Her iki tipte de bumerang döndürülerek fırlatılır ve kendi ekseni etrafında bir daire çizerek döndüğünden dolayı kendisini havada dengeler.

Aynı zamanda sahip olduğu aerodinamik şeklinden dolayı havada ilerlerken kaldırma kuvvetine maruz kalır. Böylece yere paralel olarak fırlatılan bumerangın çok uzak mesafelere gitmesi mümkün olur.

Geri dönen bumeranglar, kendi ekseni etrafında bir pervane gibi döndüğünde oluşan hayali daire düzlemi, dik düzlemden biraz sağa veya sola eğik olacak şekilde fırlatılır. Bu eğiklik sağ elle fırlatılan bumeranglarda sağa doğrudur. Dolayısıyla fırlatılan bumeranglar da sağa doğrudur. Böylece, fırlatana göre sağdan başlayıp sola doğru dairevi bir yörünge çizerek geri gelir.

Bumerang havada belli bir hızla hareket ederken aynı zamanda döndüğünden üst kısma gelen kolun havaya göre izafi hızı alttakinden daha fazladır. Çünkü dönme hareketinde cismin teğetsel hızı daireye teğet olacak şekilde yön değiştirir. Bu hız, üst kısımda bumerangın hareketi yönünde, alt kısımda ise ters yöndedir. Üst kısmın hızının fazla olması, üst kısma daha fazla kaldırma kuvvetinin tesir etmesine sebep olur. Bu da dönen bumerangın oluşturduğu hayali daireyi, sağa eğik atılmışsa sola doğru devirmeye çalışır.

Fakat kendi ekseni etrafında dönmesinden ileri gelen tesirle devrilmeyip, hayali dairenin dik ekseni etrafında dönme yapar. Bu hareket neticesi hayali dairenin yönü daima değişir ve neticede dairevi bir yörünge takip ederek ilk başlangıç noktasına geri gelir.

Kelime kökeni

İngilizce boomerang "Avustralya yerlilerine özgü helezoni kesimli çubuk" sözcüğünden alıntıdır. Sözcük, Avustralya"nın Port Jackson yerlilerinin dilinden alınmış ve 1823 dolayında İngilizcede ilk kez kaydedilmiştir.
Bumerang etkisi ne anlama gelir?

Bumerang, ilk kez Avustralya yerlileri Aborjinler tarafından kullanılan ve ağaçtan yapılan kıvrık bir av aletidir.
Ne kadar şiddetli fırlatılırsa fırlatılsın, hedefindeki avı vuramaması durumunda, dönüp dolaşıp fırlatanı vurmasıyla ya da avlamasıyla ün yapmış bir alet olarak biliniyor.

Bumerang, hareket özelliği nedeniyle avcıların kullandığı bir av aleti olmanın yanı sıra, toplumsal-siyasal gelişmeler ya da olaylar arasındaki karşılıklı neden-sonuç ilişkilerini açıklamak için sosyal bilimciler tarafından daha çok “Bumerang etkisi” kavramı ile ifade edilir.

Belli bir etkinin sonucunda ortaya çıkan tepkinin olumsuz olarak geri dönmesi, toplumsal-siyasal olaylarda genellikle “bumerang etkisi” olarak değerlendirilir. Bu anlamıyla bumerang etkisi, hedefine ulaşmayan bir girişim ya da mesajın geri dönerek, girişimi yapanı ya da mesajı vereni vurması demektir.

Yani av silâhı bumerang gibi "Hedefine ulaşmayan her mesaj, hedefi vuramadıktan sonra girişimi yapana geri döner." misali. Aslında adını da ondan almış.

Bir hikâye bu konuyu çok güzel bir şekilde tasvir eder.

Bir adam ve oğlu ormanda yürüyüş yapıyorlarmış.
Birden oğlu takılıp düşüyor ve canı yanıp ‘AHHHHH’ diye bağırıyor.
İleride bir dağın tepesinden ‘AHHHHH’ diye bir ses duyuyor ve şaşırıyor.
Merak ediyor ve ‘SEN KİMSİN?’ diye bağırıyor.
Aldığı cevap ‘SEN KİMSİN?’ oluyor.
Aldığı cevaba kızıp ‘SEN BİR KORKAKSIN’ diye tekrar bağırıyor.
Dağdan gelen ses ‘SEN BİR KORKAKSIN’ diye cevap veriyor.
Çocuk babasına dönüp ‘BABA NE OLUYOR BÖYLE?’ diye soruyor.
‘OĞLUM’ diyor adam, DİNLE VE ÖĞREN!’ ve dağa dönüp ‘SANA HAYRANIM’ diye bağırıyor.
Gelen cevap ‘SANA HAYRANIM!’ oluyor.
Baba tekrar bağırıyor, ‘SEN MUHTEŞEMSİN!’
Gelen cevap; ‘SEN MUHTEŞEMSİN!’
Oğlu çok şaşırıyor, ama halen ne olduğunu anlayamıyor.
Babası açıklamasını yapıyor, İnsanlar buna ‘Yankı’ derler, ama aslında bu "Hayatın ta kendisidir".

Yani hayat, daima sana, senin ona verdiklerini geri verir. Hayat, yaptığımız günlük davranışların aynasıdır. Bu beraberinde, sevgi istediğin zaman daha çok sevgi şefkat istediğinde, daha şefkatli olabilmeyi getirir. Şayet saygı istiyorsan insanlara daha çok saygı duymalısın. İnsanların sabırlı olmasını istiyorsan sen de özverili bir hayata sahip olmalısın. Veya değer verilenleri değersiz görme gibi bir komplekse girmişsen, sen de değersiz bir hale dönersin. Söz konusu kural yaşamımızın bir parçasıdır, hayatın her kesiti için geçerlidir.

Bu olguya sosyal psikolojide “bumerang etkisi” denilir. Hayatın içerisinde ise bunun karşılığı, "Davranışlarımızda hiçbir şey boşa gitmez ve karşılıksız kalmaz" sonucudur.

Tamamen hayat ile alakalı olan bu oluşların örneklerini Hazreti Rasulullah (Sallallahu aleyhi ve alihi ve sellem): "Bir kimseye bela okunduğunda o kimse şayet belayı hak etmemişse o bela geriye döner atanı bulur" ve “Her kim bir insanı bir nedenden ötürü suçluyorsa o kimse suçladığı şey başına gelmeden ölmez” şeklinde açıklıyor.

Toplumsal yaşamda bu tür davranışların sonuçlarını “bireylerin suçladıkları şeyin kendilerine dönmesi” şeklinde görebiliyoruz.

Artuklu Fuar Alanı'nda gerçekleştirilen etkinlikte kehribar, damla, Osmanlı sıkma ve katalin gibi birçok tesbih çeşidi sergilenirken, vatandaşlar da fuara yoğun ilgi gösterdi.

Tesbih ustaları, fuarda yaptıkları açıklamalarda son dönemde mafyavari dizilerde tesbihin racon kesmek, kabadayılık göstermek ve serserilik unsuru olarak kullanılmasına tepki gösterdi. Tesbihin gerçek amacının Allah'ı anmak, sabır çekmek ve zikir olduğunu vurgulayan ustalar, popüler kültürde oluşan bu yanlış algının düzeltilmesi gerektiğini ifade etti.

Esnaf Fatih Açan, fuarın önemine değinerek "Mardin Valiliği'nin ikinci kez düzenlediği tesbih fuarındayız. Buradaki amacımız hem tesbih severleri hem de koleksiyonerleri bir araya getirmek. Tesbihin ne olduğunu ve ne amaçla kullanıldığını hep birlikte görmek ve anlatmak istiyoruz. Burada kehribar, Osmanlı işi sıkma, damla gibi binlerce farklı tesbih çeşidi mevcut. Ebat, üslup ve bütçe açısından her kesime hitap eden ürünler bulunuyor." dedi.

"Tesbihin hakkı racon kesmekle değil, zikir çekmekle verilir"

Tesbihin sosyal medyada ya da dizilerde mafyatik bir simge olarak değil, bir dua ve zikir aracı olarak görülmesini istediklerini vurgulayan Açan "Mardin'in tesbihle özdeşleşmesi yüz yıllara dayanan bir geleneğe dayanıyor. Özellikle kehribar taşını işlemeyi çok seviyoruz. Hem kokusu hem doğal yapısı hem de reçineli özelliği nedeniyle tercih ediliyor. Ancak Mardin'i sadece tek bir taş türüyle sınırlamak doğru değil. Buradaki ustalar tesbihi sadece bir taş parçası olarak değil, sanatsal bir ürün olarak değerlendiriyor. Tesbihin değeri iki unsura bağlıdır; ustasının kim olduğu ve kullanılan malzemenin kalitesi. Biz tesbihin sosyal medyada ya da dizilerde mafyatik bir simge olarak değil, bir dua ve zikir aracı olarak görülmesini istiyoruz. Tesbihin hakkı racon kesmekle değil, zikir çekmekle verilir. Kalpler ancak Allah'ı zikretmekle huzur bulur." şeklinde konuştu.

"Tesbih, kalbin duygularının ve ibadetin somutlaşmış halidir"

Manevi bir sembol ve kadim bir kültür olan tesbihi "Zikir taneleri" olarak adlandıran Tekin Öney "Bu organizasyonda emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Bu fuar, mesleğimizi tanıtmak için çok güzel bir imkân. Türkiye'nin dört bir yanından katılımcılar var. Adana, Ankara gibi şehirlerde de bu tür organizasyonlar yapılıyor, artık İstanbul'da da düzenlenmeye başlandı. Tesbihe 'zikir taneleri' deriz, kalbin duygularının ve ibadetin somutlaşmış halidir. Tesbihin hakkını ancak zikirle verebiliriz. Kesinlikle racon için kullanılmamalıdır. Racon için kullananlar ancak dizilerde olur. Tesbih aynı zamanda geçmişten kalan kıymetli bir hatıra, bir yatırım aracı ve manevi bir semboldür." ifadelerini kaydetti.

Öney, tesbih çeşitlerinden kehribarın insan vücuduna verdiği faydayı aktararak "Kehribar tesbihlerin birçok faydası olduğu biliniyor. Doğal bir ürün olduğu için genel olarak sağlık açısından olumlu etkileri vardır ancak her bünyede aynı etkiyi göstermeyebilir. Kehribar, milyonlarca yıl önce ağaç reçinesinin fosilleşmesiyle oluşur ve ustaların elinde bir sanat eserine dönüşür. Bizim genel tavsiyemiz kehribar tesbihtir." dedi.

"Tesbih bizim için sabır, zikir ve hasbihaldir"

Diyarbakır'dan fuara katılan İbrahim Mete, Osmanlı kadim kültürü olan tesbihin kendileri için anlamını şu sözlerle anlattı:

"Bu fuar için özellikle Mardin'e geldim. Eski dönemlerden kalan objeleri tesbihe dönüştürüyoruz. Mumluklar, çadır düğmeleri, baston sapları gibi parçaları değerlendiriyoruz. Bu ürünlerin Türkiye genelinde bilinen bir piyasası var. İlk dönem madenlerinden ve eski plastik türlerinden elde edilen malzemeleri tesbihe dönüştürüyoruz. Ancak bu dönüşüm racon tesbihine değil, zikir tesbihine olur. Tesbih bizim için sabır, zikir ve hasbihaldir. Tesbih yapımı çok zahmetlidir, kesimi ve işlenmesi büyük dikkat ister. Bu sanat Osmanlı'dan günümüze ulaşan önemli bir mirastır."

Şanlıurfa'da tesbih ustalığı yapan Yusuf İpekçi, mesleğin hem maddi hem manevi yönüne dikkat çekerek "Genelde eski objelerden elde edilen malzemelerle çalışıyoruz. Osmanlı dönemine ait sıkma ve katalin gibi malzemeleri tesbihe dönüştürüyoruz. Bir tesbih yapılmadan önce detaylı bir planlama yapılır, en az fireyle üretim hedeflenir. Kesim, delme, yuvarlama ve imame takımı gibi aşamalardan sonra tesbih tamamlanır." dedi.

"Allah'ı zikretmek için kullanılması gerekir"

İpekçi, tesbihin sokakta kabadayılık simgesi olarak değil insanların stresli anlarında Allah'ı zikretmek için kullanması gerektiğini söyleyerek "Bu iş kadim bir kültürün parçasıdır ve Osmanlı'dan günümüze ulaşan bir mirastır. Biz de bu mirası hem maddi hem manevi olarak yaşatıyoruz. Tesbihin sokakta kabadayılık simgesi olarak değil, insanların stresli anlarında Allah'ı zikretmek için kullanılması gerekir. Bizim önceliğimiz para kazanmak değil, Allah'ın rızasını gözetmektir. Ticaretimizi de bu anlayışla yapıyoruz. Hem emeğimizle geçimimizi sağlıyor hem de bu kültürü yaşatıyoruz." ifadelerini kullandı.

Günlük kullanımda duayen

Halk arasında “duayen”, bir işi en iyi yapan, o alanda ustalaşmış ve uzun yıllar deneyim kazanmış kişi anlamına gelir. Yani bir meslekte hem tecrübe hem de saygınlık açısından öne çıkan kişiler için kullanılır.

Akademik ve mesleki anlamı

Daha resmi ve akademik kullanımda ise duayen; alanında önemli katkılar sunmuş, yenilikler yapmış ve uzun yıllar boyunca o alanda etkin olmuş kişiler için tercih edilir.

Siyaset ve diplomasi alanında kullanım

Siyasette duayen, yaşça ve kıdemce önde olan, deneyimiyle öne çıkan kişileri ifade eder. Diplomatik dilde ise bir ülkede görev yapan büyükelçiler arasında en uzun süredir görevde bulunan ve kıdem bakımından önde olan temsilciye “duayen” denir.

Ne işe yarar?

Mihenk taşı; genellikle kuyumcular tarafından altın ve gümüşün ayarını (saflık oranını) belirlemek için kullanılır. Sert, ince pütürlü ve koyu renkli olan bu taşın üzerinde oluşan izler, madenin içeriği hakkında bilgi verir.

Hangi taşlardan yapılır?

Bu amaçla kullanılan taşlar genellikle:

• Kuvars

• Bazalt

• Lidit

• Çakmak taşı

• Arduvaz

• Akik

• Koyu renkli yeşim

gibi sert ve dayanıklı taşlardır.

Nasıl kullanılır?

Test edilmek istenen metal mihenk taşına sürülür ve taş üzerinde bir iz bırakır. Daha sonra altın oranı bilinen referans metaller de aynı taş üzerine sürülerek karşılaştırma yapılır.

Daha gelişmiş yöntemde ise taş üzerindeki izlere asit uygulanır:

• Nitrik asit, altın dışındaki metalleri çözer

• İz sarı kalıyorsa altın oranı yüksektir

• İz koyulaşıyor veya kayboluyorsa altın oranı düşüktür

Bu yöntem kesin sonuç vermez, ancak yaklaşık bir fikir sağlar.

Tarihçesi

Mihenk taşından ilk kez MÖ 4. yüzyıla ait Arthasastra adlı eserde bahsedilmiştir. Ayrıca Romalı tarihçi Büyük Plinius da 1. yüzyılda yazdığı Doğa Tarihi eserinde bu yöntemi anlatmıştır.

19. yüzyıla kadar yaygın olarak kullanılan mihenk taşı, günümüzde yerini daha hassas teknolojilere bırakmıştır.

Günümüzdeki modern yöntemler

Bugün altın ve gümüş analizi için:

• X-ışını floresansı (XRF)

• İndüksiyonlu plazma spektrometrisi

gibi çok daha hassas ve güvenilir teknikler kullanılmaktadır.

Mecazi anlamı

Türk Dil Kurumu’na göre “mihenk taşı” mecazi olarak da kullanılır. Bu anlamda:
Bir kişinin ya da olayın gerçek değerini ortaya koyan ölçüt, sınav veya kriter demektir.

Örnek: “Bu olay onun için bir mihenk taşı oldu.”

“Fizan’a kadar gitmek” sözü ne demek?

Türkçede “Fizan’a kadar gitmek” ya da “Fizan’a sürmek” deyimi, çok uzak, ulaşılması zor ve ıssız bir yere gitmek ya da gönderilmek anlamında kullanılır.

Örnek anlamlar:

• “Senin için Fizan’a kadar giderim” → Senin için her yere giderim, fedakârlık yaparım.

• “Fizan’a kadar yolun var” → Çok uzaklara gönderilmek, cezalandırılmak anlamı taşır.

Bu söz nereden geliyor?

Bu deyimin kökeni Osmanlı İmparatorluğu dönemine dayanır. Özellikle II. Abdülhamid zamanında, devlet karşıtı görülen kişiler (örneğin Jön Türkler) İstanbul’dan çok uzak ve ulaşımı zor olan Fizan bölgesine sürgün edilirdi.

O dönemde Fizan, başkent İstanbul’a en uzak ve en zor şartlara sahip yerlerden biri olduğu için zamanla “ulaşılması güç, sürgün yeri” anlamında bir sembole dönüştü.

Kısa özet

Fizan: Libya’nın güneybatısında, çöl ortasında, zor yaşam koşullarına sahip bir bölge.
Deyim: “Fizan’a kadar gitmek” → Çok uzak ve zorlu bir yere gitmek / gönderilmek.
Köken: Osmanlı döneminde buraya yapılan sürgünler.

Demir, sunumunda Gaziantep'in Anadolu ile Mezopotamya arasında bir geçiş bölgesinde yer alması nedeniyle tarih boyunca sürekli yerleşime sahne olduğunu ve bu durumun bölgeyi zengin bir hafıza alanı haline getirdiğini belirtti.

Gaziantep'in arkeolojik mirasıyla ilgili ilk bilgilerin 17'nci yüzyıldan itibaren seyyahların notlarında yer aldığını aktaran Demir, bilimsel arkeolojik araştırmaların 19'uncu yüzyılın sonlarında Zincirli (Sam'al) ve Karkamış kazılarıyla başladığını ifade etti.

Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nin kurulmasının hem kültürel mirasın korunması hem de bilimsel çalışmaların kurumsal bir çerçeveye kavuşması açısından kritik bir gelişme olduğunu dile getiren Demir, 1950’li yıllardan itibaren özellikle İslahiye bölgesinde yürütülen yüzey araştırmaları ve kazıların, bölgenin arkeolojik potansiyelini daha sistemli bir şekilde ortaya koyduğunu ifade etti.

Demir, özellikle Zeugma Antik Kenti'nde yapılan kazıların uluslararası alanda büyük yankı uyandırdığını ve kültürel mirasın korunmasına dair farkındalığın artmasına katkı sağladığını söyledi. Birecik, Karkamış, Tahtaköprü ve Doğanpınar barajları çevresinde yürütülen kurtarma kazıları sayesinde çok sayıda arkeolojik alanın belgelenip önemli buluntuların gün yüzüne çıkarıldığını, bu çalışmaların arkeolojinin sadece geçmişi araştırmakla kalmayıp, tehdit altındaki kültürel mirası da koruyan aktif bir bilim dalı olduğunu açıkça gösterdiğini vurguladı.

Merkezi Paris’te bulunan UNESCO; Genel Konferans, Yürütme Konseyi ve Sekreterlik olmak üzere üç ana organdan oluşur.

Kuruluş amacı nedir?

UNESCO’nun temel amacı; eğitim, bilim ve kültür alanlarında uluslararası iş birliğini güçlendirmek ve ülkeler arasında yakınlaşmayı sağlamaktır. Bu kapsamda dünya barışına katkı sunmak hedeflenir.

Kuruluş, üye ülkelerde oluşturulan millî komisyonlar aracılığıyla çalışmalarını yürütür ve faaliyetlerini koordine eder.

Görevleri nelerdir?

UNESCO’nun başlıca görevleri arasında eğitimde fırsat eşitliğini desteklemek, bilimsel iş birliklerini geliştirmek, kültürel mirası korumak ve iletişim alanında gelişimi teşvik etmek yer alır.

En bilinen görevlerinden biri, dünya genelindeki önemli kültürel ve doğal varlıkları “Dünya Mirası” listesine alarak koruma altına almasıdır.

Yapısı ve işleyişi

UNESCO’nun en üst karar organı olan Genel Konferans, üye devletlerin temsilcilerinden oluşur ve iki yılda bir toplanır. Bu konferans, kurumun bütçesini belirler ve çalışma programlarını onaylar.

Yürütme Konseyi 58 üyeden oluşur ve alınan kararların uygulanmasını denetler. Sekreterlik ise Genel Direktör yönetiminde faaliyet gösterir ve teknik çalışmaları yürütür.

Türkiye’nin unesco’daki yeri

Türkiye, UNESCO sözleşmesini imzalayan ilk 22 ülke arasında yer alır. 20 Mayıs 1946 tarihinde sözleşmeyi onaylayan Türkiye, örgütün erken dönem üyelerinden biridir.

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 25 Ağustos 1949 tarihinde kurulmuş ve Türkiye’deki resmi temsilcilik görevini üstlenmiştir.

Dünya mirası ve türkiye

UNESCO, dünya genelinde önemli tarihi ve doğal alanları koruma altına alır. Türkiye’de de bu listeye giren birçok önemli değer bulunmaktadır.

Bunlardan bazıları şunlardır:

• İstanbul Tarihi Alanları

• Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

• Hattuşa

• Nemrut Dağı

• Safranbolu Şehri

• Troya Antik Kenti

• Göreme Millî Parkı Ve Kapadokya

• Pamukkale-Hierapolis

Bu alanlar, hem kültürel hem de doğal mirasın korunması açısından büyük önem taşımaktadır.

"Biz bu alanda İslam sanatları mezar taşı çalışmaları alanında farklı teknikler kullandık"

Ayşe Yolcu

2004 yılında Darende İlahiyat Fakültesi'nden mezun olduktan sonra, Ankara Üniversitesi'nde doktora çalışması kapsamında Darende'deki mezar taşlarını incelemeye başlayan Yolcu, ilk başta niyetlerinin bölgedeki tüm mezar taşlarını çalışmak olduğunu belirterek, "Darende'nin ilçe merkezindeki mezarlıklarına gittim; mezarları, taşları fotoğraflayarak kayıt altına aldık. Biz burada bu alanda İslam sanatları mezar taşı çalışmaları alanında farklı teknikler kullandık ve bazılarını da ilk teknik diyebileceğimiz fotogrametri yöntemini kullandık. Mezar taşlarını fotogrametri harita amaçlı donatılmış drone ile indirmeli olarak fotoğrafladık. Bu fotoğraflardan plan çıkardık, bilgisayarlardan kesitler çıkarıldı. Ondan sonra işlemleri bu ölçülere göre yaptık ve ölçüler gerçeğe uygundu. Bunun testlerini de yaptık. Drone ile işlem bizim için kolaylaştı. Çünkü saha genişti ve taş sayısı çoktu. Bize kolaylık sağladı." ifadelerini kaydetti.

"Darende'de çok sayıda mezarlık bulunuyor"

İlçe merkezinde kayıt altına alınması gereken çok sayıda mezarlık bulunduğunu belirten Yolcu, "Üçgen, Hıdırlık, Hacı Musrif, İbrahimpaşa, Kurtbağı, Beşer, Heyiketeği… ilçe merkezinde bile çok mezarlık var. Bir de üç türbe ve haziresi olduğunu gördük; Somuncubaba Türbesi ve haziresi, Sadrazam Mehmet Paşa ve haziresi, Hasangazi Türbe ve şehitliği. Biz bunların hepsini fotoğrafla kayıt altına aldık ama sonra baktık ki bu çalışma bir teze sığmayacak. Çalışmayı Heyiketeği Mezarlığı'yla sınırlandırdık ve kitabımızı 2025 yılında da yayımladık." dedi.

"Bölgeye özgü mezar taşı özellikleri dikkat çekiyor"

Mezar taşlarının bölgeye göre farklılıklar taşıdığını söyleyen Yolcu, "Heyiketeği mezar taşlarını incelemelerimiz sonucunda biz bazı tespitlere ulaştık. Kendine has bölgesel özelliklerin yanında yöresel özelliklerin de olduğunu biz bu çalışmamızda gördük. Türkiye genelinde kadın ve baş mezar taşları yüzde 30'larda olduğu halde Heyiketeği mezarlarındaki kadın mezar taşının, kadın başlığının yüzde 45'lere ulaştığını tespit ettik. Yine aynı bölgede olmasına rağmen Malatya ilinin merkezindeki birçok mezarlıkta saç örgülü mezar taşına ya nadiren rastlanmış ya da hiç rastlanmamış. Fakat Heyiketeği mezarlarında saç örgülüler ve yöresel başlıkların çok fazla kullanıldığını tespit ettik. Bunun dışında yine Türkiye geneline bakarsak fesli başlıklar genelde feslerin püskülleri yana olmasına rağmen bu mezarlıkta püsküllerin hepsinin arkada olduğunu tespit ettik." ifadelerini kullandı.

"724 mezar taşı tespit edildi, birçoğu yok olmuş"

Bu çalışmasında kendisine destek olan Prof. Dr. Abdulkadir Dündar ve Prof. Dr. Halit Çal'a teşekkür eden Yolcu, "Heyiketeği mezarlığı 47 hektarlık geniş bir alana sahip. Biz burada toplamda 724 tane mezar taşı tespit ettik. Bunlardan 270 tanesi kadın mezar taşı, 336 tanesi erkek mezar taşı ve 21 tanesinin de farklı sebeplerle cinsiyetini tespit edemedik. En eski tarihli olanı hicri 981, en yeni tarihli olan ise 1336 tarihidir. Şimdi baktığımız zaman çok geniş bir alanda 724 tane mezar taşı sayısı çok az oluyor. Bunun sebebi de birçoğu günümüze ulaşamamış olması. Mezar taşlarında mermer çok az olduğu için çoğu taş erimeye müsait ve kitabelerin büyük kısmı dökülmüş durumda. Okumakta çok zorlandık. Doğa şartlarının dışında insan kaynaklı sebepler de çok fazla. 2020 yılında tespit ettiğimiz bazı taşların 2022'de yerinde olmadığını gördük." dedi.

"İnsan kaynaklı tahribat süreci hızlandırıyor"

Bölgenin sit alanı olduğunu ancak defin yasağının bulunmadığını belirten Yolcu, "Burası sit alanı ama defin yasağı gelmemiş. Yeni definlerde eski mezar taşlarının yerinden sökülerek kullanıldığını gördük. Hatta gözümüzün önünde mezar taşlarını söktüler. Uyardığımızda 'akraba yanına defin yapıyoruz' diyerek taşları kaldırdılar. Bunun dışında işte herkes kendi akrabasının mezarının başına çeşme yapmak istiyor. Bunun dışında mezarlık içine yapılan çeşmeler, kepçeyle yapılan çalışmalar, ağaçlandırma ve yol açma çalışmaları da ciddi tahribata yol açıyor." şeklinde konuştu.

"Tarihi miras göz göre göre yok oluyor"

Heyiketeği mezarlığını ilk gördüğünde büyük şaşkınlık yaşadığını ifade eden Yolcu, "Osmanlı dönemine ait çok sayıda mezar taşı var. Ancak çoğu kırık, dağınık ve etrafa saçılmış durumda. Biz bunları 2020 yılında kayıt altına aldık. Şimdi Kutbağı Mezarlığı üzerinde çalışıyorum. Ozan ve Şendere mahallelerindeki mezarların da acilen kayıt altına alınması gerekiyor. Bu değerler yok olmadan önce belgelenmeli." dedi.

"Kültürel mirasımız olan bu mezar taşlarının koruma altına alınması elzemdir"

Yok olma sürecinin hızla devam ettiğini vurgulayan Yolcu, "Sadece Heyiketeği Mezarlığı'nda bile iki yılda ciddi kayıplar yaşandı. Yetkililerin bir an önce tedbir alması gerekiyor. Defin yasağı getirilmeli ve alan koruma altına alınmalı. Bu mezar taşları bizim kültürel mirasımızdır. Eğer gerekli önlemler alınmazsa çok yakın bir zamanda tamamen yok olacaklar. Bu nedenle kamu kurumlarının acilen harekete geçmesini istiyoruz. Koruma altına alınması elzemdir ve acil bir durumdur." ifadelerini kullandı.

Kelime anlamı ve kökeni

Hemzemin kelimesi Farsça kökenlidir. “Hem” (birlikte, aynı) ve “zemin” (yer, toprak) kelimelerinin birleşmesinden oluşur. Bu nedenle kelime anlamı olarak “aynı seviyede olan” anlamına gelir.

Trafikteki anlamı ve önemi

Günlük hayatta daha çok demiryolu geçişlerinde kullanılan hemzemin geçitler, potansiyel kaza riski taşıyan noktalar arasında yer alır. Tren ile kara yolu trafiğinin aynı düzlemde kesişmesi nedeniyle bu alanlarda sürücülerin ve yayaların son derece dikkatli olması gerekir.

Bu geçitlerde genellikle bariyer, ışıklı uyarı sistemi ve sesli ikazlar bulunur. Ancak buna rağmen kazaların yaşanabildiği hemzemin geçitler, trafik güvenliği açısından en kritik noktalardan biri olarak kabul edilir.

Brexit kavramı, daha önce Yunanistan’ın Euro Bölgesi’nden çıkma ihtimalini anlatmak için kullanılan “Grexit” teriminden esinlenmiştir. Zamanla bu ifade, İngiltere’nin AB’den ayrılma sürecini tanımlamak için kullanılmaya başlandı.

AB’de kalmak isteyenler ise “Britain” ve “remain” (kalmak) kelimelerinden türetilen “Bremain” ifadesini kullandı.

Referandum süreci

Birleşik Krallık’ta AB üyeliği ilk olarak 1975 yılında referanduma sunulmuş ve halkın yüzde 67’si birlik içinde kalma yönünde oy kullanmıştı. Ancak yıllar sonra konu yeniden gündeme geldi.

23 Haziran 2016’da yapılan referandumda:

• %52 “ayrılalım”

• %48 “kalalım”
  oyları çıktı.

Bu sonucun ardından dönemin Başbakanı David Cameron istifa etti.

Siyasi süreç ve müzakereler

Cameron’ın ardından başbakan olan Theresa May, AB ile bir ayrılık anlaşması müzakere etti. Ancak bu anlaşma İngiliz Parlamentosu tarafından birkaç kez reddedildi ve süreç uzadı.

2017 yılında başlayan müzakerelerde:

• “Ayrılık ücreti” (AB’ye yapılacak ödemeler)

• Vatandaş hakları

• Ticari ilişkiler

gibi konularda anlaşmalar sağlandı.

Resmi ayrılık ve geçiş dönemi

Birleşik Krallık, 31 Ocak 2020’de resmen Avrupa Birliği’nden ayrıldı. Ancak ani bir kopuş yaşanmaması için 31 Aralık 2020’ye kadar “geçiş süreci” uygulandı. Bu süreçte ülke, AB kurallarına uymaya devam etti.

Yeni dönem: Serbest ticaret anlaşması

30 Aralık 2020’de taraflar arasında imzalanan anlaşmayla:

• Ticaret ilişkileri devam etti

• Ancak İngiltere, AB hukuk sisteminden çıktı

• Serbest dolaşım sona erdi

Artık:

• İngiliz vatandaşları AB ülkelerinde otomatik çalışma ve oturma hakkına sahip değil

• AB vatandaşları da İngiltere’de belirli göç kurallarına tabi

Brexit’in önemi

Brexit, Avrupa Birliği tarihindeki en önemli kırılmalardan biri olarak görülüyor. İlk kez bir üye ülke birlikten ayrılmış ve bu durum hem Avrupa’nın siyasi yapısını hem de küresel dengeleri etkilemiştir.

Kısa özetle

Brexit:

• 2016 referandumuyla başladı

• 2020’de resmen gerçekleşti

• Aynı yıl sonunda geçiş süreci tamamlandı

Bu süreç, sadece İngiltere’yi değil, Avrupa ve dünya siyasetini de derinden etkileyen tarihi bir gelişme oldu.

2004 yılında Andrey Alimetov tarafından kurulan platform, ABD merkezli bir veri şirketi olan Dadax LLC bünyesinde faaliyet göstermektedir. Gelirini ise büyük ölçüde reklamlar ve lisanslı sayaç hizmetlerinden elde eder.

Pandemi öncesinde daha çok genel istatistikleriyle bilinen site, özellikle “dünya nüfusu sayacı” gibi canlı verilerle dikkat çekiyordu.

Covid-19 pandemisindeki rolü

COVID-19 pandemisiyle birlikte Worldometer’in popülaritesi büyük ölçüde arttı. Site, salgın sürecinde:

• Günlük vaka ve ölüm sayılarını anlık olarak paylaştı

• Ülkelere göre istatistikleri listeledi

• Küresel karşılaştırmalar yapılmasına imkân sağladı

Bu özellikleri sayesinde, özellikle pandemi döneminde kullanıcılar için en hızlı veri kaynaklarından biri haline geldi ve arama motorlarında üst sıralarda yer aldı.

Yoğun ilgi ve etkisi

Pandemi öncesinde sınırlı paylaşıma sahip olan site, salgın sürecinde günlük milyonlarca kişi tarafından ziyaret edildi. Nisan 2020’de dünya genelinde en çok ziyaret edilen siteler arasında üst sıralara yükseldi.

Birçok ülkede medya kuruluşları ve bazı resmi kurumlar da verileri referans olarak kullandı.

Eleştiriler ve tartışmalar

Ancak Worldometer, bazı konularda eleştiriler de aldı:

• Veri kaynaklarının her zaman açık şekilde belirtilmemesi

• Paylaşılan istatistiklerin doğruluğu konusunda soru işaretleri

• 2020’de yaşanan siber saldırı sonucu kısa süreli yanlış veri gösterimi

Özellikle bu nedenlerle bazı uzmanlar, verilerin dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Kısaca

Worldometer, pandemi sürecinde hızlı ve erişilebilir veri sunmasıyla öne çıkan bir platform oldu. Ancak sunduğu bilgilerin doğruluğu konusunda zaman zaman tartışmalar yaşandığı için, resmi verilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Kuyum kelimesi ayrıca halk arasında çeyiz ya da değerli ev eşyaları anlamında da kullanılabilmektedir.

Kuyumculuk ne demektir?

Kuyumculuk ise kuyum üretme, işleme ve satışını kapsayan meslek dalıdır. Bu meslek:

• Değerli madenleri ham halden işleyerek takıya dönüştürmeyi

• Değerli taşları kesme, parlatma ve tasarıma dahil etmeyi

• Üretilen takıların satış ve pazarlamasını

içeren geniş bir alanı kapsar.

Günlük kullanımda “kuyum işi” ile “kuyumculuk” çoğu zaman aynı anlamda kullanılmaktadır.

Kelimenin kökeni

“Kuyum” kelimesi Türkçe kökenlidir ve tarih boyunca değerli maden işçiliğiyle ilgili anlamlarda kullanılmıştır. Osmanlı döneminden günümüze kadar gelen bu kelime, özellikle altın işçiliğiyle özdeşleşmiştir.

Kullanım ve dikkat çeken noktalar

Kuyum kelimesi tek başına doğru bir ifade olsa da, günlük hayatta daha çok “kuyumcu” veya “kuyumculuk” şeklinde kullanılır. Tabela ve ticari isimlerde de genellikle bu kullanım tercih edilir.

Sonuç olarak kuyum; değerli takı ve süs eşyalarını ifade ederken, kuyumculuk ise bu ürünlerin üretiminden satışına kadar uzanan mesleki süreci ifade eder.

Uber nasıl çalışır

Uber uygulaması telefona indirildikten sonra kullanıcılar sisteme kayıt olur. Ardından harita üzerinden konum seçilerek gidilecek yer belirlenir ve uygun bir araç çağrılır. Sistem, sürücü ile yolcuyu eşleştirir ve sürücünün adı, aracı ve puanı gibi bilgiler kullanıcıya gösterilir. Ödeme genellikle kredi kartı üzerinden yapılır ve nakit taşıma zorunluluğu ortadan kalkar.

Normal taksiden farkı nedir

Uber ile klasik taksi arasındaki en önemli fark, tamamen dijital bir sistemle çalışmasıdır. Gidilecek yer önceden sisteme girildiği için yol tarifine gerek kalmaz. Ayrıca yolculuk ücreti önceden görülebilir ve farklı araç seçenekleri (lüks araç, geniş araç gibi) tercih edilebilir.

Uber Türkiye’de neden tartışıldı

Türkiye’de Uber’in faaliyetleri özellikle taksiciler tarafından yoğun şekilde eleştirildi. Taksiciler, uygulamanın haksız rekabet oluşturduğunu ve vergi konusunda sorunlar bulunduğunu savundu. Şirket ise yasalara uygun çalıştığını ve vergilerini ödediğini açıkladı.

Yasak ve mahkeme süreci

2019 yılında İstanbul’da mahkeme kararıyla Uber’in faaliyetleri durduruldu ve uygulamaya erişim engeli getirildi. Ancak 2020 yılında istinaf mahkemesi bu kararı hatalı bularak erişim engelini kaldırdı. Bu karar sonrası Uber yeniden gündeme geldi.

Uber’in ortaya çıkışı

Uber, 2009 yılında Travis Kalanick ve Garrett Camp tarafından ABD’de kuruldu. İlk olarak “UberCab” adıyla hizmet veren uygulama, zamanla dünya genelinde onlarca ülke ve yüzlerce şehirde kullanılan bir platform haline geldi.

Türkiye’de Uber’in süreci

Uber, Türkiye’de ilk olarak 2014 yılında hizmet vermeye başladı. Zamanla kullanıcı sayısı milyonlara ulaşırken, taksicilerle yaşanan tartışmalar ve yasal süreçler nedeniyle faaliyetleri dönem dönem sınırlandırıldı. Günümüzde ise belirli düzenlemeler çerçevesinde hizmet sunmaya devam etmektedir.

Sosyal medyada viral olmak ne demek

Sosyal medyada viral olmak; bir içeriğin kısa sürede binlerce hatta milyonlarca kişiye ulaşmasıdır. Bu genellikle kullanıcıların içeriği beğenip paylaşmasıyla gerçekleşir. Zincirleme şekilde yayılan bu paylaşımlar sayesinde içerik çok geniş kitlelere ulaşır.

Viral içeriklerin özellikleri

Viral içerikler genellikle dikkat çekici, duygusal, şaşırtıcı ya da eğlenceli olur. İnsanlar bu tür içerikleri gönüllü olarak paylaşır. Çoğu zaman içerikte bir ürün ya da marka olsa bile, asıl ön planda hikâye veya ilgi çekici unsur yer alır.

Viral neden popüler oldu

Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte viral kavramı da popüler hale geldi. Günümüzde insanlar içerikleri saniyeler içinde paylaşabildiği için, bir video ya da görsel çok kısa sürede büyük kitlelere ulaşabiliyor. Bu da viral olmayı hem bireyler hem de markalar için önemli bir hedef haline getiriyor.

Viral olmak için ne önemli

Viral olmanın en önemli unsurlarından biri doğru içeriği doğru platformda paylaşmaktır. Her sosyal medya platformunun farklı bir kullanıcı kitlesi olduğu için, içeriğin hedef kitleye uygun olması viral olma ihtimalini artırır.

Instex ne zaman ve neden kuruldu

INSTEX, 31 Ocak 2019’da Almanya, Fransa ve İngiltere tarafından kuruldu. Amaç, ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarına rağmen Avrupa ile İran arasındaki ticaretin devam etmesini sağlamaktı. Sistem, özellikle ABD Doları ve SWIFT sistemi kullanılmadan işlem yapılmasına imkan tanıyacak şekilde tasarlandı.

Nükleer anlaşma sonrası süreç

2015 yılında İran ile dünya güçleri arasında yapılan nükleer anlaşma ile İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırması karşılığında yaptırımlar kaldırılmıştı. Ancak Donald Trump yönetimindeki ABD, bu anlaşmadan çekildiğini açıklayarak yeniden yaptırımları devreye aldı. Buna karşın Avrupa Birliği, İran ile ekonomik ilişkileri sürdürme kararı aldı.

Instex nasıl çalışıyor

INSTEX, klasik para transferi yerine takas benzeri bir sistemle çalışır. Avrupa’daki bir şirket İran’dan mal alırken, İran’daki başka bir şirket de Avrupa’dan mal alır ve bu işlemler doğrudan para transferi olmadan dengelenir. Böylece ABD finans sistemine girilmeden ticaret yapılması hedeflenir.

Avrupa ve İran arasında gerilim

İran, Avrupa Birliği’nin ekonomik taahhütlerini yerine getirmemesi halinde anlaşmadan çekilebileceğini belirtirken, AB ise anlaşma yürürlükte kaldığı sürece İran’daki şirketleri desteklemeyi sürdüreceğini açıkladı. ABD ise anlaşmanın yetersiz olduğunu savunarak yaptırımları sürdürdü.

Yönetim ve gelecek planları

INSTEX, Fransa’da tescil edildi ve Alman bankacı Per Fischer tarafından yönetilmektedir. Kurucu ülkeler, ilerleyen süreçte diğer Avrupa Birliği ülkelerinin de sisteme katılmasını hedeflemektedir.

Ekonomide spekülasyon ne demektir?

Ekonomide spekülasyon, mevcut piyasa koşullarını analiz ederek gelecekte oluşabilecek fiyat değişimlerini tahmin etme ve bu tahminler doğrultusunda risk alarak kazanç elde etmeye çalışma sürecidir. Bu süreçte yatırımcılar, piyasanın yönünü öngörmeye çalışır.

Spekülasyon her zaman risk içerir. Doğru tahminler yüksek kazanç sağlayabilirken, yanlış öngörüler ciddi kayıplara yol açabilir.

Spekülasyon ve manipülasyon farkı

Spekülasyon çoğu zaman manipülasyonla karıştırılır. Ancak aralarında önemli bir fark vardır. Spekülasyon, mevcut veriler ve beklentiler üzerinden tahmin yapmayı ifade ederken; manipülasyon, piyasayı yapay yollarla yönlendirme ve yanıltma anlamına gelir.

Piyasada spekülasyon nasıl yapılır?

Borsada spekülasyon, bir varlığın gerçek değerinden ziyade fiyat hareketlerinden kazanç sağlamaya yönelik işlemleri ifade eder. Bu yöntem, çoğu zaman piyasa psikolojisini doğru tahmin etmeye dayanır.

Spekülatör kime denir?

Spekülasyon yaparak kazanç elde etmeye çalışan kişi veya kurumlara spekülatör denir. Bu kişiler, piyasa hareketlerini analiz ederek risk alır ve fiyat değişimlerinden faydalanmayı hedefler.

Spekülasyon, yüksek kazanç ihtimali kadar yüksek risk de barındırdığı için dikkatli ve bilinçli şekilde yapılması gereken bir yatırım yaklaşımıdır.

Siyasi ve ekonomik önemi

Cebelitarık Boğazı, dünya deniz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biridir. Birleşik Krallık, İspanya ve Fas arasında yer alan bu bölge, yılda binlerce geminin geçişine sahne olur. Stratejik konumu nedeniyle Antik Çağ’dan bu yana önemini korumuştur.

Doğal yapısı ve akıntılar

Boğazın yüzeyinde doğudan batıya doğru güçlü bir akıntı bulunur. Derinlik arttıkça bu akıntı zayıflar. En derin noktası yaklaşık 426 metre olan boğazın iki yakası sarp kayalıklarla çevrilidir. En dar kısmı ise Cires Burnu ile Tarifa Burnu arasında yer alır.

Tarih boyunca egemenlik mücadeleleri

1462 yılında İspanya’nın kontrolüne giren boğaz, 1713’te imzalanan Utrecht Antlaşması ile İngiliz egemenliğine bırakıldı. Bu durum, İspanya ile Birleşik Krallık arasında uzun yıllar süren anlaşmazlıklara neden oldu.

1967 ve 1969 yıllarında yapılan oylamalarda bölge halkı İngiliz yönetimi altında kalmayı tercih etti.

Perejil adası krizi

Boğazda yer alan Perejil Adası, Fas ile İspanya arasında gerilimlere yol açmıştır. 2002 yılında iki ülkenin de adaya asker çıkarması, krizin büyümesine neden olmuştur.

Endülüs ve İslam tarihi açısından önemi

711 yılında Tarık Bin Ziyad komutasındaki İslam ordusu bu boğazı geçerek İspanya’nın fethini başlattı. Bu fetih, bölgede yaklaşık 800 yıl sürecek Endülüs İslam medeniyetinin temelini oluşturdu. Endülüs, Emevîler döneminde önemli bir kültür ve bilim merkezi haline geldi.

Cebelitarık Boğazı, hem coğrafi hem de tarihi açıdan dünya üzerindeki en kritik geçiş noktalarından biri olmayı günümüzde de sürdürmektedir.

Diyarbakır Güzel Sanatlar Lisesi'nin ardından Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü'nde eğitim alan Çelik, sanat yolculuğuna resimle başladı. Zamanla takı ve tesbih sanatına yönelen usta, nadir bilinen negatif oyma tekniğini kendi çabalarıyla öğrenerek bu alanda kendini geliştirdi.

Yaklaşık 15 yıldır bu sanatı icra eden Çelik, İslam dünyası için önemli olan Ayasofya, Sultanahmet ve Selimiye gibi camileri ve geleneksel motifleri eserlerine taşıyor. Lale ve nar gibi kültürel anlamı güçlü figürleri de işleyen sanatçının eserleri hem estetik hem de manevi değer taşıyor. Aylar süren eser, yoğun ilgi görüyor. Çelik hem geleneksel sanatları yaşatmayı hem de bu eşsiz tekniği gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor.

"Dünyada negatif oymayı yapan 5-6 kişinin olduğunu biliyoruz"

Kendi imkanlarıyla edindiği sanat hakkında konuşan Çelik, "Çok küçük yaşlardan beri resme çok meraklıydım. Liseyi Diyarbakır'daki Güzel Sanatlar Lisesi'nde okudum. Oradan sonra İstanbul Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümünü kazandım. Önce resimle başladım, farklı alanlardan yaklaşık 10 yıl kadar eğitim aldım. O sırada İstanbul'daki bazı takı ustalarının yaptığı takılarla tanıştım ve takıya merak saldım. 'Bu sanatı takıda devam ettirebilir miyim?' diye düşündüm. Bir Ermeni ustanın negatif oyma çalışmalarını gördüm; bu vesileyle büyük hayranlık ve saygı duydum. Bu iş benim o zamana kadar yapamadığım bir şeydi. 'Nasıl olur, nasıl yaparım?' diye çok araştırdım, uğraştım, bazı insanlara ulaşmaya çalıştım. Ancak bu sanat gizli bir sanat olarak biliniyormuş, kimseye pek öğretilmiyor. Dünyada negatif oymayı yapan 5-6 kişinin olduğunu biliyoruz. Daha sonra kendi imkânlarımla uğraşarak bir şekilde öğrendim; elbette yıllarımı aldı. Yaklaşık 2 yıl içinde kaba taslakları öğrenmiş oldum, daha sonraki süreçte işi ilerlettim. Sonunda hayranlıkla izlediğim ve gördüğüm şeyleri birebir yapabilmeyi başardım." şeklinde konuştu.

15 yılı aşkın yaptığı bu sanatı dünyada tek usta olarak icra ettiğini belirten Çelik, "Yaklaşık 15 yıl önce bu tekniği tesbih sanatına uyarlamaya başladım, aynı anda hem takı hem de tesbih yapmaya başladım. Tesbihlerde bu tekniği uygulayabilen dünyada yalnızca ben varım. Şu an bu sanatı sadece ben icra ediyorum. Okuduğum bölümle ilgili olarak geleneksel sanatların değerlerini, bazı tezhip sanatı motiflerini, camileri, laleleri, narları -geleneksel sanatta kıymet bulan ve derin anlamları olan figürleri- tesbihlere ve takılara işlemeye başladım. Uzun bir müddet sonunda bu da mümkün oldu. O zamandan beri tesbih sanatını devam ettiriyorum." dedi.

"Oyma süreçleri, işin zorluğuna göre ortalama iki haftadan bir aya kadar değişiyor"

Çelik, eserlerin oyma ve boyama süreçleri hakkında bilgi vererek, "Genelde ilk başlangıcım Türkiye'deki önemli mimari yapıları işleyerek başladı. Daha sonra dünyanın en güzel camilerini araştırdım ve onları oymaya başladım, böyle bir süreç gelişti. Her camiyi oymak mümkün olmuyor ama oyabildiğim, mümkün olan camileri yapmaya çalışıyorum. Bunda hem oyma süreci hem de minyatür olarak boyama süreci var, ikisi de ayrı süreçler. Oyma süreçleri, yapacağımız şeyin zorluğuna göre ortalama iki haftadan bir aya kadar değişiyor. Boyamalar ise bir haftadan 10 güne kadar sürüyor. En çok süren yapılar genellikle camilerdir çünkü onların mimari özellikleri zaten zor. Ne hikmetse taşın içine oymak için çok uygun formlara sahip. Genel olarak her işi zor. Bu işi yapabilmesi için birinin yeterli donanıma sahip olması, resim yapabilen, minyatür bilgisine sahip olması gerekir. Aynı zamanda bunların tamamen tersini düşünüp negatifini oluşturabilmesi de gerekiyor. Bu bir süreç ama buna merak salan yetenekli genç dostlarımı elbette eğitmek isterim." ifadelerini aktardı.

"Amacım bunu yaymak, nesillere taşımak"

Hem geleneksel sanatları yaşatmayı hem de bu eşsiz tekniği gelecek nesillere aktarmayı hedeflediklerini belirten Çelik, şu ifadelere yer verdi:

"Amacım öncelikle bunu bir iş olarak sürdürmek ve içinde yapılan şeyler -minyatür, cami motifleri, lale, nar gibi kültürümüzle çok yakın motifler ve buna benzer birçok şey… Bu motifler bizim kültürümüzle çok yakın ilişkili. Bunun geleneksel bir değer kazanmasını, sanatlarımızın içindeki yerini almasını ve bizim mirasımız olarak yaşatılmasını istiyorum. Çünkü gerçekten sıra dışı bir sanat; dünyada örneği çok az. Kökü çok eskilere dayanıyor. Binlerce yıl önce Persler ve Romalılar da yüzük ve takılar üzerine benzer şekiller işliyordu. Ancak zamanla bu sanat kaybolmuş, o dönemin ustaları da göçüp gitmiş, geride bu işi sürdüren kimse kalmamış. Şu an yeniden gün yüzüne çıkıyor ve bu sanatı yeniden temsil edebilecek olanlar yine biz olabiliriz. Sonuçta bu topraklarda doğmuş, burada hayat bulmuş bir değer ve çok kıymetli. Geleneksel sanatlarımıza hem büyük bir katkı sağlayacağına hem de onlara ayrı bir çekicilik ve derinlik katacağına inanıyorum. Amacım da bunu yaymak, nesillere taşımak. Eğer bu konuda ufak da olsa bir katkıda bulunabilirsem ne mutlu bana."

Zıvana ne demek?

Zıvana kelimesi, Farsça kökenli olup; “iki parçayı birbirine bağlayan mil, yuva veya bağlantı noktası” anlamına gelir. Özellikle kapı menteşelerinde, değirmenlerde ve çeşitli mekanik yapılarda kullanılan bir parçayı ifade eder.

Deyim ne anlama geliyor?

Türk Dil Kurumu’na göre “zıvanadan çıkmak” deyimi;

• Çok sinirlenmek

• Kontrolünü kaybetmek

• Aşırı ve ölçüsüz davranışlar sergilemek

anlamlarında kullanılır.

Kapı menteşesinden gelen benzetme

Deyimin en yaygın anlatımına göre, zıvana kapının menteşe kısmındaki bağlantıyı ifade eder. Bu parça yerinden çıktığında kapı artık dengede duramaz ve devrilir. Bu durum, insanın öfkeyle kontrolünü kaybetmesine benzetilerek “zıvanadan çıkmak” ifadesi ortaya çıkmıştır.

Farklı rivayetler de var

Deyimin kökenine ilişkin farklı anlatımlar da bulunuyor. Bunlardan biri, geçmişte trafik polislerinin içinde durduğu metal koruma kabinine “zıvana” denildiği ve sinirlenen polisin “beni zıvanadan çıkarma” şeklinde uyarıda bulunduğu yönünde.

Bir diğer rivayet ise değirmen taşlarıyla ilgilidir. İki büyük taşı bir arada tutan zıvananın yerinden çıkması, sistemin tamamen dağılmasına neden olur. Bu da kontrolün kaybedilmesine benzetilir.

Kısaca

“Zıvanadan çıkmak”, bir olay karşısında kişinin kendini tutamayıp öfkeye kapılması ve kontrolünü kaybetmesi anlamına gelir. Deyimin temelinde ise bir mekanizmanın en kritik parçasının yerinden çıkmasıyla düzenin bozulması benzetmesi yatmaktadır.

Mücevher dünyasında sıkça duyulan “karat” kavramı, özellikle pırlanta ve değerli taşların değerini belirlemede önemli bir ölçü birimi olarak kullanılıyor. Peki karat tam olarak ne anlama geliyor?

Karat ne demek?

Karat (Ct), değerli taşların ağırlığını ölçmek için kullanılan bir birimdir.
1 karat = 0,2 gram (200 miligram) olarak kabul edilir.

Yani:

• 5 karat = 1 gram

• 0,50 karat = yarım karat

Karat büyüdükçe taşın ağırlığı ve genellikle değeri de artar.

Karatın kökeni keçiboynuzuna dayanıyor

Karat kelimesi, keçiboynuzu çekirdeğinden gelir. Eski dönemlerde bu çekirdeklerin ağırlığının sabit olması nedeniyle, elmas ve değerli taşlar bu çekirdeklerle tartılırdı.

Bu yüzden:

• Yunanca: keration

• Arapça: kırrat

• İngilizce: carat

zamanla “karat” ölçü birimine dönüşmüştür.

Değerli taşlarda karat neyi ifade eder?

Karat, sadece taşın ağırlığını ifade eder, büyüklüğünü tek başına belirlemez. Ancak çoğu zaman büyük karatlı taşlar daha iri görünür ve daha değerli olur.

Örneğin:

• 1 karat bir taş, 0,5 karat bir taştan kat kat daha değerli olabilir

• Çünkü büyük taşlar doğada daha nadir bulunur

Pırlanta değeri sadece karata bağlı değil

Bir pırlantanın değeri yalnızca karatla belirlenmez. “4C kuralı” denilen sistem esas alınır:

• Kesim (Cut)

• Renk (Colour)

• Berraklık (Clarity)

• Karat (Carat)

Bu nedenle aynı karata sahip iki taşın değeri farklı olabilir.

Karat nasıl ölçülür?

Karat ölçümü hassas terazilerle yapılır. Ayrıca taşın çapı ve kesimi de değerlendirmeye alınır. İyi kesilmiş bir pırlanta, daha küçük karatlı olsa bile daha büyük ve parlak görünebilir.

Kısaca

Karat, değerli taşların ağırlığını belirleyen temel ölçü birimidir. Kökeni keçiboynuzu çekirdeğine dayanır ve günümüzde mücevher sektöründe standart olarak kullanılır. Ancak bir taşın gerçek değeri, sadece karatına değil; kesim, berraklık ve renk gibi diğer özelliklerine de bağlıdır.