amed Haber mikrofonuna anlattı.

"Çok sıcak ama çalışmak zorundayız"

Yüksek sıcaklığa rağmen günün ilk ışıklarıyla mesaiye başlayan fırın ustaları, ekmek üretimini aksatmadan sürdürmeye çalışıyor. Sabah 05.00-06.30 arasında işe başladıklarını belirten ustalar, akşam 19.30 ile 22.00 saatleri arasında mesailerini tamamladıklarını ifade etti.

Çocukluk yıllarından beri bu işi yaptığını söyleyen fırın ustası Metin Batıbayır "Meslek olduğu için dayanıyoruz. Çocukluğumuzdan beri bu işi yapıyoruz. Allah yardım ediyor. Çok sıcak ama çalışmak zorundayız." dedi.

Sıcak havada nasıl serinledikleri sorusuna ise kısa molalarda dışarı çıktıklarını veya camiye giderek dinlenmeye çalıştıklarını belirten Batıbayır, bunun dışında günün tamamını fırının başında geçirdiklerini söyledi.

Metin Batıbayır

"Sosyal hayatımız yok"

Fırın ustaları, çalışma saatlerinin uzun olması nedeniyle sosyal hayatlarının bulunmadığını dile getirdi. Batıbayır, "Sosyal hayatımız yok. İşten çıkınca eve gidip yemek yiyor, dinleniyoruz. Pazar tatilimiz olsun, ailemizle vakit geçirelim istiyoruz. Misafirimiz geldiğinde oturup ağırlayabileceğimiz bir zamanımız olsun istiyoruz." ifadelerini kullandı.

Yaklaşık 15 yıldır fırıncılık yaptığını belirten bir başka usta Mehmet Şah Varol ise mesleğin en büyük zorluğunun uzun çalışma saatleri olduğunu söyledi. Sabah 06.30'da başladığı mesaisini akşam 19.30'a kadar sürdürdüğünü belirten Varol "Sosyal hayat diye bir şey yok. Eve gidince yemek yiyip yatıyoruz. Ailemize zaman ayıramıyoruz." diye konuştu.

Mehmet Şah Varol

Fırının karşısında çalışmanın kolay olmadığını ifade eden Varol "Ekmek parası olmasa zaten bu sıcağın içinde kimse çalışmaz. Mecbur çalışıyoruz." dedi.

İzin konusunda da sıkıntı yaşadıklarını belirten ustalar, çalıştıkları günlerde yerlerine bakacak birini bulamadıkları sürece izin kullanamadıklarını ifade ederek, hafta tatili ve aileleriyle vakit geçirebilecekleri çalışma düzeni istediklerini dile getirdi.

Çarşı esnafı, özellikle öğle saatlerinde sıcaklığın etkisini artırmasıyla birlikte yaya yoğunluğunun büyük ölçüde azaldığını ifade etti. Bu durumun satışlara doğrudan yansıdığını dile getiren esnaf, birçok iş yerinde gün boyu beklenen müşteri hareketliliğinin oluşmadığını kaydetti.

Esnaf, vatandaşların alışverişlerini daha çok akşam saatlerine ertelediğini ancak bunun da gün içerisindeki durgunluğu telafi etmeye yetmediğini belirtti. Yaz aylarının önceki yıllara kıyasla daha sakin geçtiğini ifade eden esnaf, sıcak havaların ticareti olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Esnaf, yaz sıcaklarının yanı sıra vatandaşların alım gücündeki düşüşün de satışları olumsuz etkilediğini belirtti. Artan yaşam maliyetleri nedeniyle vatandaşların zorunlu ihtiyaçlar dışında harcama yapmaktan kaçındığını ifade eden esnaf, hem ekonomik koşulların hem de sıcak havaların bir araya gelmesiyle çarşıdaki durgunluğun daha da derinleştiğini söyledi.

Öğrencilerin tatilin ilk bölümünde dinlenme fırsatı bulduğunu belirten Şen, kalan sürecin ise akademik hazırlık için değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Yeni eğitim yılına hazırlıklı başlayan öğrencilerin derslerde daha başarılı olduğunu dile getiren Şen, "Her yıl görüyoruz ki ön hazırlık yapan öğrenciler eğitim öğretim yılına daha avantajlı başlıyor ve süreç içerisinde daha rahat ilerliyor." dedi.

"Kitap seçimi öğrencinin seviyesine uygun olmalı"

Yaz tatilinde kitap okuma alışkanlığının desteklenmesi gerektiğini belirten Şen, ailelerin kitap seçiminde dikkatli davranması gerektiğini vurguladı.

Öğrencinin yaşına ve seviyesine uygun olmayan kitapların olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Şen, bazı ailelerin küçük yaş gruplarına ağır klasik eserler okutmaya çalıştığını belirterek, bunun çocukların kitap okumaya karşı ilgisini azaltabildiğini söyledi.

"Teknolojiyle geçirilen süre azaltılmalı"

Şen, yaz tatilinde öğrencilerin teknolojik cihazlarla geçirdiği sürenin kontrollü olması gerektiğine dikkat çekerek, kalan sürede yavaş yavaş okul düzenine geçiş yapılmasının faydalı olacağını kaydetti.

Tatilin sadece ders çalışmak anlamına gelmediğini belirten Şen, gezmenin, dinlenmenin ve sosyal etkinliklerin de çocukların gelişimi açısından önemli olduğunu ancak bunların yanında kısa tekrarların ihmal edilmemesi gerektiğini ifade etti.

"Yeni yılın konularına önceden göz atılmalı"

Özellikle sınıf atlayacak öğrencilerin gelecek yıl karşılaşacakları ders ve konular hakkında ön bilgi edinmelerinin hazır bulunuşluk açısından önemli olduğunu belirten Şen, bunun öğrencilerin yeni konulara uyum sağlamasını kolaylaştıracağını söyledi.

Yoğun bir çalışma programı önermediklerini vurgulayan Şen, günlük yaklaşık bir saat kitap okunmasının ve kısa konu tekrarlarının yeterli olacağını ifade etti.

Şen, ailelere çocuklarını bunaltmadan destek olmalarını tavsiye ederek, yaz tatilinin kalan bölümünün hem dinlenme hem de yeni eğitim öğretim yılına hazırlık açısından dengeli bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Öğrencilerin tercih edecekleri üniversite ve bölümlerin eğitim şartları ile sunduğu imkânları her zaman yeterince bilmeyebileceğini belirten Şen, yanlış tercihlerin önüne geçebilmek için profesyonel danışmanlık alınmasını tavsiye etti.

Şen, tercihlerin puana göre değil, başarı sıralamasına göre yapılması gerektiğine dikkat çekerek, "Sınavın zorluk derecesine göre puanlar her yıl değişebilir. Bu nedenle adayların tercihlerini başarı sıralamalarını esas alarak yapmaları daha doğru olacaktır." dedi.

Tercih listesinin dengeli hazırlanması gerektiğini vurgulayan Şen, ilk sıralara hayal edilen üniversite ve bölümlerin, orta sıralara başarı sıralamasına uygun gerçekçi tercihlerin, son sıralara ise gelme ihtimali yüksek olan "garanti" tercihlerin yazılması gerektiğini ifade etti.

Rehber Öğretmen Hüseyin Şen

ÖSYM tarafından yayımlanan tercih kılavuzunun dikkatlice incelenmesi gerektiğini söyleyen Şen, adayların yalnızca üniversiteyi değil, kampüsün ve fakültenin bulunduğu konumu da araştırması gerektiğini belirtti. Bazı fakülte ve yüksekokulların şehir merkezine uzak olabildiğini hatırlatan Şen, öğrencilerin barınma imkânlarını, KYK yurtlarını ve yurt-üniversite arasındaki ulaşım mesafesini de göz önünde bulundurmasını istedi.

"Öğrenciler ilgi ve yeteneklerine uygun alanları tercih etmeli"

Ailelere de çağrıda bulunan Şen, öğrencilerin meslek seçiminde baskı altına alınmaması gerektiğini belirterek, "Bazı aileler çocuklarını tıp ya da mühendislik gibi bölümlere yönlendirmek istiyor. Ancak öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine uygun alanları tercih etmelerine fırsat verilmelidir. Sonuçta yaşayacakları hayat onların hayatıdır." ifadelerini kullandı.

Üniversite tercih edilirken yalnızca bölümün değil, üniversitenin sunduğu imkânların da araştırılması gerektiğini dile getiren Şen, burs olanakları, Erasmus ve diğer yurt dışı değişim programları gibi fırsatların öğrencilerin kişisel ve mesleki gelişimine önemli katkılar sağlayacağını söyledi.

Tercih döneminin tüm adaylar için hayırlı olmasını temenni eden Hüseyin Şen, öğrencilere bilinçli ve araştırarak tercih yapmaları tavsiyesinde bulundu.

Pazara marketlere göre daha uygun fiyat beklentisiyle geldiklerini ifade eden vatandaşlar, buna rağmen birçok ürünü alamadıklarını ve ihtiyaçlarının ancak bir kısmını karşılayabildiklerini dile getirdi.

Vatandaşlar, temel gıda ürünlerinde yaşanan fiyat artışlarının alım gücünü olumsuz etkilediğini belirterek, fiyatların düşürülmesi ve vatandaşın ekonomik olarak rahatlatılmasına yönelik adımlar atılmasını beklediklerini ifade etti.

Edip Peker

"Ürün pazara gelene kadar fiyatı katlanıyor"

Alışveriş yapan Edip Peker, pazar fiyatlarının marketlere göre bir miktar daha uygun olduğunu ancak yine de yüksek seviyelerde bulunduğunu söyledi.

Fiyat artışlarının üretim maliyetleri ile ürünün üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçtiği süreçten kaynaklandığını belirten Peker, "Kiraz, muz ve kayısı aldım. Şimdi de salatalık alacağım. Fiyatlar yüksek. Pazar, markete göre biraz daha uygun olsa da yine de pahalı. Ürünlerin bu kadar pahalı olmasının en büyük sebebi aradaki komisyoncular. Üretici tarlada ürünü yetiştirene kadar birçok masraf yapıyor. Hal ve komisyoncular da kendi kârını ekleyince ürünün fiyatı neredeyse iki katına çıkıyor. Pazarcı esnafı da ayakta kalabilmek için kârını eklemek zorunda. Sebze fiyatları, meyve fiyatlarına göre biraz daha uygun." dedi.

Enver Aslan

"Alım gücü kalmadı"

Vatandaşlardan Enver Aslan ise pazarda istediği gibi alışveriş yapamadığını belirterek, bir kilogram biberi 100 TL'ye, kirazı ise kilogramı 60 TL'ye aldığını söyledi.

Alım gücünün ciddi şekilde düştüğünü ifade eden Aslan, "Biber aldım, kilosu 100 TL. Kiraz aldım, kilosu 60 TL. Bu da bulabildiğim en uygun fiyattı. Pazardan artık istediğimiz gibi alışveriş yapamıyoruz. Alım gücü kalmadı, vatandaş bitmiş durumda. Maaşım yüksek olmasına rağmen ben bile istediğim her şeyi alamıyorum. 20 bin TL maaş alan insanlar nasıl geçiniyor, gerçekten şaşırıyorum." ifadelerini kullandı.

Ali Bilmez

"İhtiyaçlarımızın ancak yarısını alabiliyoruz"

Emekli olduğunu belirten Ali Bilmez de fiyatların yüksekliği nedeniyle ihtiyaçlarının ancak yarısını alabildiklerini söyleyerek şu ifadeleri kullandı: "İhtiyacımız olan ürünlerin ancak yarısını alabildik. Fiyatlar ateş pahası. Bir kilo biber 80 TL. Geliri düşük olan insanlar bu ürünleri nasıl alıp tüketsin? 300-400 bin TL maaş alanlar belki bunun hesabını yapmıyor olabilir ama 20 bin TL maaşla geçinmek çok zor. Emekliyim, buna rağmen emekli maaşım ihtiyaçlarımı karşılamıyor."

Yücel Yurtaş

Daha önce pazarcılık yaptığını, işlerin durgunlaşması nedeniyle inşaat sektörüne geçtiğini belirten Yücel Yurtaş ise boş zamanlarında arkadaşlarına pazarda yardımcı olduğunu söyledi.

Meyve ve sebze fiyatlarının yüksek olmasının satışları olumsuz etkilediğini ifade eden Yurtaş, öğle saatlerine rağmen bir tezgâhın cirosunun yalnızca bin TL civarında olduğunu belirtti. Yaz sıcaklarında özellikle meyvenin aynı gün satılmaması halinde bozulduğunu kaydeden Yurtaş, bunun da esnafın zarar etmesine neden olduğunu dile getirdi.

Taksit uygulamasında adalet olmadığını savunan Koçer, büyük operatörler ve zincir marketlerin taksitli satış yapabildiğini, küçük esnafın ise aynı imkâna sahip olmadığını belirterek, bunun haksız rekabete yol açtığını dile getirdi.

Mehmet Hanifi Koçeroğlu

"Zincir marketle rekabet edemiyoruz"

Vatandaşların zincir marketlerde sıfır komisyonla taksitli alışveriş yapabildiğini belirten Koçer, küçük esnafın ise hem taksit uygulayamadığını hem de yüksek banka komisyonlarıyla karşı karşıya kaldığını söyledi.

Bu durumun satışları ciddi şekilde etkilediğini kaydeden Koçer, müşterilerin fiyat karşılaştırması yaptıktan sonra zincir marketleri tercih ettiğini belirterek, "Vatandaşa fiyat veriyoruz, ancak taksit avantajı nedeniyle aynı ürünü daha uygun şartlarla zincir marketlerden alabiliyor. Bu da bizi müşteriye karşı mahcup ediyor." dedi.

"POS komisyonları kârı eritiyor"

Bankaların uyguladığı POS komisyon oranlarının da küçük esnafı zorladığını ifade eden Koçer, 50 bin liralık bir telefon satışında komisyon kesintisinin 2 bin 500-3 bin lira seviyelerine ulaşabildiğini söyledi.

Telefon satışındaki kâr marjlarının zaten düşük olduğunu belirten Koçer, komisyon, KDV ve diğer giderlerin ardından esnafın neredeyse kazanç elde edemediğini ifade etti.

Sorunların çözümü için Ticaret İl Müdürlüğü, esnaf odaları, banka müdürleri ve ilgili kurumlarla birçok görüşme gerçekleştirdiklerini belirten Koçer, bakanlıklar nezdinde de girişimlerinin sürdüğünü ancak henüz somut bir sonuç alınamadığını söyledi.

"Sadece telefoncular değil, bütün küçük esnaf kan ağlıyor"

2024 yılında kurulan Diyarbakır Cep Telefoncu İş İnsanları Derneği olarak sektörün gelişmesi için eğitim ve çeşitli projeler yürüttüklerini belirten Koçer, Dicle Üniversitesi ve İŞKUR ile de ortak çalışmalar planladıklarını ifade etti.

Diyarbakır'da ilçelerle birlikte yaklaşık 2 bin 500 telefoncu bulunduğunu belirten Koçer, bu sektörün aileleriyle birlikte yaklaşık 25 ila 30 bin kişinin geçim kaynağı olduğunu vurgulayarak, yetkililere şu çağrıda bulundu:

"Ülkenin yükünü küçük esnaf taşıyor ancak hak ettiği desteği göremiyor. Sadece telefoncu esnafı değil, bütün küçük esnaf can çekişiyor. Yetkililerin sesimizi duymasını, taksit düzenlemesi ve banka komisyonları konusunda adım atmasını bekliyoruz."

Diyarbakır'ın Çınar ilçesindeki karpuz tarlalarında görüntülediğimiz işçiler, sabah saat 04.00'te başlayan mesailerinin akşam saatlerine kadar devam ettiğini belirtti.

Hasat döneminde ekip olarak çalışan işçiler, bir günde ortalama 6 tır ve 5 kamyon olmak üzere 11-12 aracı karpuzla doldurduklarını söyledi.

Mehmet Çelik

İşçilerden Mehmet Çelik, sıcaklar artmadan hasadın tamamlanması gerektiğini belirterek "Sabah saat 04.00'te serinlikte karpuzları toplamaya başlıyoruz. Hava ısındığında karpuz yumuşuyor. Bu nedenle erken saatte çalışmak zorundayız. Sonrasında yükleme işlemi gün boyu devam ediyor." dedi.

Yaklaşık 45 dereceyi bulan sıcaklıkta çalışmanın oldukça zor olduğunu ifade eden Çelik, en büyük sıkıntılarının hem ağır yük hem de kavurucu hava olduğunu dile getirdi.

Yaptıkları işin karşılığını alamadıklarını söyleyen Çelik "Bu kadar zahmete kazancımız değmiyor ama yapacak bir şey yok. Mecburuz. Buradaki işimiz bittikten sonra Malatya'ya gidip hasat sezonuna orada devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Hasan Çelik

"Zor geliyor ama ekmek davası"

Başka bir işçi Hasan Çelik ise 25 kişilik ekiple sabah 05.00'te tarlaya geldiklerini, saat 09.00-10.00'a kadar karpuz topladıklarını ve gün içinde yaklaşık iki kamyon yüklediklerini belirtti.

"Zor geliyor ama ekmek davası" diyen Çelik, kazançlarının iş yoğunluğuna göre değiştiğini, bazı günler yeterli iş bulamadıklarını söyledi.

Hasat sezonunun Diyarbakır'da yaklaşık 10-15 gün daha devam edeceğini belirten işçiler, tarlada kilogramı 6-7 liradan satılan karpuzun pazarda ise 15 ila 20 lira arasında alıcı bulduğunu ifade etti.

Bir yanda üreticinin düşük fiyatlardan, diğer yanda tüccarın artan maliyetlerden yakındığı sezonda, en ağır yükü ise günün büyük bölümünü güneş altında geçiren tarım işçileri taşıyor.

Sanayi sitesine toplu taşımayla ulaşmak isteyen vatandaşlar, en yakın otobüs durağı olan Araştırma Hastanesi Yerleşkesi'ndeki Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi önünde inmek zorunda kalıyor. Buradan sonra ise tarla yollarını ve boş arazileri geçerek yaklaşık 2 kilometre yürümek zorunda kalan vatandaşlar, özellikle yazın kavurucu sıcaklarında, kışın ise yağışlı havalarda büyük zorluk yaşıyor.

2021 yılında hizmete açılan ve Diyarbakır'ın en büyük sanayi yatırımlarından biri olarak gösterilen 4. Oto Sanayi Sitesi'nde bugün yüzlerce iş yeri faaliyet gösterirken, ulaşım sorunu ise hâlâ çözülebilmiş değil. Sanayi sitesine düzenli toplu taşıma seferi bulunmaması nedeniyle çalışanlar, çıraklar ve müşteriler her gün aynı mağduriyeti yaşıyor.

Sanayi Sitesi Yönetim Kurulu Başkanı Muhsin Erdoğmuş, ulaşımın yıllardır çözülemeyen en önemli sorun olduğunu belirterek, yönetim olarak yaptıkları saha çalışmasında 855 iş yerini ziyaret ettiklerini, sanayi sitesinde yaklaşık 3 bin kişinin çalıştığını ve bunların yaklaşık yüzde 60'ını çırakların oluşturduğunu söyledi.

Muhsin Erdoğmuş

"Ulaşım sorunumuz yıllardır çözüme kavuşmadı"

Yerel yönetimlere defalarca yazılı ve sözlü başvuruda bulunduklarını ancak bugüne kadar herhangi bir sonuç alamadıklarını ifade eden Erdoğmuş, sorunun çözümü için Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'ne çağrıda bulundu:

"Yıllardır çözüme kavuşmayan en önemli sorunlarımızdan biri ulaşımdır. Bu konuyla ilgili birçok kez gerek yazılı gerek sözlü başvurular yaptık ancak bugüne kadar herhangi bir sonuç alamadık. Aslında istediğimiz çok büyük bir şey değil. Öncelikle Büyükşehir Eş Başkanlarımızın ve ilgili kurumların sanayi sitemizi ziyaret etmelerini istiyoruz. Burada 300 kişilik konferans salonumuz var. Gelsinler, esnafımızla bir araya gelelim. Taleplerimizi dinlesinler, çözüm önerilerini birlikte değerlendirelim. İnanıyorum ki karşılıklı diyalog kurulursa bu sorun kısa sürede çözülebilir."

"Resmi başvurularımıza cevap alamadık"

Sanayi sitesi içerisine akıllı durak yapılmasının öncelikli ihtiyaç olduğunu belirten Erdoğmuş, bu konuda yapılan başvurulara henüz yanıt verilmediğini söyledi:

"Site içerisinde akıllı bir durak kurulması gerekiyor. Bununla ilgili resmi başvurularımız var ancak hâlâ cevap alamadık. Akıllı durak kurulursa vatandaş hangi saatte otobüs geleceğini görebilecek, belediyenin buraya hizmet verdiği de görülecek. İnsanlarımız bilgiye daha kolay ulaşacak."

Erdoğmuş, Elazığ yolu tarafından 2 NO'lu Güvenlik Kapısı'na bağlantı yolu açılmasının da ulaşımı önemli ölçüde rahatlatacağını ifade ederek, Tekstilkent güzergâhından geçen toplu taşıma araçlarının sanayi sitesine ulaşmasının sağlanabileceğini dile getirdi.

"Ulaşım olmayınca çırak da müşteri de gelmiyor"

Ulaşım sorununun yalnızca çalışanları değil, üretimi ve müşteri yoğunluğunu da olumsuz etkilediğini belirten Erdoğmuş, şöyle konuştu:

"Eskiden aileler çocuklarını meslek öğrensin diye sanayiye gönderirdi. Bugün ise tam tersi bir tablo var. Ustalar çırak bulamıyor. Çünkü gençler ulaşım varsa geliyor, yoksa gelmiyor. Çıraklarımızın büyük bölümü Araştırma Hastanesi'nden yürüyerek buraya geliyor. Bu da ciddi bir mağduriyet oluşturuyor. Bir yerde ulaşım yoksa müşteri de gelmiyor. Aracını bırakan vatandaş geri dönüşünü düşünüyor. Sonuç olarak hem müşteri kaybediyoruz hem de çırak bulmakta zorlanıyoruz. Ulaşım sorunu çözülürse birçok problem de beraberinde ortadan kalkacaktır."

Nuri Göktemir

"Elemanları ve müşterileri biz taşıyoruz"

Sanayi esnafı Nuri Göktemir de ulaşım eksikliği nedeniyle günlük işleyişlerinin aksadığını söyledi.

Otobüs olmadığı için çalışanlarını şehir merkezinden kendi araçlarıyla almak zorunda kaldıklarını belirten Göktemir, bunun hem zaman hem de maliyet açısından kendilerini zorladığını ifade etti:

"Otobüs yok. Çok elemanımız buraya gelemiyor. Mecbur şehir içine gidip çalışanlarımızı alıyoruz. Trafik yoğun olduğu için bu bize ciddi zaman kaybettiriyor."

Müşterilerin de aynı sıkıntıyı yaşadığını dile getiren Göktemir, aracını tamire bırakan vatandaşları da şehir merkezine kendilerinin götürdüğünü söyledi.

"Müşteri arabasını buraya bıraktığı zaman biz mecburen şehir içine bırakıyoruz. Toplu taşıma olmadığı için insanlar buraya gelmek istemiyor. Ulaşım sıkıntısı hem çalışanlarımızı hem de müşterilerimizi olumsuz etkiliyor."

Yüzlerce iş yerinin bulunduğu ve binlerce kişinin çalıştığı Diyarbakır 4. Oto Sanayi Sitesi'nde esnaf, toplu taşıma seferlerinin başlatılması, sanayi içerisine akıllı durak kurulması ve yeni ulaşım bağlantılarının oluşturulması için yetkililerden somut adım atılmasını bekliyor.

Farklı kesimlerden vatandaşların verdiği cevaplarda işsizlik ve ekonomik sorunlar ortak başlık olarak öne çıkarken, gençlerin geleceği, uyuşturucu, kayıt dışı çalışma ve kent içi ulaşım gibi konular da gündeme taşındı.

"İşsizlik kentin en önemli problemi"

Vatandaşların büyük bölümü, işsizliğin kentin en önemli problemi olduğunu dile getirdi. Özellikle gençlerin iş bulamaması nedeniyle umutsuzluğa sürüklendiğini ifade eden vatandaşlar, yeni istihdam alanlarının oluşturulması ve fabrikaların kurulmasının gençleri kötü alışkanlıklardan uzak tutacağını belirtti.

Uyuşturucu kullanımının yaygınlaşması sorunu

Bazı vatandaşlar ise uyuşturucu kullanımının giderek yaygınlaştığını belirterek, gençlerin bu tehlikeden korunması için daha etkin önlemler alınmasını istedi. İşsizlik ile uyuşturucu kullanımının birbirini beslediğini ifade eden Diyarbakırlılar, ekonomik şartların düzeltilmesinin sosyal sorunların çözümüne de katkı sağlayacağını söyledi.

"Artan maliyetlerin hem esnafı hem de vatandaşları olumsuz etkiliyor"

Diyarbakırlılar çalışma hayatına ilişkin şikâyetler de dile getirildi. Bir vatandaş, uzun süredir sigortasız çalıştırıldığını belirterek denetimlerin yetersiz olduğunu ifade etti. Kayıt dışı istihdamın önlenmesi ve çalışanların haklarının korunması için daha sık denetim yapılması gerektiğini söyledi.

Ekonomik sıkıntılar nedeniyle alım gücünün düştüğünü belirten bazı vatandaşlar ise temel gıda ürünlerine ulaşmanın her geçen gün zorlaştığını ifade etti. Esnaf olarak geçimini sağlamaya çalıştığını söyleyen bir katılımcı, artan maliyetlerin hem esnafı hem de vatandaşları olumsuz etkilediğini dile getirdi.

"Şehirler imar edilirken nesiller ihmal edilmemeli"

Toplumsal yapıya ilişkin değerlendirmelerde bulunan bazı vatandaşlar ise yalnızca şehirlerin fiziki olarak geliştirilmesinin yeterli olmadığını vurguladı. Gençlerin eğitimine ve manevi gelişimine daha fazla önem verilmesi gerektiğini belirten katılımcılar, "Şehirler imar edilirken nesiller ihmal edilmemeli." ifadeleriyle toplumun geleceğine dikkat çekti.

Kent merkezindeki sorunlar

Kent merkezindeki sorunlara değinen vatandaşlar ise özellikle Sur ilçesinde yaşanan trafik yoğunluğu ve otopark yetersizliğinin hem esnafı hem de sürücüleri mağdur ettiğini söyledi. Araçların gelişigüzel park edilmesi nedeniyle ticaretin olumsuz etkilendiğini belirten esnaf, tarihi Sur bölgesindeki düzenlemelerin de bir an önce tamamlanmasını istedi.

Vatandaşların büyük çoğunluğu, gençlerin evlenememesinin temel nedeninin ağırlaşan ekonomik şartlar olduğunu ifade etti.

Bir vatandaş, düzenli iş ve gelir sahibi olmanın giderek zorlaştığını belirterek, "İş yok, güç yok. İnsanlar geçimini sağlayamıyor. Maddi imkânı olan ailesinin desteğiyle evlenebiliyor ama çoğu genç için bu mümkün değil." dedi.

"Bir evlilik için milyonlar gerekiyor"

Röportajda en çok dile getirilen konuların başında evlilik maliyetleri geldi.

Katılımcılar; ev kiraları, konut fiyatları, beyaz eşya, mobilya, düğün salonu ve altın masraflarının gençlerin altından kalkamayacağı seviyelere ulaştığını ifade etti.

Bir vatandaş, "Bugün bir ev kurmak için beyaz eşyasından mobilyasına kadar çok büyük bir bütçe gerekiyor. Fiyatlar sürekli değişiyor. Dün aldığını bugün aynı fiyata bulamıyorsun. Böyle olunca gençler nasıl evlensin?" sözleriyle ekonomik belirsizliğe dikkat çekti.

"Beklentiler gençlerin yükünü artırıyor"

Röportaja katılan vatandaşlar, evlilik sürecinde özellikle kız tarafının beklentilerinin arttığını savundu.

Vatandaşlar; yüksek miktarda altın istenmesi, bazı bölgelerde devam eden başlık parası uygulaması, konforlu ev ve araç beklentisinin gençlerin omuzlarına ağır bir yük bindirdiğini dile getirdi.

Bir katılımcı "Çocukların babasının kaldıramayacağı yükler yükleniyor. Fazla altın, başlık parası, ev, araba isteniyor. Bunlar gençlerin evlenmesini zorlaştırıyor." ifadelerini kullandı.

Bir başka vatandaş ise ailelerin daha anlayışlı olması gerektiğini belirterek, "Kız tarafının biraz fedakârlık göstermesi lazım. Beklentiler düşerse gençler daha rahat evlenebilir." dedi.

"Anne babalar da artık destek olmakta zorlanıyor"

Ekonomik sıkıntıların yalnızca gençleri değil aileleri de etkilediği ifade edildi.

Emekli olduğunu söyleyen bir vatandaş, aldığı maaşla çocuklarını evlendirecek imkânı bulamadığını belirterek "Eskiden aileler çocuklarına daha rahat destek olabiliyordu. Şimdi emekli maaşıyla geçinmek bile zor. İnsan evladını evlendirmek istiyor ama imkânı yetmiyor." diye konuştu.

"Eskiden örf vardı, şimdi gösteriş arttı"

Bazı katılımcılar ise geçmiş yıllarla bugünü karşılaştırarak düğün anlayışının değiştiğini söyledi.

Eskiden düğünlerin daha sade yapıldığını belirten vatandaşlar, sosyal medya ve televizyonun da etkisiyle gösterişin arttığını, bunun da evlilik maliyetlerini yükselttiğini ifade etti.

Bir vatandaş, "Eskiden bir yüzük, birkaç takıyla evlilik olurdu. Şimdi insanlar televizyonlarda gördükleri düğünleri örnek alıyor. Bu da beklentileri artırıyor." dedi.

"Sadece ekonomi değil, manevi değerler de etkili"

Bazı vatandaşlar ise İslami hassasiyetlerin zayıfladığını belirterek, geçmişte evliliklerin daha kolaylaştırıldığını, bugün ise ev, araba ve yüksek maddi imkânların ön şart hâline getirildiğini söyledi.

Katılımcılar, evliliğin kolaylaştırılmasının hem aile kurumunun güçlenmesi hem de gençlerin çeşitli sosyal problemlere sürüklenmesinin önüne geçilmesi açısından önemli olduğunu savundu.

Röportajda konuşan bazı vatandaşlar yapay zekâyı hiç kullanmadıklarını söyledi. Bu görüşü dile getirenler, teknolojinin insanları düşünmekten ve araştırmaktan uzaklaştırdığını savunarak, özellikle gençlerin hazır bilgiye yönelmesinin beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Buna karşılık yapay zekâyı aktif kullandığını söyleyen vatandaşlar ise teknolojinin sunduğu kolaylıklara dikkat çekti. Bilgi edinme, araştırma yapma, sağlık ve teknoloji alanlarında fikir alma gibi amaçlarla yapay zekâdan yararlandıklarını belirten katılımcılar, doğru kullanıldığında önemli bir yardımcı olduğunu ifade etti.

Vatandaşların bir bölümü yapay zekayı hayatı kolaylaştıran önemli bir araç olarak değerlendirirken, bir bölümü ise bilinçsiz kullanımın düşünme ve araştırma alışkanlıklarını zayıflatabileceği görüşünü dile getirdi.

Vatandaşlar, Diyarbakır'ın tarihi dokusunu en iyi yansıtan yerlerin başında Ulu Cami'nin geldiğini belirterek, Hazreti Süleyman Camii'nin manevi atmosferi ve sahabe kabirleri nedeniyle mutlaka ziyaret edilmesi gerektiğini ifade etti. Ongözlü Köprü'nün ise asırlardır ayakta duran önemli bir tarihi yapı olmasının yanı sıra Dicle Nehri manzarasıyla da ziyaretçilerin ilgisini çektiği dile getirildi.

Bazı vatandaşlar, kentin tarihi merkezini oluşturan Sur içindeki Dağkapı ile Mardinkapı arasındaki güzergâhın yürüyerek keşfedilmesi gerektiğini söyledi. Hasan Paşa Hanı ve Dört Ayaklı Minare'nin de Diyarbakır'ın simge yapıları arasında bulunduğunu belirten vatandaşlar, turistlerin bu bölgede hem tarihi atmosferi yaşayabileceğini hem de yöresel lezzetleri deneyimleyebileceğini kaydetti.

Şehri ziyaret eden bazı turistler ise Diyarbakır'a gelmeden önce gezi rotalarını internet üzerinden araştırdıklarını ifade etti. İlk izlenimlerinin oldukça olumlu olduğunu belirten ziyaretçiler, özellikle insanların misafirperverliğinden etkilendiklerini ve tarihi mekânların beklentilerini karşıladığını dile getirdi.

Bazı vatandaşlar ise tarihi mekânların yanı sıra Hevsel Bahçeleri, Çermik ilçesindeki kaplıcalar, Eğil ve kentin farklı ilçelerinin de görülmeye değer olduğunu söyledi. Gençler ise 75 Metre Yol'un sosyal yaşamın önemli buluşma noktalarından biri olduğunu belirterek, Diyarbakır'ın yalnızca tarihiyle değil, yaşayan şehir kültürüyle de ziyaretçilerine farklı deneyimler sunduğunu ifade etti.

Röportajlarda ortak görüş ise Diyarbakır'ın tek bir noktayla anlatılamayacak kadar zengin bir şehir olduğu yönünde oldu. Vatandaşlar, "Diyarbakır'ın her sokağı ayrı bir tarih taşıyor. Ancak kente ilk kez gelenler için Ulu Cami, Hazreti Süleyman Camii ve Ongözlü Köprü mutlaka görülmesi gereken yerlerin başında geliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Meyve ve sebze satışı yapan pazarcılar, ürün fiyatlarının geçen yıla göre birçok kalemde daha uygun seviyelerde olduğunu ifade etti. Esnaflar, kirazın kilosunun 70 lira, şeftalinin 80 lira, muzun ise 70 lira civarında satıldığını belirterek, ürün bolluğunun fiyatların gerilemesinde etkili olduğunu söyledi.

Domates satışı yapan bir esnaf ise tezgâhındaki domateslerin Adana'dan geldiğini belirterek kilosunu 50 liradan sattığını, yerli ürünlerin çıkmasıyla birlikte fiyatların 30-35 liraya kadar düşebileceğini dile getirdi. Yakıt, nakliye ve diğer giderlerin fiyatlar üzerinde belirleyici olduğunu ifade eden esnaf, mevcut maliyetler göz önüne alındığında fiyatların normal olduğunu savundu.

Diyarbakır'ın Çarıklı Mahallesi'nden getirilen karpuzların kilosunun ise 15 ile 20 lira arasında değiştiğini söyleyen bir başka pazarcı, dar gelirli vatandaşların alışveriş yapmakta zorlandığını, orta gelir grubunun ise sınırlı da olsa alışveriş yapabildiğini ifade etti.

Pazarda alışveriş yapan vatandaşlar ise fiyatların bütçelerini zorladığını belirtti. Mikrofon uzatılan bir emekli vatandaş, yalnızca domates, kayısı ve salatalık alabildiğini ifade ederek, emekli maaşının ayın ilk günlerinde tükendiğini söyledi.

Emekli vatandaş, maaşının yaklaşık 10 gün yettiğini, kalan günlerde ise borçlanarak geçinmeye çalıştığını dile getirerek ekonomik şartların her geçen gün ağırlaştığını ifade etti.

Esnaf, fiyatların maliyetlere göre makul seviyede olduğunu savunurken, vatandaşlar gelirlerinin temel ihtiyaçlarını karşılamaya dahi yetmediğini belirterek ekonomik koşulların iyileştirilmesini istedi.

"Konuyla ilgili yetkili kurumlara defalarca şikâyette bulunduk sonuç alamadık"

Amed Haber mikrofonlarına konuşan esnaf ve vatandaşlar, camiye uygunsuz kıyafetlerle girişlerin hem ibadet edenleri hem de bölge esnafını rahatsız ettiğini ifade etti. Sorunun yeni olmadığını belirten vatandaşlar, bugüne kadar birçok kez valilik, belediyeler, müftülük ve ilgili kurumlara başvuruda bulunduklarını ancak herhangi bir sonuç alamadıklarını öne sürdü.

Ulu Camii çevresinde esnaflık yapan bir vatandaş, "Maalesef Diyarbakır Ulu Camii'ne uygunsuz kıyafetlerle giriliyor. Bu durumdan Diyarbakır halkı, Ulu Camii esnafı ve burada bulunan vatandaşlar olarak hepimiz rahatsızız. Konuyla ilgili valiliğe, belediyelere ve ilgili kurumlara birçok kez başvuruda bulunuldu. Ancak bugüne kadar somut bir sonuç alınamadı." dedi.

"Caminin manevi huzurunu bozacak şekilde davranılmamalı"

Zaman zaman vatandaşlarla ziyaretçiler arasında tartışmalar yaşandığını söyleyen esnaf, "Bazen duyarlı vatandaşlarla uygunsuz kıyafetlerle gelen kişiler arasında tartışmalar yaşanıyor. Bu nedenle vatandaşlarla polis ve güvenlik görevlileri karşı karşıya kalabiliyor. Biz kimsenin günlük hayatına veya kıyafetine müdahale etmek istemiyoruz. Ancak caminin manevi huzurunu bozacak şekilde davranılmaması gerektiğini düşünüyoruz." ifadelerini kullandı.

Esnaf, sorunun vatandaşların müdahalesiyle değil, ilgili kurumların alacağı tedbirlerle çözülebileceğini belirterek, "Vatandaşların birbirleriyle karşı karşıya gelmemesi için sorumluluk devlet kurumlarındadır. Valilik, belediye, turist polisi ve ilgili kamu kurumlarının gerekli adımları atması gerekiyor." çağrısında bulundu.

"Kıyafet kurallarını gösteren tabelalar var ama bunları denetleyen görevli yok"

Cami cemaatinden bir vatandaş ise cami girişinde kıyafet kurallarını hatırlatan tabelaların bulunduğunu ancak yeterli denetimin yapılmadığını savundu. Vatandaş, "Kıyafet kurallarını gösteren tabelalar var ama bunları denetleyen görevli yok. Ben müftülüğe gidip durumu anlattım ancak 'Biz karışmıyoruz.' cevabını aldım. Peki bu konuyla kim ilgilenecek? Eğer burası kutsal bir ibadet mekânıysa; müftülük, bakanlık ya da valilikten biri sorumluluk almalı. CİMER'e de başvurdum ancak herhangi bir sonuç alamadım." diye konuştu.

"Müftülük yeterli denetim yapmıyor. Cumhurbaşkanımızdan bu soruna çözüm bulunmasını rica ediyoruz"

Bir başka vatandaş ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a seslenerek, "Burası ya müze olarak işletilsin ya da cami olarak gerekli kurallar uygulansın. Şu an içeri girdiğinizde uygun kıyafet kurallarına uymayan birçok kişiyle karşılaşıyorsunuz. Ne müftülükten ne de diğer kurumlardan yeterli bir denetim görüyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımızdan bu soruna çözüm bulunmasını rica ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Ulu Camii esnafından bir başka isim de caminin manevi önemine dikkat çekerek, "Diyarbakır Ulu Camii, '5. Harem-i Şerif' olarak bilinmekte ve şehir, peygamberler ile sahabeler şehri olarak önemli bir manevi değere sahiptir. Bu nedenle hem yerli hem de yabancı turistler burayı ziyaret ediyor. Ancak maalesef Diyarbakır'a yakışmayacak görüntüler yaşanıyor. Biz bu konuyu defalarca ilçe müftülüklerine ve cami imamlarına ilettik. Ancak bugüne kadar olumlu bir sonuç alamadık." dedi.

"Yetkililere sesleniyorum; Diyarbakır'a ve Ulu Camii'nin manevi değerine hep birlikte sahip çıkalım"

Cemaatten bir başka vatandaş ise vatandaşların uyarıda bulunmasının zaman zaman farklı sorunlara yol açtığını belirterek, "Bugünkü yasal düzenlemeler nedeniyle bir vatandaş olarak birini uyardığımızda şikâyet edilen taraf biz olabiliyoruz. Oysa bunu bir cami imamı yaparsa bu zaten onun görevidir. Caminin girişinde başörtüsü ve örtünme için gerekli malzemeler bulunuyor. Bazı ziyaretçiler sadece içeri girerken örtünüyor ancak cami avlusunda aynı hassasiyet gösterilmiyor." ifadelerini kullandı.

Vatandaş, özellikle cuma namazlarında yaşanan duruma dikkat çekerek, "İnsanlar avluda namaz kılarken hemen önlerinden çok kısa etek veya uygun olmayan kıyafetlerle kişiler geçebiliyor. İmam hutbede dini hassasiyetlerden bahsederken aynı anda cami avlusunda bunun tam tersine görüntüler yaşanması büyük bir çelişki oluşturuyor. Buradan tüm yetkililere sesleniyorum. Allah rızası için gerekli tedbirler alınsın. Diyarbakır'a ve Ulu Camii'nin manevi değerine hep birlikte sahip çıkalım." dedi.

Ulu Camii çevresindeki esnaf ve vatandaşlar, taleplerinin kimsenin özel yaşamına müdahale etmek olmadığını, yalnızca ibadet mekânlarında geçerli kuralların uygulanmasını ve yaşanabilecek gerginliklerin önüne geçilmesini istediklerini ifade etti.

Gülsever, söz konusu sorunun giderilmesi için cami girişlerinde ziyaretçilere uygun kıyafet temin edilmesi ve gerekli tedbirlerin vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

"Yarı çıplak bir şekilde caminin avlusunda ya da içerisinde millet namaz kılarken önlerinden geçmek suretiyle dolaşıyorlar"

Diyarbakır'ın peygamberler ve sahabelerle anılan kadim bir şehir olduğunu ve özellikle Diyarbakır Ulu Camii ile Hazreti Süleyman Camii'nin hem ibadet hem de ziyaret açısından önemli merkezler olduğunu ifade eden Gülsever "Maalesef yıllardır dile getirip defaatle söylediğimiz hâlde uygulamaya geçirilmeyen bir sorunla karşı karşıyayız. Bu sorun sürekli partimize de intikal etmektedir. Halkımız bu sorunu bize getiriyor. Diyorlar ki bu camilerimizde, bu mabetlerimizde insanlarımız kaide ve kurallara uymayarak gelip oralarda geziyorlar. Yani kadınlar yarı çıplak denilecek vaziyette, neredeyse denize ya da plaja girecekleri kıyafetlerle gelip caminin avlusunda, caminin içerisinde millet namaz kılarken önlerinden geçmek suretiyle dolaşıyorlar ve bu tepkiye yol açıyor." dedi.

"Halkımızın tepkisi büyük"

Ayasofya gibi mabetlerde uygulanan tesettür uygulamasının Diyarbakır'da uygulanabileceğini belirten Gülsever "Bazen ara ara halktan bazı insanlar bunlara müdahale ediyor. Müdahale ettiği zaman da hukuki bir süreç oluyor. Müdahale eden suçlu görülüyor. Bu yanlıştır. Bu uygulamadan derhal vazgeçilmesi lazım. Bakın, dünyanın her yerinde ve Türkiye'mizde İstanbul'da Ayasofya'ya, Sultanahmet'e gidin; bu uygulama var. Nedir uygulama? Kapının önüne başörtüsü, kıyafetler ve etekler verilmiş. Gidenler onu giyiyor. Biz demiyoruz gelip gezmesinler. Gelsinler, gezsinler, fotoğraflarını çeksinler. O tarihî mekânı, manevi havayı teneffüs etsinler. Burası manevi bir mekândır. Beşinci Harem-i Şerif'tir. Sahabe-i kiramın medfun olduğu yerdir. Maalesef Diyarbakır'ımızda bu bir türlü uygulanamıyor. Halkımızın da büyük bir tepkisi var, bizim de tepkimiz var. Bununla ilgili elimizden ne gelirse onu yapacağız inşallah." ifadelerini kullandı.

"Ayasofya'da olduğu gibi cami girişlerinde görevlilerce tesettür uyarısında bulunulması turizmi etkilemez"

Söz konusu uygulamanın turizmi olumsuz etkileyeceği yönündeki değerlendirmelere katılmadığını belirten Gülsever, tarihi ve manevi mekânlarda kurallara uyulmasının ziyaret deneyimini olumsuz değil, aksine daha anlamlı hâle getireceğini ifade ederek şunları kaydetti:

"Diyorlar ki eğer biz bu uygulamayı, yani tesettüre ilişkin bir uygulama getirirsek turistler buralara gelmez. Hayır canım, alakası yok. Ayasofya'ya turistler gitmiyor mu? Sultanahmet'e gitmiyor mu? Ya da dünyanın çeşitli yerlerindeki gerek kiliselere gerek mabetlere gerek camilere, tarihî mekânlara yine aynı uygulamalarla gitmiyorlar mı? Gidiyorlar. Ve hatta daha da hoşlarına gidiyor. O tesettüre büründükleri zaman onlarda manevi bir atmosfer oluşuyor. Buraları ne için geziyorlar? Sadece tarihî taşları görmek için mi, yoksa buradaki manevi atmosferi teneffüs etmek için mi? Biz istiyoruz ki insanlarımız gelsin, bu manevi atmosferi teneffüs etsin. Bunun kesinlikle turizmle, turizmi sekteye uğratmayla alakası yok. Diyarbakır'ın turizminin artırılması için en büyük çabayı sarf edenlerden biri benim. Sürekli her yerde bunu anlatıyorum. Bu, bununla alakalı değil."

Özellikle yerli turistlerin uygunsuz kıyafetlerle tarihi camilerde gezdiklerini söyleyen Gülsever, mülki idare, ilgili kurumlar ve vakıfların gerekli düzenlemeleri yapmasını isteyerek, ibadet edenlerle ziyaretçilerin karşı karşıya gelmesini önleyecek tedbirlerin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

"Bir an önce söz konusu soruna çare bulunmalı"

Gülsever, son olarak şunları kaydetti:

"Yetkililere de buradan sesleniyorum. Bakın, defaatle size söyledim. Mülki amirlere söyledik, Diyanet İşleri'ne söyledik, Vakıflar Müdürlüğü'ne söyledik ve tekrar tekrar söylüyoruz. Buna bir an önce bir çare bulunsun. Çaresi de çok kolaydır. Bir iki tane nöbetçi koyacaklar oraya ve oralara güzelce elbiseler koyacaklar. Bununla ilgili sponsor gerekiyorsa biz de bulalım.

Bu uygulama derhal hayata geçirilmelidir. Aksi hâlde bazı insanların, bazı gençlerin, bazı Müslümanların ya da namaz kılan, ibadet edenlerin tepkisel tavırları hukuki sorunlara yol açacak ve Diyarbakır'ı daha kötü tanıtmış olacaklar. Bunlara yol açılmaması için bir an önce buna müdahale edilmesi gerekir ve biz de bunun takipçisi olacağız inşallah."

İlim Ahlak ve Kardeşlik Derneği (İhvan Der) Başkanı Ali Saruhan, Peygamber Sevdalıları Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Yakup Kaya ve Özgür Düşünce ve Eğitim Hakları Derneği (Özgür-Der) Diyarbakır Şube Başkanı Mehmet Deniz, ibadet mekânlarının manevi kimliğinin korunması gerektiğini belirterek yetkililere çağrıda bulundu

İlim Ahlak ve Kardeşlik Derneği (İhvan Der) Başkanı Ali Saruhan, Diyarbakır'ın fetih gününden bu yana İslami kimliğiyle ön plana çıkan bir şehir olduğunu belirterek, son dönemde özellikle tarihi ibadet mekânlarında şehrin kimliğiyle bağdaşmayan görüntülerin ortaya çıktığını söyledi.

Ali Saruhan

"Tarihi camilerde, insanların huşu içinde ibadet etmelerine engel olacak görüntülere şahit oluyoruz"

"Kadim bir İslam beldesi olan Diyarbakır'ın kimliğine yakışmayan görüntülere şahit oluyoruz." diye belirten Saruhan, şunları kaydetti:

"İnanç alanlarında gezdiğimiz zaman, yakışmayacak görüntülerle karşılaşıyoruz. Diyarbakır Tarihi Ulu Camii'ne gittiğimiz zaman, çok uygunsuz kıyafetlerle ibadet alanına gelindiğini, hatta caminin bahçesinin dışında değil, cami içerisinde de oraya ibadet etmeye gelen, orada huzur bulmaya çalışan, oradan manevi bir ortam yakalamaya çalışan insanların huşu içinde ibadetlerini yapmalarına engel olacak görüntülere şahit oluyoruz. Aynı şekilde Hazreti Süleyman Camisi, aynı şekilde Kurşunlı Camisi'nde de bunlara denk geliyoruz. Daha önceki yıllarda biraz daha dikkat edilirdi. Müftülüğümüzün de girişimiyle, bir zamanlar uygulandığı gibi cami girişinde ücretsiz tesettür dağıtılırdı. Camiye girişlerde, cami avlusunda bazı rehberler insanlara camiye nasıl girmeleri gerektiğiyle ilgili bazen yönlendirmeler yapıyorlardı.

Fakat enteresandır, ani bir karar değişikliğiyle son 2-3 yıldır sanki tam mesele tersine dönmüş gibi bir durum görüyoruz. Gerek yerli turistler gerek yabancı turistler bunu ihlal ediyorlar. Hatta Ulu Camii'nde, yanlışım yoksa, yedi ya da sekiz dilde bu konuya dikkat edilmesiyle ilgili yazılı metinler var cami girişinde. Buna rağmen ihlal ediliyor. Tabii bu kabul edilecek bir durum değildir. Bu konuda yetkilileri, özellikle başta Diyarbakır Valimizi göreve davet ediyoruz. İkincisi, İl Müftümüzü göreve davet ediyoruz. Üçüncüsü ise iç turizmde bu konuda aktif rol oynayan, özellikle seyahat acentalarının sahiplerini, orada onlara rehberlik edenleri, onları camilere götüren rehberleri de biraz daha sorumluluk sahibi olmaya davet ediyoruz."

"Ulu Camii uygunsuz bir şekilde görüntü alınıp sosyal medyada paylaşılacak bir yer değildir"

"Diyarbakır Ulu Camii, fenomenlerin görüntü çekip genç kızların böyle uygunsuz bir şekilde görüntü alıp sosyal medyaya atacakları bir ibadethane değildir." diyen Saruhan "Ulu Camii Beşinci Harem-i Şerif'tir. Aynı zamanda Diyarbakır'ın fethinde rol oynayan çok kıymetli 27 tane sahabemiz o bölgede medfundur. Onların olduğu bir alanda, Diyarbakır'da defalarca şahit olmuşuz; düğün törenlerinden sonra ya da önce gelin ve damadın çok uygunsuz bir şekilde cami avlusunda çekim yaptıklarına şahit oluyoruz. Bu ihlallerin her biri yeni bir ihlali beraberinde getiriyor. Bu konuya yetkililer acil bir şekilde bir çözüm bulmazlarsa, çok daha kötü bir noktaya doğru gider ve ileride insanlar, artık o mekânların asıl sahipleri olan mümin Müslüman kardeşlerimiz, o mekânlara gitmemeye başlayacak ve buralar birer müzeye dönüşecektir." şeklinde konuştu.

"Bütün yetkilileri sorumlu olmaya davet ediyoruz"

Yetkililere ve ziyaretçilere çağrıda bulunan Saruhan "Diyarbakır halkı buna müsaade etmez. Yasal yollardan elinden geldiği kadar bütün tepkisini gösterir. Gerekli yerlere, devletin en üst makamlarına kadar da Diyarbakır'daki yerel idarecilerin konuya ilişkin ihmal ve etkisizlikleriyle ilgili gerekli şikâyetlerini bildireceklerdir. Bu konuda bütün yetkilileri sorumlu olmaya davet ediyoruz. Çok ciddi bir meseledir. Diyarbakır, Anadolu'nun fetih kapısının açıldığı yerdir. Bütün dünyada inancıyla, duruşuyla ve kimliğiyle bilinen bir yerdir. Bu konuda nasıl sokaklarda hayasızlıklara müsaade edilmiyorsa ya da hoş görülmüyorsa, bu tip ibadet yerlerinde de insanları biraz daha sorumlu olmaya davet ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Yakup Kaya

"Daha önce açıklıktan bahsedebiliyorduk fakat şu anda o açıklık çıplaklığa dönmüş durumda"

Peygamber Sevdalıları Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Yakup Kaya ise yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin yoğun şekilde Diyarbakır'daki tarihi camileri ziyaret eden, bazı ziyaretçilerin kıyafetlerinin cami adabına uygun olmamasının ciddi rahatsızlık oluşturduğunu söyledi.

Kaya, " Malum, yaz aylarının gelmesiyle birlikte yerli ve yabancı turistler bölgemize akın akın gelmektedir. Bu turistler başta 5. Harem-i Şerif kabul edilen Ulu Cami olmak üzere Hazreti Süleyman Yerleşkesi ve diğer tarihi camilerimizi ziyaret ediyorlar. Fakat bu ziyaretler alelade ziyaretler değil. Özellikle namazların kılındığı, yoğunluğun çok fazla olduğu dönemlerde gerçekleştiği için, bir de gelen kişilerin tesettür ve diğer hassasiyetlerinin olmayışından dolayı gerçekten ciddi problemlerle karşı karşıyayız. Çünkü insanlar camiye alınlarını secdeye koymak, huzur bulmak ve miraca yükselmek için gelirken, avluda ve caminin içinde karşılaştıkları tablo bambaşka bir tablo oluyor. Aslında yetkililerin bununla ilgili ciddi önlemler alması gerekiyor. Daha önce açıklıktan bahsedebiliyorduk fakat şu anda o açıklık belki birkaç seviye atlayarak artık çıplaklığa dönmüş durumda. Yani caminin edebine, adabına ve kılık kıyafet kurallarına uymayacak şekilde caminin içinde, hatta avlusunu bırakın, caminin içine kadar girildiğine şahit oluyoruz." dedi.

"Allah-u Teâlâ'nın huzuruna alelade bir şekilde girilmez"

Camiyi ziyaret eden ziyaretçilerin kılık kıyafetlerine dikkat etmeleri gerektiğini ifade eden Kaya "Tabii bu vakalar sadece kadınlarla ilgili değil. Erkeklerde de nasıl ki kadınlarda tesettür varsa, erkeklerde de tesettür farzdır. Yani bir camiye, bir mabede girmenin asgari kılık kıyafet şartlarına uygun şekilde insanın camiye girmesi gerekiyor. Bizim dinimiz mabet temeli üzerine kurulmuş bir dindir. Peygamber Efendimiz (aleyhissalâtu vesselâm), Mekke'den Medine'ye hicret ettiğinde ilk yaptığı iş bir mescit, bir cami inşa edip o caminin etrafında bir toplum inşa etmek olmuştur. Bugün de bizim medeniyetimiz ve dinimiz mabetler üzerine kurulmuş bir dindir. Mabet, yani cami, bizim vazgeçilmezimizdir." şeklinde konuştu.

"Yetkililer bu soruna bir çare, bir çözüm bulmalı"

Kaya, sözlerinin devamında "Bununla ilgili asgari şartların yerine getirilmesini hem yetkililerden talep ediyoruz hem de buraya gelenlerin bu duyarlılığa sahip olmasını bekliyoruz. Nasıl ki herhangi bir valinin veya kaymakamın huzuruna alelade bir şekilde giremiyorsak, biz de yeryüzünü ve kâinatı yaratan Allah-u Teâlâ'nın huzuruna da alelade bir şekilde giremememiz gerekiyor. En azından O'nun belirlemiş olduğu tesettür şartlarının, yani fıkıhta belirlenmiş asgari ölçülerin yerine getirilmesi, haram olan bölgelerin kapatılıp o şekilde içeriye girilmesi gerekiyor." diye belirtti.

Yetkilileri sorumluluk almaya davet eden Kaya "Bu noktada artık İçişleri Bakanlığı mı, Valilik mi, Vakıflar Bölge Müdürlüğü mü; camilerin girişlerine en azından bu tesettürü sağlayabilecek malzemeler ve kıyafetler koyarak, insanların bunları giydikten sonra caminin içine girmelerini sağlamalarını bekliyoruz. Talebimiz bu yöndedir. Çünkü gerçekten insanlar maneviyatlarını artırmak için camiye gidiyorlar. Camiye gittiklerinde ise karşılaştıkları tablo bambaşka bir tablo oluyor. Yani çıplaklık had safhada. Çünkü insanların bu konuda bir hassasiyeti de kalmamış. İnsanlar belki maneviyatını yenilemek için gidiyorlar fakat karşılaştıkları tablo gerçekten içler acısı bir tablo. Bunun acilen, ivedilikle gündeme alınıp bu soruna bir çare, bir çözüm bulunması gerekiyor." ifadelerini kullandı.

"Turizm sekteye uğrar endişesine karşı yetkililer cesurca gerekli adımları atsınlar"

"Belki gelen yabancı ve yerli turistlerden dolayı yetkililer tarafından maddi bir kaygı güdülüyor olabilir." diye belirten Kaya, şunları kaydetti:

"Maneviyatın olmadığı yerde maddiyat hiçbir şeydir. Maddiyat gelip geçicidir, elde edilebilir. Ama maneviyat giderse artık bunun dönüş yolu yoktur. Yıllardır söylenen şeylerin belki tekrarı olacak ama her şeyin maddi anlamda bir telafisi vardır. Ancak maneviyat ve gençlik elden giderse, o gençliğin yeniden kazanılması, insanların tekrar camiyle buluşturulması veya caminin yeniden hak ettiği değer ve statüye kavuşturulması çok da kolay olmayacaktır. Bence bu noktada yetkililer cesurca gerekli adımları atsınlar. İnşallah göreceklerdir ki o kadar büyük kayıpları da olmayacaktır. Hatta belki daha fazla kazançları olacaktır. Çünkü Allah'ı razı ettiğimizde her şeyi kazanmış olacağız."

Mehmet Deniz

"Toplumda çıplaklık, teşhircilik ve seküler yaşam tarzı yaygınlaştırılmaya çalışılıyor"

Özgür Düşünce ve Eğitim Hakları Derneği (Özgür-Der) Diyarbakır Şube Başkanı Mehmet Deniz de yaşananların yalnızca camilerle sınırlı bir mesele olmadığını, toplumda giderek yaygınlaşan bir anlayışın yansıması olduğunu ifade etti.

Deniz "Öncelikle sorunun sadece mabetlerimizdeki çıplaklık sorunu olmadığına dikkat çekmek istiyorum. Çünkü son yıllarda çıplaklığı, teşhirciliği ve seküler yaşam tarzını bir koçbaşı olarak kullanan kesimlerin olduğunu görüyoruz. Bu da toplumda ne yazık ki gittikçe teşhirci bir tarzın yaygınlaşmasına sebep olmaktadır. Şimdi ne sosyolojik ne psikolojik ne pedagojik, hiçbir anlamda, aslında bilimsel olarak da doğru kabul edilmeyecek bu hâli biz Müslümanlar olarak elbette ki Rabbimizin bize belirlediği Hududullah çerçevesinde değerlendirdiğimizde bunun açık bir ifsat ve haram olduğu nettir. Ama ne yazık ki bu durum toplumda gittikçe yaygınlaştırılmaya çalışılıyor." diye belirtti.

"İbadet eden insanlara saygısızlık teşkil edecek bir tarzda Ulu Camiinin ziyaret edilmesi söz konusu olmamalı"

İbadethanelerde yaşanan görüntülerin kabul edilemez olduğunu vurgulayan Deniz, Ulu Camii'nde ibadet eden insanların huzurunun korunması gerektiğini söyledi:

"Çıplaklığın bu kadar yaygınlaştırıldığı bir ortamda bunun bizim en kutsal değerlerimizden olan mabetlerimize kadar uzanması, Diyarbakır Ulu Camii'nde geçen günlerde medyaya yansıyan görüntülerde de gördüğümüz üzere, hiçbir şekilde doğru kabul edilemez. Orada ibadet eden insanlara saygısızlık teşkil edecek bir tarzda insanların Ulu Camii'yi ziyaret etmesi asla söz konusu olamaz. Bu konuda, özellikle farklı yerlerde daha farklı uygulamalar varsa, bu durum Diyarbakır'daki yerel sorumluların sorumluluklarını yerine getirmediğini göstermektedir. Bu konuda çok net bir şekilde Diyanet İşleri Başkanlığı'nın, buna bağlı olarak müftülüklerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, bu işle bağlantısı olduğu için, gerekirse İçişleri Bakanlığı'nın gerekli önlemleri alması gerekiyor."

"Toplumun sinir uçlarıyla oynamanın bir mantığı yok"

"Çok basit düzenlemelerle bu gördüğümüz çirkin görüntülerin artık oluşmasına engel olunması gerekiyor." diyen Deniz "Aksi takdirde toplumun sinir uçlarıyla oynamanın çok da bir mantığı yok. Kontrolsüz ortamlar oluşturmanın da bir mantığı yok. İnsanlar doğal olarak bu çirkinliğe tepki gösterir, uyarılarda bulunurlar. Buradan da çeşitli sorunlar doğar. Bu sorunlar ortaya çıktığında ise tekrar bir yaygara koparılır ve 'Seküler yaşam tarzımıza müdahale ediliyor.' denilir. Ama tam tersine, sürekli bir seküler yaşam tarzı, ekseriyeti inançlı olan bu topluma dayatılıyor. Bu anlamda çok ciddi bir ifsat söz konusudur. Yetkililerin de bu konuda üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

"Gerekli düzenlemeleri yapmak yetkililerin sorumluluğudur; aksi hâlde bu saygısızlığa ortak olunmuş olur"

Deniz, son olarak şunları kaydetti:

"Özellikle bu tarz düzenlemeler olduğunda ziyaretçi ve turist sayısının azalacağı yönündeki endişelerin de çok yersiz olduğunu ifade etmek istiyorum. Birincisi, turist sayısı azalsa dahi bu bizim kırmızı çizgimizdir. Çok açık ve nettir. Hiçbir turist ziyaret etmese dahi mabetlerimize, özellikle de gündemde olan Ulu Camii'mize gerekli saygının gösterilmesini bekliyoruz. Bu konuda gerekli mevzuat düzenlemeleri gerekiyorsa mevzuatı düzenlesinler. Gerekmiyorsa da tedbirleri alıp girişte uygun kıyafetleri dağıtarak, ki bu birçok yerde uygulanan bir yöntemdir, bu sorunu çözebilirler.

İkincisi, böyle bir endişenin de yersiz olduğu kanaatindeyim. İnsanlar Ulu Camii'ni görmek istiyorlarsa, Diyarbakır'ı ziyaret etmek istiyorlarsa, zaten doğal olarak böyle bir önlemin olabileceğini de bilirler. Farklı şehirlerde bu tarz uygulamalar var. Ama özellikle caminin avlusunu da ibadet alanı olarak kabul edip buna göre bir düzenleme yapmak yetkililerin üzerine düşen bir sorumluluktur. Aksi takdirde bu saygısızlığa ve bu ifsada ortak olacaklarını da ifade etmek isterim."