Uzmanlar ve analistler, "NATO demek ABD demektir. Amerika’yı altından çekip aldığınızda ortada ne NATO kalır ne de Kuzey Atlantik Anlaşması" diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor.

KORE'DE ÖDENEN AĞIR BEDEL

Türkiye, NATO’ya kabul edilmek adına adeta bir "kan bedeli" ödedi. 1950 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Kore’ye gönderilen Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasındaki ilk Tugay ile başlayan süreçte, toplamda 21 bin 212 Türkiye askeri cepheye sürüldü. Bu kirli savaşta 724 asker ölürken binlercesi yaralandı, esir düştü ya da kayboldu. Bu ağır bedelin ardından Türkiye, 18 Şubat 1952’de resmen NATO üyesi yapıldı.

KOMÜNİZM BİTTİ: HEDEFE İSLAM'I KOYDULAR!

Türkiye’nin NATO’ya giriş gerekçesi "Kuzeyden gelebilecek Komünizm tehdidi" olarak pazarlanmıştı. Ancak 1990’da Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla bu yapay tehdit ortadan kalktı. Bu tarihten sonra NATO, gerçek yüzünü saklama gereği duymayarak yeni bir "düşman hedef" belirledi: İslam ve Müslüman coğrafyası! Dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher’ın da itiraf ettiği bu karanlık strateji, İslam dünyasını istikrarsızlaştırma ve sömürme planının ilk sinyaliydi.

Uzmanlar şu tespitte bulunuyor: "Kafalarımız karışmasın; dün komünizmi bahane ederek coğrafyamıza çökenler, bugün İslam’ı hedef alarak terör örgütlerini besliyor."

HER DARBENİN ARKASINDA ONLAR VAR

Türkiye’nin siyasi tarihine bakıldığında, millet iradesine vurulan her prangada, dökülen her kanda emperyalist NATO-ABD şer ekseninin parmak izi net bir şekilde görülüyor. Milletin hafızasında tazeliğini koruyan şu sorular, bu kirli ittifakın gerçek yüzünü ortaya koyuyor:

27 Mayıs ve 12 Eylül:

Siyonist ve emperyalist emellere hizmet eden askeri darbelerin arkasında NATO odakları yok muydu? "Bizim çocuklar başardı" diyenler kimlerdi?

Kıbrıs Ambargosu:

1974 Kıbrıs Barış Harekâtı’nda Müslüman halk katledilmekten kurtarılırken, Türkiye’ye en ağır ambargoları koyan bu sözde müttefik ABD-NATO değil miydi?

28 Şubat Post-Modern Darbesi:

İslami kimliği ve dindar halkı hedef alan, tankları yürüten zihniyetin arkasında yine aynı şer şebekesi vardı.

15 Temmuz Darbe Girişimi:

Müslüman halkımızın kanıyla bastırdığı 15 Temmuz hain darbe ve işgal hareketinin arkasındaki lojistik ve siyasi aklın ABD ve NATO üsleri olduğu gizlenemez bir hakikat olarak ortadadır.

PKK/YPG'NİN HAMİSİ NATO!

Bugün binlerce masum insanı katleden İslami ve Müslümanları yegane düşman görerek bölgeyi ateş yerine döndüren PKK/YPG’yi binlerce tır silahla besleyen, eğiten ve koruyan yine aynı ABD ve NATO müttefikleridir. Maddi ve manevi olarak Türkiye’yi kuşatmak isteyen bu yapı,malum yapıları birer taşeron olarak kullanmaktadır.

ABD/NATO'YA NASIL GÜVENEBİLİRİZ!

Tarihsel gerçekler ve yaşanan acı tecrübeler açıkça göstermektedir ki; Müslümanların kanı üzerinden strateji geliştiren, üye ülkelerin iç işlerine darbe ve çeşitli örgütlerle müdahale eden bu yapıya güvenilemez. Kamuoyu haklı olarak soruyor: Kendi müttefikini sırtından hançerleyen, PKK/YPG'yi bağrına basan bu ABD’ye ve NATO’ya daha ne kadar güvenilecek?

Açlık artık yalnızca boş kalan sofralarla değil, insan onurunu hedef alan ağır bir sınavla da kendini gösteriyor.

Bir öğün yemek, bir ailenin umudu haline geldi

Gazze'de aylardır süren kuşatma, yıkım ve yerinden edilme dalgası, halkın hayat koşullarını tarihin en ağır insani krizlerinden birine dönüştürdü.

Bir zamanlar kendi emeğiyle geçinen, çocuklarının ihtiyaçlarını karşılayabilen aileler bugün bir öğün yemek bulabilmek için büyük bir mücadele veriyor.

Bu süreçte yardım mutfakları, binlerce aile için sadece sıcak yemek dağıtan merkezler olmadı.

Aynı zamanda toplumun ayakta kalmasını sağlayan son sosyal dayanışma ağlarından biri haline geldi.

Birçok aile için bu mutfaklardan alınan bir kap yemek, gün boyunca tüketilebilen tek öğün anlamına geliyordu.

Ancak sınır kapılarının kapalı tutulması, yardım girişlerinin kısıtlanması ve yakıt sıkıntısı nedeniyle bu merkezlerin önemli bölümü faaliyetlerini durdurdu ya da ciddi şekilde azaltmak zorunda kaldı.

Böylece Gazze'de zaten kırılgan olan hayat koşulları daha da ağırlaştı.

Açlık yalnızca mideyi değil, insanın ruhunu da yaralıyor

Gazze'de yaşanan tabloyu yalnızca bir gıda krizi olarak değerlendirmek eksik kalıyor.

Çünkü bölgede yaşananlar, insanların gündelik hayatlarını ve psikolojilerini derinden etkileyen bir insani çöküşe dönüşmüş durumda.

Birçok aile, çocuklarına yiyecek bulamamanın çaresizliğiyle karşı karşıya kalırken, yardım istemek zorunda kalmanın verdiği psikolojik yükü de taşıyor.

Özellikle savaş öncesinde düzenli bir gelire sahip olan aileler için bu durum daha da ağır hissediliyor.

Gazze toplumunda yıllardır güçlü olan dayanışma kültürü ve insan onuruna verilen önem, bugün açlığın en sert darbelerinden birini alıyor.

İnsanlar yalnızca karınlarını doyurmaya değil, aynı zamanda onurlarını koruyarak hayatta kalmaya çalışıyor.

Pazarlarda fiyatlar ulaşılmaz seviyelere çıktı

Bölgede sınırlı miktarda bulunan gıda ürünleri ise çoğu ailenin satın alma gücünün çok üzerine çıkmış durumda.

Un, pirinç, yağ ve temel ihtiyaç malzemeleri birçok kişi için lüks haline gelirken, karaborsa piyasaları da fiyatları daha da yukarı taşıyor.

Gazze'de artık pazara gitmek sıradan bir alışveriş faaliyeti olmaktan çıktı.

İnsanlar çoğu zaman ihtiyaç duydukları ürünleri alamadan geri dönüyor.

Birçok aile, elindeki son birikimleri de tüketmiş durumda.

Ekonomik çöküş, savaşın yıkıcı etkileriyle birleşince bölgede gelir elde etme imkanları da neredeyse tamamen ortadan kalktı.

İş yerlerinin büyük bölümü ya yıkıldı ya da faaliyet gösteremez hale geldi. Bu nedenle aileler yalnızca pahalı ürünlerle değil, gelir eksikliğiyle de mücadele ediyor.

Yemek bulunsa bile pişirmek başka bir sorun

Gazze'deki krizin bir diğer boyutu ise yakıt ve tüp gaz eksikliği.

Bölgede yaşayanlar çoğu zaman yiyecek bulsalar bile bunu pişirecek imkanlardan mahrum kalıyor.

Yakacak odun ve karton parçaları günlük hayatın vazgeçilmez unsurları haline gelirken, birçok aile plastik ve çeşitli atıkları yakarak yemek hazırlamaya çalışıyor. Bu durum özellikle çocuklar ve yaşlılar için ciddi sağlık riskleri oluşturuyor.

Çadırların ve hasarlı evlerin içine dolan yoğun duman, solunum yolu hastalıklarını artırırken, insanların hayat koşullarını daha da ağırlaştırıyor.

Gazze'de hedef yalnızca bedenler değil

Uzmanlar ve insan hakları kuruluşları uzun süredir Gazze'deki açlık krizinin yalnızca insani yardım eksikliğiyle açıklanamayacağını vurguluyor.

Çünkü bölgede yaşananlar, insanların günlük yaşamlarını sürdürebilme kapasitesini sistematik biçimde aşındırıyor.

Bir toplumun eğitimli, üretken ve çalışkan bireylerini günün büyük bölümünü ekmek arayarak geçirmek zorunda bırakmak, sadece ekonomik bir sorun değil aynı zamanda sosyal ve insani bir yıkım anlamına geliyor.

Bugün Gazze'de birçok anne ve baba, çocuklarının açlığını giderebilmek için imkansızlıklarla mücadele ederken, aynı zamanda ailelerinin onurunu korumaya çalışıyor.

Bu nedenle bölgede yaşanan kriz yalnızca gıda eksikliğiyle değil, insanlık onuruna yönelik ağır bir sınav olarak da değerlendiriliyor.

Açlıkla birlikte büyüyen sessiz çığlık

Gazze'de her geçen gün daha fazla aile yardım mutfaklarının yeniden açılmasını ve insani yardım girişlerinin artırılmasını bekliyor.

Çünkü birçok kişi için mesele artık hayat standartlarının düşmesi değil, hayatta kalabilmek.

Saldırılar, yıkım ve kuşatma altında geçen ayların ardından Gazze halkı bugün yalnızca bir lokma ekmek için değil, insan olarak kalabilmek için mücadele veriyor.

Açlığın gölgesinde büyüyen bu sessiz çığlık, dünyanın gözleri önünde yaşanan en ağır insani trajedilerden biri olarak kayıtlara geçiyor.

DEM Parti, suçun tekrarlanması durumunda çocuklara uygulanacak tekerrür hükümlerine ve yaş küçüklüğü indiriminin hakim takdirine bırakılmasına karşı çıktı. Kamuoyunda yükselen sesler, cezaların yetersiz kalmasının suça meyilli olan veya suç şebekelerince kullanılan çocuklar arasında "akran özentisi" oluşturacağına dikkat çekti. Ağır suçlara bulaşanların çocukluk statüsü arkasına saklanarak ceza almaktan kurtarılması, toplumda adalet duygusunu dinamitlerken, suçu adeta teşvik eden bir cezasızlık algısına yol açıyor.

Şerhe yönelik en sert tepkiler ise PKK’nın çocukları kullanma stratejisi üzerinden geldi. Çocukların ellerine silah tutturup dağa kaçıran, onları ideolojik olarak zehirleyerek birer suç makinesine dönüştüren PKK'ya karşı tek bir kelime dahi etmeyen DEM Parti’nin, diğer çocukların kullanılmaması adına tekrarlanan suçlara daha ağır cezanın verilmesine karşı çıkması tepki çekiyor.

Son 10 yıldaki veriler değerlendirildiğinde suça sürüklenen çocuk sayısı yüzde 17,47 artış gösterdi. 2025'te suça sürüklenen çocukların ağırlıklı olarak karıştıkları suç tipleri kasten yaralama, hırsızlık, hakaret, tehdit, mala zarar verme olarak sıralandı.

Adalet Bakanlığı verileri Türkiye'de son yıllarda suça sürüklenen çocuklar konusunda dikkat çekici bir artış olduğunu gözler önüne seriyor. Verilere göre, 2015'te suça sürüklenen çocuk sayısı 158 bin 560, 2016'da 146 bin 737, 2017'de 145 bin 210, 2018'de 157 bin 96, 2019'da ise 161 bin 378 olarak kayıtlara geçti.

İstanbul Emniyet Müdürlüğünün saha çalışmaları sonucu elde ettiği tespitlere göre, özellikle 15-18 yaş grubundaki çocuklar sınırlı cezai sorumlulukları nedeniyle suç örgütleri tarafından "yaralama", "hırsızlık" ve "uyuşturucu" gibi eylemlerde "araç unsur" olarak kullanılıyor.

Uzmanlar, organize suç örgütlerinin çocukları birer yasal kalkan olarak kullanmasını engellemenin yolunun net cezai yaptırımlardan geçtiğini vurguluyor. Özellikle ağır suçlarda cezasızlık algısının kırılması, çocukların suç şebekelerince istismar edilmesinin ve akranları arasında suça yönelik bir özentinin oluşmasının önüne geçecek en birincil adli bariyer olarak değerlendiriliyor.

Buna karşın, çocukları suça sürükleyen toplumsal dinamikler göz önüne alındığında, mücadelenin yalnızca mahkeme salonları ve infaz rejimleriyle sınırlı kalmaması gerektiği belirtiliyor. Çocuk suçluluğunu kalıcı olarak düşürmek amacıyla; yoksulluk, eğitimden kopuş, aile içi ihmal ve uyuşturucu bağımlılığı gibi kök nedenlere karşı devletin koruyucu ve önleyici mekanizmaları eş zamanlı olarak devreye sokması isteniyor. Risk altındaki bölgelerde psikososyal destek ağlarının kurulması, eğitim odaklı rehabilitasyon süreçlerinin işletilmesi ve suç daha işlenmeden önce çocuğu koruma altına alacak sosyal politikaların uygulanması, caydırıcı cezalarla birlikte bütüncül bir çözümün en kritik ayağını oluşturuyor.

Ancak Bakanlığın paylaştığı bu veriler ve sunduğu yaklaşım, Türkiye’nin içinden geçtiği derin ekonomik kriz, istihdam politikalarındaki tıkanıklık ve sosyal devlet mekanizmalarının yetersizliği karşısında buz dağının sadece görünen kısmını yansıtıyor. Algıları yıkma çabası, ne yazık ki sahada kök salmış olan yapısal sorunların üzerini örtmeye yetmiyor.

Bakan Göktaş’ın paylaştığı verilere göre, Türkiye’de kadınların yüzde 65’i istihdamın dışında, yani çalışmıyor. Ve asıl çarpıcı olan, bu gruptaki doğurganlık hızının da sanılanın aksine oldukça düşük seviyelerde seyretmesi.

Burada Sayın Bakan’a sormak gerekiyor: Çalışmayan, evde olan kadın neden çocuk sahibi olmuyor?

Çünkü bir kadının istihdam dışında olması, onun ekonomik güvenceye sahip olduğu anlamına gelmiyor; aksine hanenin tek bir maaşa, çoğunlukla da açlık sınırının altındaki asgari ücrete mahkum olması anlamına geliyor. Bebek bezinin, mamanın, sütün ve temel gıda maddelerinin yanına yaklaşılmadığı bir ekonomik iklimde, çalışmayan kadının çocuk sahibi olmamasının sebebi keyfi değil ekonomik problemler olarak görülüyor.

Hükümete, çalışmayan kadınların doğurganlık oranını artırmak istiyorsa, bunu sadece manevi söylemlerle değil, daha fazla somut ekonomik destek paketleri, doğrudan çocuk teşvikleri ve sosyal yardımlarla fonlamak zorunda olduğu çağrısı yapılıyor.

Çalışan kadın çocuk istiyor ama oran neden 1.38?

Bakan’ın "Çalışan kadınlar da çocuk istiyor, oran 1.38" diyerek durumu normalize etme çabası da başka bir çelişkiyi doğuruyor. Nüfusun kendini yenileyebilmesi için gereken kritik eşik 2.1 iken, çalışan kadınlardaki 1.38'lik oran aslında tam anlamıyla bir demografik çöküşün habercisi.

Şartlar el verirse isterim” demeleri de, aslında devlete ve sisteme verilmiş net bir mesaj. Peki, çalışan kadın için bu "şartlar" neden el vermiyor?

Çalışan bir kadının aldığı maaşın neredeyse tamamı özel kreş ücretine ya da bakıcı masrafına gidiyorsa, o kadın nasıl ikinci çocuğu düşünsün?

Doğum sonrası izinlerin yetersizliği, süt izni kullanımındaki zorluklar ve uzaktan/esnek çalışma modellerinin yasalarla güvence altına alınmaması çalışan kadının işini daha da zorlaştırıyor.

Mesai saatleri ve işlerin zorluk derecesi de diğer bir konu. Son yıllarda bakanlıkların ve kamu spotlarının sıklıkla övünerek sunduğu "Tır şoförü kadın", "ağır sanayide kadın" imajları, kadının iş gücüne katılımı açısından modern bir başarı öyküsü gibi pazarlanıyor.

Gününün 14 saatini direksiyon başında ya da ağır sanayi vardiyasında geçiren bir kadın, nasıl sağlıklı bir aile kurup çocuk büyütebilir?

Popülist reklamlar uğruna kadını erkeğin çalışma şartlarına doğrudan entegre etmeye çalışmak yerine; kadının biyolojik ve sosyolojik yapısına, tabiatına uygun iş alanlarının teşvik edilmesi ve yarı zamanlı çalışma, evden çalışma ve esnek mesai saatlerinin "hak" haline getirilmesi talep ediliyor.

Her fırsatta "toplumsal cinsiyet eşitliği" argümanının arkasına sığınan, geleneksel aile yapısını ve evlilik kurumunu gericilikle suçlayan DEM Parti, iş erkeğin haklarına ve adalete gelince tamamen çifte standartlı tutumunu sergiledi. Söylemde kadın ve erkeğin her alanda eşit olduğunu savunan Hatimoğulları, boşanma sonrasında erkeğin ömür boyu eski eşine maddi olarak bağlanmasını, yani bir erkeğin hayatı boyunca nafaka esaretine mahkum edilmesini savunmaktan geri durmadı.

Hatimoğulları, katıldığı konferansta sadece nafaka düzenlemesini hedef almakla kalmadı; aile yapısını korumayı amaçlayan yasal adımları eleştirirken LGBT savunuculuğuna da soyundu. Hükümetin aile kurumunu güçlendiren politikalarını eleştiren DEM Parti lideri, "LGBT’lilerin varlığını hedef alan düzenlemeler toplumsal eşitsizliği büyütüyor" diyerek aileyi ve toplumsal değerleri hedef alan yapılara açıkça arka çıktı.

DEM Parti'nin bu tutumu kamuoyunda ve sosyal medyada sert eleştirilerin hedefi oldu. Vatandaşlar DEM Parti’nin çelişkili siyasetine sözlerle tepki gösterdi:

"Bir yandan LGBT’yi savunup aileyi, evliliği kötüleyeceksiniz, diğer yandan 'kadın-erkek eşittir' diyeceksiniz. Ama sıra boşanmaya gelince erkeğin ömür boyu nafaka ödemesini isteyeceksiniz. Bu nasıl eşitlik?"

Uzmanlar ve çiftçiler, tarım topraklarının amaç dışı kullanımının uzun vadede üretimi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Tarımsal üretimin merkezlerinden biri

Bismil, sahip olduğu geniş ve verimli ovalarıyla Türkiye'nin önde gelen tarım bölgeleri arasında yer alıyor. İlçede özellikle buğday, arpa, mısır, pamuk ve mercimek üretimi yoğun şekilde yapılıyor.

Her yıl binlerce ton ürünün yetiştirildiği bölgede tarım, hem ilçe ekonomisinin hem de bölge ekonomisinin temel geçim kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor.

Çiftçilerden tarım arazileri için hassasiyet çağrısı

Son yıllarda artan nüfus ve yapılaşma baskısının tarım alanları üzerindeki etkileri, çiftçilerin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Üreticiler, özellikle sulanabilir ve yüksek verim kapasitesine sahip tarım arazilerinin korunmasının gelecekteki üretim açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

Çiftçiler, verimli toprakların gelecek nesillere aktarılması gerektiğini vurgulayarak, tarım alanlarının farklı amaçlarla kullanılmasının önüne geçilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Bismil Ovası stratejik önem taşıyor

Üreticilere göre Bismil Ovası, yalnızca Diyarbakır'ın değil, bölgenin ve Türkiye'nin gıda üretimi açısından da stratejik öneme sahip alanlarından biri konumunda bulunuyor. Tarımsal üretimin sürdürülebilir şekilde devam edebilmesi için verimli arazilerin korunmasına yönelik çalışmaların artırılması gerektiği belirtiliyor.

Uzmanlardan gıda güvenliği uyarısı

Uzmanlar ise iklim değişikliği, kuraklık ve yükselen üretim maliyetlerinin tarımsal faaliyetleri zaten zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Bu nedenle mevcut tarım arazilerinin korunmasının, gelecekte gıda güvenliğinin sağlanması açısından büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.

Bismil’in bereketli topraklarının korunması, hem bölge ekonomisinin güçlenmesi hem de gelecek nesillerin gıda ihtiyacının karşılanması açısından kritik bir konu olarak değerlendiriliyor.

Ömer Muhtar'ın ailesi, "Şehitler Şeyhi" olarak anılan direniş liderinin mirasını yaklaşık bir asırdır yazılı belgelerden çok sözlü anlatılarla koruyor.

Aile üyeleri, Muhtar'ın yalnızca tarih kitaplarında yer alan bir figür olmadığını, ev içinde anlatılan hikâyeler, anılar ve kuşaktan kuşağa aktarılan tanıklıklarla yaşatıldığını belirtiyor. Bu anlatımların, özellikle kadın aile bireyleri aracılığıyla yeni nesillere ulaştığı ifade ediliyor.

Bir vefatın açtığı daha büyük soru: Hafıza nasıl korunur?

Libya'da Ömer Muhtar'ın torunlarından Selime Muhtar'ın hayatını kaybetmesi, ilk bakışta ailevi bir kayıp gibi görünse de aslında çok daha geniş bir soruya kapı araladı: Bir milletin direniş hafızası nasıl ayakta kalır?

Çünkü Ömer Muhtar'ın hikâyesi yalnızca 20. yüzyıl başındaki İtalyan sömürgeciliğine karşı verilen bir mücadele değil aynı zamanda kimlik, onur ve bağımsızlık fikrinin nesiller boyunca taşınmasıdır.

Onun İslami mücadelesi, Libya toplumunda sadece tarih kitaplarına değil evlerin içine, aile sohbetlerine ve gündelik anlatılara yerleşmiş bir hafıza formuna dönüşmüştür.

Senûsî direnişi: Bir askeri mücadeleden daha fazlası

Ömer Muhtar'ın liderliğini yaptığı Senûsî direnişi, klasik anlamda bir savaşın ötesinde, bir toplumun var olma iradesini temsil eder.

Yaklaşık 20 yıl boyunca süren bu mücadele, modern sömürgecilik karşısında yerel direnişin en organize örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Muhtar'ın stratejisi yalnızca askeri değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmaya dayalıydı.

Çöl coğrafyasını iyi kullanması, küçük birliklerle büyük bir imparatorluğa karşı direnmesi ve sürekli hareket kabiliyeti, onu tarihsel olarak farklı bir yere taşımıştır.

1931 yılında idam edilerek şehit edilmesi bu direnişi bitirmemiş, aksine sembolik bir güç haline getirmiştir.

Bugün Libya'da ve Arap dünyasında Ömer Muhtar, "yenilmeyen irade" ve "onurlu direniş" kavramlarının karşılığı olarak görülür.

Sözlü tarih: Arşivlerden daha güçlü bir hafıza

Haberde öne çıkan en önemli unsur, bu mirasın yalnızca yazılı belgelerle değil, sözlü anlatılarla korunmasıdır.

Muhtar ailesi içinde aktarılan hikâyeler, yalnızca biyografik detaylar değil aynı zamanda bir dönemin ruhunu taşıyan tanıklıklardır.

Bu anlatılar, sömürge döneminde yaşanan baskıları, dağınık direniş hücrelerini ve toplumsal dayanışmayı canlı tutmaktadır.

Burada dikkat çeken nokta, kadınların rolüdür. Aile içi hafızanın taşınmasında kadınların merkezî bir konumda olduğu görülmektedir.

Bu durum, birçok toplumda olduğu gibi Libya'da da tarihsel hafızanın sadece savaş alanlarında değil, ev içinde üretildiğini göstermektedir.

Ömer Muhtar'ın mirası neden hâlâ güçlü?

Ömer Muhtar'ın etkisinin bugün hâlâ güçlü olmasının birkaç temel nedeni vardır:

Birincisi, mücadelesinin "İslami bir tam bağımsızlık" fikrine dayanmasıdır. Muhtar, yalnızca bir işgale karşı değil, emperyalist bir yaşam biçiminin dayatılmasına karşı da direnmiştir.

İkincisi, kişisel yaşamındaki sadelik ve adalet anlayışıdır. Onun hakkında aktarılan anlatılarda, güç ve otoriteye değil, ahlaki ilkelere dayalı bir liderlik modeli öne çıkar.

Üçüncüsü ise sembolleşme gücüdür. İdamı, tarihsel olarak bir son değil, kolektif hafızada bir başlangıç noktası haline gelmiştir.

Bu nedenle Muhtar, sadece Libya'nın değil, sömürgeciliğe karşı İslami direnişin evrensel simgelerinden biri olarak kabul edilir.

Aile hafızasından ulusal hafızaya

Selime Muhtar'ın vefatı, aslında bir dönüşüm sürecini de görünür kılıyor: Aile hafızasının yavaş yavaş ulusal hafızaya karışması.

Muhtar ailesi için bu miras hiçbir zaman "özel bir ayrıcalık" olarak görülmedi. Aksine, bu tarih Libya halkının ortak belleğinin bir parçası olarak kabul edildi.

Bu yaklaşım, Ömer Muhtar'ın şahsiyetinin bireysel bir kahramanlık hikâyesinin ötesine geçmesini sağlamıştır.

Bugün onun adı yalnızca Libya'da değil, birçok ülkede özgürlük mücadelesinin sembolü olarak anılıyorsa, bunun nedeni tam da bu kolektif sahiplenmedir.

Hafızanın geleceği: Yazılı kayıtlar ve sözlü anlatılar arasında

Araştırmacılar, Ömer Muhtar'ın mirasının geleceğinin iki ana eksene bağlı olduğunu vurguluyor: Sözlü anlatıların korunması ve yazılı arşivlerin güçlendirilmesi.

Çünkü sözlü tarih, duyguyu ve yaşanmışlığı taşırken yazılı kaynaklar bu hafızayı kalıcı hale getiriyor.

Bu iki alan birlikte çalışmadığında, tarih parçalı ve eksik kalabiliyor.

Selime Muhtar gibi hafıza taşıyıcılarının kaybı ise bu sürecin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Sonuç: Bir direnişten daha fazlası

Ömer Muhtar'ın hikâyesi, yalnızca bir sömürge karşıtı direniş değil aynı zamanda bir halkın kimliğini, onurunu ve bağımsızlık iradesini nasıl koruduğunun da hikâyesidir.

Bugün onun mirası, yalnızca tarih kitaplarında değil, Libya'nın evlerinde, anlatılarında ve kolektif hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Ve bu miras, bir kişinin değil, bir halkın hafızası olarak varlığını sürdürüyor.

Açılıştaki görüntüler gündem oldu

Açılış programında konuşan Rahmi Koç'un, kadınlar ve Kürt kimliği üzerinden değerlendirmelere konu olan bir fıkra anlattığı görüntüler sosyal medya platformlarında hızla yayıldı. Görüntülerde salonda bulunan bazı davetlilerin espriye güldüğü görüldü.

Tartışmaların ardından kamuoyunun dikkati özellikle görüntülerde yer alan Binali Yıldırım'a yöneldi.

Sosyal medyada yoğun eleştiri

Sosyal medya kullanıcıları, kadınlar ve etnik kimlikler üzerinden yapılan mizahın kabul edilemez olduğunu savunarak tepkilerini dile getirdi. Çok sayıda kullanıcı hem Rahmi Koç'tan hem de görüntülerde yer alan Binali Yıldırım gibi isimlerden açıklama ve özür beklediğini ifade etti.

Konuya ilişkin paylaşımlarda "#RahmiKoçÖzürDile" etiketi de gündemde yer alan başlıklar arasında gösterildi.

Kürt kadını ile ilgili "fıkra" adı altında iğrenç ifadeler anlatan Koç’a, aralarında Binali Yıldırım'ın da olduğu siyasetçiler...

İzmir’de gerçekleştirilen bir hastane açılış töreni, sağlık sektörünün konuşulması beklenirken, skandal bir açıklamaya sahne oldu. Kürt kadını ile ilgili "fıkra" adı altında iğrenç ifadeler anlatan Koç’a, aralarında Binali Yıldırım'ın da olduğu siyasetçiler ve protokol üyelerinin kahkahalarla eşlik etmesi, "Beyaz Türk" jakobenizminin sığlığını bir kez daha tescilledi.

Yıllardır Birleşmiş Milletler Kadın Birimi ve HeForShe sponsorluklarının arkasına saklanarak "kadın hakları" savunuculuğu rolü yapan Koç Grubu, ekranlarda "kadın gücü" pazarlaması yaparken, arka odalarda kadın bedenini ve etnik kimliği nasıl bir meta olarak gördüğü, savundukları sözde özgürlüğün aslında kurumsal bir illüzyondan ibaret olduğunu kanıtladı.

Fonlanan kadın hakları derneklerinin yıllardır toplum yapısına dayattığı "makbul kadın" profili, bu skandalla birlikte tamamen ortaya çıkmış oldu. Bu yapıların kadın özgürleşmesinden anladığı şey; kadının saygın, inançlı, köklerine bağlı ve onurlu bir birey olarak var olması değil. Onların vizyonundaki "özgür" kadın; küresel tüketim çarklarına hizmet eden, bedenin fütursuzca sergilenmesini ve estetik endüstrisinin kölesi haline getirilmesini "özgürlük" zanneden modern bir kölelik modeli.

Kadın bedeninin pervasızca metalaştırılmasını, teşhir edilmesini ve modern elitlerin tüketim nesnesi haline getirilmesini "ilericilik" diye yutturan bu zihniyet, iş kendi kalıplarına uymayan kadına geldiğinde sömürgeci kodlarına geri dönüyor.

Kendi çizdikleri çizginin dışındaki kadın "Ya tehdit ya eğlence"

Ortaya çıkan bu somut pratik, yani 2007’deki başörtüsü düşmanlığı ve bugünkü etnik cinsiyetçi fıkra, jakoben oligarşinin kadın haritasını netleştirmiş oldu. Bu zihniyet, fonladığı, alkışladığı, reklam panolarını süslediği ve modern sekülerizmin vitrinine koyduğu kadını "makbul" kabul ediyor.

Rahmi Koç'un, 2007'de verdiği röportajda cumhurbaşkanı eşinin başörtülü olması konusunda, “Anayasamız var. Kamusal alanlar tarif edilmiş. Şimdi böyle bir tarif varken cumhurbaşkanının eşinin türbanlı olması, bütün bunlar bir kenara atılıyor demektir ki, bu olmaz, kabul edilemez” açıklaması değerlendirildiğinde makbul kadın profilleri daha iyi anlaşılıyor.

Medeniyetin beşiği olan topraklarda binlerce yıldır iffetin, namusun, şerefin en somut timsali haline gelen Kürt kadını, bu çirkin mizah anlayışıyla değersizleştirilmek istenmesi tepki çekti. Fildişi kulelerde oturup kadını sadece bir tüketim nesnesi olarak gören elitist zihniyet, haysiyetini her şeyin üzerinde tutan Kürt kadınının vakur duruşunu kendi sığ eğlence anlayışına malzeme yaparken #RahmiKoçÖzürDile etiketi sosyal medyada gündem oldu.

Sosyal medya kullanıcıları, sözde kurumsal sosyal sorumluluk projelerinde yer aldığını iddia eden bir yapının kendi başkanının skandal sözlerine sessiz kalmasını riyakarlık olarak nitelendirerek holding markalarına yönelik geniş çaplı boykot çağrıları yapmaya başladı. #RahmiKoçÖzürDile etiketi üzerinden kararlılıkla sürdürülen bu toplumsal baskı, süslü reklam metinlerinin arkasına gizlenilen ayrımcı zihniyetlerin artık cezasız kalmayacağını ve toplumun amasız, fakatsız net bir özür beklediğini açıkça ortaya koydu.

KADEM, Mor Çatı, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu ve Kadın Koalisyonu...

KADEM, Mor Çatı, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu ve Kadın Koalisyonu gibi yapıların bu iğrenç anlatı karşısında adeta dillerini yutması, "Bu sessizliğin sebebi Rahmi Koç’un servet gücü mü, yoksa hedef alınan kadınların etnik kimliği mi?" sorusunu akıllara getirdi.

Kürt kadınlarına yönelik ağza alınmayacak iğrençlikteki ifadeler karşısında üç maymunu oynuyor

Bugüne kadar fon destekli projelerle, aile yapısını sarsan ajandaları "kadın hakları" ambalajıyla topluma dayatan dernekler, konu Türkiye’nin en büyük sermaye gruplarından birinin sahibi olunca suspus oldu. Sosyal medyada en ufak bir olayda dahi dakikalar içinde bildiri yayınlayan, duyar kasma yarışına giren yapılar, Kürt kadınlarına yönelik ağza alınmayacak iğrençlikteki ifadeler karşısında üç maymunu oynuyor.

Kamuoyu şimdi şu soruyu soruyor

Kamuoyu şimdi haklı olarak şu soruyu soruyor; Bu derneklerin kadın hakları savunuculuğu, sadece sermaye çevrelerine dokunmadığı sürece mi geçerli? Rahmi Koç’un ekonomik gücü, kadın onurunun ve insan haklarının üzerinde midir?

Mesele aile yapısını dinamitlemek, ebeveyn hiyerarşisini bozmak veya marjinal ideolojileri desteklemek olduğunda en ön safta koşan toplumsal cinsiyet eşitliği savunucuları, bugün gerçek bir kadın hakkı ihlali ve ağır bir hakaret karşısında ortada yok.

Kadın haklarını sadece kendi bencil ve yıkıcı projelerine kalkan yapan bu derneklerin, bu iğrenç saldırı karşısındaki tavrı, samimiyetsizliklerinin en net belgesi olarak tarihe geçti.

Milyarlarca dolarlık bütçeler, gelişmiş savaş uçakları, helikopterler ve eğitim programları bu sürecin temel unsurları olarak sunuldu.

Ancak sahadaki gerçeklik, bu iddianın çok daha karmaşık bir tabloya karşılık geldiğini gösterdi.

Amerikan askerlerinin, teknik personelinin ve lojistik ağının geri çekilmesiyle birlikte, geride çoğu zaman uçamayan uçaklar, bakımsız helikopterler ve hızla çözülen askeri yapılar kaldı.

Bu durum, yalnızca iki ülkeye özgü bir askeri başarısızlık olarak değil, ABD'nin farklı coğrafyalarda uyguladığı güvenlik mimarisinin yapısal bir sorunu olarak da tartışılıyor.

"Uçak vardı ama hava gücü yoktu"

Modern savaşlarda hava gücü yalnızca uçak envanteriyle ölçülmüyor.

Bir savaş uçağının veya helikopterin etkin biçimde görev yapabilmesi için sürekli bakım zinciri, yedek parça tedariki, eğitimli teknisyenler, mühimmat lojistiği, radar sistemleri ve entegre komuta-kontrol altyapısı gerekiyor.

Afganistan ve Irak'ta kurulan sistemler ise bu bileşenlerin önemli bir kısmında dış desteğe bağımlı şekilde tasarlandı.

Uçaklar yerel ordulara teslim edildi ancak bu uçakların sürdürülebilirliğini sağlayan teknik ekosistem büyük ölçüde Amerikan yüklenicilerine ve danışmanlarına bağlı kaldı.

Sonuçta ortaya çıkan yapı, bağımsız bir hava kuvvetinden çok, dış destek sürdüğü sürece çalışabilen bir sistem oldu.

Afganistan: Bakım zinciri çöktüğünde hava gücü de çöktü

Afganistan'da 2021 yazında yaşanan hızlı çöküş, bu modelin en çarpıcı örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Mücahitlerin ilerleyişi sırasında Afgan hava unsurları teknik olarak hâlâ envanterdeydi ve pilotlar görev uçuşları yapabiliyordu.

Ancak kritik sorun pilot eksikliğinden ziyade bakım ve lojistik altyapının sürdürülemez hale gelmesiydi.

Amerikan destekli bakım şirketlerinin ve teknik ekiplerin sahadan çekilmesiyle birlikte:

-Helikopterlerin büyük bölümü onarılamaz hale geldi.

-Yedek parça akışı durdu.

-Uçaklar hangarlarda beklemeye başladı.

-Operasyonel sorti sayısı hızla düştü.

Özellikle Black Hawk helikopterleri gibi gelişmiş platformlar kısa sürede kullanılamaz hale geldi.

Hava desteğinin kesilmesi, sadece teknik bir soruna neden olmadı. Cephedeki birliklerin mühimmat ve ikmal erişimi zayıfladı, yaralı tahliyeleri aksadı ve kuşatma altındaki noktalar desteklenemez hale geldi.

Bu durum, askeri çözülmeyi hızlandıran en önemli faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Psikolojik kırılma ve savaşın çözülmesi

Afganistan'daki çöküşün yalnızca teknik değil, psikolojik bir boyutu da olduğu vurgulanıyor.

Askeri unsurların hava desteğini kaybetmesi, sahadaki birliklerde "stratejik yalnızlık" algısını güçlendirdi.

Bu algı, birçok askerin savaşın sonucunun değişmeyeceğine inanmasına ve direnç kapasitesinin düşmesine yol açtı.

Böylece askeri çöküş, teknik sorunlarla psikolojik kırılmanın birleşimiyle hızlandı.

ABD'nin müdahale modeli: Güvenlik mi, bağımlılık mı?

ABD'nin Afganistan ve Irak'ta uyguladığı model, uzun süredir farklı çevrelerde tartışma konusu.

Eleştirel analizlere göre Washington, bir yandan sözde müttefik ordular oluşturmayı hedeflerken diğer yandan bu orduların tamamen bağımsız hale gelmesini stratejik olarak riskli görüyor.

Çünkü bağımsızlaşan askeri yapıların zamanla Amerikan çıkarlarından farklı politikalar geliştirebileceği değerlendiriliyor.

Bu nedenle kurulan sistemlerde genellikle kontrollü bir bağımlılık ilişkisi oluşuyor.

Silah sistemleri veriliyor ancak bakım altyapısı dışarıda kalıyor.

Pilotlar eğitiliyor ancak operasyonel planlama dış desteğe bağlı kalıyor.

Gelişmiş platformlar sağlanıyor ancak kritik yazılım ve parça zinciri korunuyor.

Bu yapı, bazı uzmanlar tarafından "tam kapasite transferi değil, yönetilen bağımlılık" olarak tanımlanıyor.

İşgal edilen ülkelerde istikrarsızlık

ABD'nin Afganistan ve Irak'taki askeri varlığı yalnızca ordu inşasıyla sınırlı kalmadı.

Müdahaleler, aynı zamanda iç savaş dinamiklerini, güç boşluklarını ve uzun süreli siyasi istikrarsızlık süreçlerini de beraberinde getirdi.

Eleştirel yaklaşımlara göre, ABD'nin farklı coğrafyalarda yürüttüğü işgaller:

-Devlet kurumlarının zayıflamasına,

-Silahlı grupların çoğalmasına,

-Güç boşluklarının oluşmasına,

-Uzun süreli güvenlik krizlerine zemin hazırladı.

Irak: F-16'lar ve yarım kalan kapasite

Irak'ta 2003 sonrası yeniden inşa edilen hava kuvvetleri, bu modelin bir diğer örneği oldu.

Bağdat yönetimi milyarlarca dolar harcayarak F-16 savaş uçakları gibi gelişmiş platformlar satın aldı.

Ancak bu sistemlerin işletilmesinde benzer bir bağımlılık yapısı ortaya çıktı.

Bakım, yazılım, mühimmat entegrasyonu ve teknik eğitim süreçlerinin önemli bölümleri uzun süre yabancı danışmanlara bağlı kaldı.

DAİŞ ile mücadele döneminde Irak hava unsurları operasyonlara katılsa da yüksek teknolojiye sahip platformların sahadaki etkinliği çoğu zaman sınırlı kaldı.

Daha basit ve sürdürülebilir hava araçları operasyonel yükün önemli kısmını taşıdı.

Asıl mesele: Teknoloji değil kurumsal kapasite

Afganistan ve Irak deneyimlerinin ortaya koyduğu en temel tartışma noktası, savaş gücünün yalnızca teknolojiyle ölçülemeyeceği gerçeği oldu.

Bir hava kuvvetinin gerçek kapasitesi teknik insan kaynağına, sürdürülebilir bakım sistemine, kurumsal sürekliliğe, bağımsız lojistik zincirine bağlıdır.

Bu unsurların eksikliği, en gelişmiş uçakların bile kısa sürede işlevsiz hale gelmesine yol açabilir.

Sonuç: Gökyüzünde güçlü, yerde kırılgan sistemler

Afganistan ve Irak örnekleri, modern askeri müdahalelerin en kritik tartışmalarından birini yeniden gündeme taşıdı: Bağımsız ordu inşası gerçekten mümkün mü, yoksa bu süreç doğası gereği bağımlılık mı üretiyor?

Ortaya çıkan tabloya göre, milyarlarca dolarlık yatırımlar ve gelişmiş silah sistemleri tek başına sürdürülebilir bir askeri güç oluşturmaya yetmedi.

Destek mekanizması çöktüğünde, gökyüzünde modern görünen sistemler bile kısa sürede yerde işlevsiz bir yapıya dönüşebildi.

Ve bu durum, modern savaşların en pahalı unsurunun aslında uçaklar değil, onları ayakta tutan görünmez insan ve kurum ağı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Biden'ın Güvendiği Ordu Haftalar İçinde Dağıldı

8 Temmuz 2021'de dönemin ABD Başkanı Joe Biden, Amerikan askerlerinin çekilmesinin ardından Afgan hükümetinin Taliban karşısında ayakta kalacağını savunmuş ve Afgan güvenlik güçlerinin 300 bin iyi donanımlı asker ile bir hava kuvvetine sahip olduğunu söylemişti.

Ancak birkaç hafta sonra Taliban ülke genelinde hızla ilerledi, Kabil düştü ve ABD'nin yirmi yıl boyunca milyarlarca dolar harcayarak kurduğu Afgan güvenlik sistemi çöktü.

Afgan hava kuvvetlerinin çöküşü, ABD'nin işgal ettiği ülkelerde bağımsız ve sürdürülebilir hava gücü oluşturma konusundaki başarısızlığının en çarpıcı örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Milyarlar Harcandı, Bağımsızlık Sağlanamadı

ABD, 2002 yılından itibaren Afgan ordusu ve güvenlik kurumları için yaklaşık 90 milyar dolar harcadı. Bu süreçte 300 uçak, 80 bin araç ve yüz binlerce silah teslim edildi.

Buna rağmen Afganistan Özel Yeniden Yapılanma Genel Müfettişliği'nin (SIGAR) 2023 yılında yayımladığı rapor ile RAND Corporation'ın 2026 tarihli araştırması, Afgan hava kuvvetlerinin Amerikan desteği olmadan faaliyet gösterebilecek kapasiteye hiçbir zaman ulaşamadığını ortaya koydu.

Araştırmalara göre Washington, yerel bir hava kuvveti inşa etmekten çok, ABD istihbaratı, bakım ağı ve lojistik sistemlerine bağımlı çalışan bir yapı oluşturdu.

Uçaklar Vardı, Bakım Sistemi Yoktu

Afgan hava kuvvetlerinin en büyük sorunu uçak sayısı değil, bakım ve destek altyapısıydı.

ABD, Mayıs 2021'de bakım sözleşmelerini sonlandırdığında Afganistan'ın elinde 186 uçağa karşılık yalnızca yaklaşık 200 eğitimli teknisyen bulunuyordu. Bu sayı, ihtiyaç duyulan personelin sadece yüzde 30'una denk geliyordu.

Amerikalı yüklenici şirketlerin ayrılmasıyla birlikte uçakların bakım süreleri dramatik biçimde uzadı. Daha önce bir gün içinde tamir edilen bazı helikopterler, ABD'nin çekilmesinden sonra bakım için Dubai'ye gönderilmeye başlandı ve haftalarca hizmet dışı kaldı.

Eski Afgan Genelkurmay Başkan Yardımcısı General Sami Sedat'a göre, Amerikan yüklenicilerinin çekilmesinden sonraki birkaç ay içinde Black Hawk helikopterlerinin yaklaşık yüzde 60'ı kullanılamaz hale geldi.

Temmuz 2021'e gelindiğinde uçabilir durumdaki uçak sayısı sadece 88'e düşmüştü.

Hava Desteğinin Kesilmesi Çöküşü Hızlandırdı

Afgan ordusu yıllar boyunca Amerikan hava desteği altında savaşmıştı. Yakın hava desteği, tıbbi tahliye, istihbarat paylaşımı ve lojistik destek büyük ölçüde ABD tarafından sağlanıyordu.

2019 yılında ABD, Afganistan'da 7 bin 423 hava saldırısı gerçekleştirdi. Ancak 2020'de Doha Anlaşması'nın ardından hava operasyonlarının azaltılması Taliban'ın hareket alanını genişletti.

Afgan birlikleri giderek mühimmat, yakıt ve ikmal sıkıntısı yaşamaya başladı. Kuşatma altındaki karakollara yardım ulaştırılamadı ve moral bozukluğu hızla yayıldı.

İnsan Kaynağı ve Eğitim Sorunu

Afgan hava kuvvetlerinde teknik personel eksikliği kadar eğitim sorunu da yaşanıyordu.

Hava kuvvetlerine başvuran adayların yalnızca yüzde 13'ünün kendi dilinde okuma yazma bildiği belirtiliyor. Amerikan yapımı uçakların bakım ve işletme kılavuzlarının İngilizce olması ise sistemi daha da karmaşık hale getiriyordu.

ABD'li danışmanlar birçok personele önce okuma yazma öğretmek, ardından İngilizce ve teknik eğitim vermek zorunda kaldı.

Afgan pilot adaylarının başarısızlık oranı da Amerikan hava kuvvetlerindeki benzer eğitim programlarının yaklaşık üç katı seviyesinde gerçekleşti.

Rus Helikopterlerinden Black Hawk'lara

Uzmanlara göre ABD'nin en tartışmalı kararlarından biri, Afganların uzun yıllardır kullandığı Rus yapımı Mi-17 helikopterlerini Amerikan yapımı Black Hawk'larla değiştirmesi oldu.

Afgan personelin bakımını ve kullanımını bildiği Mi-17'ler yerine daha karmaşık sistemlere sahip Black Hawk'ların tercih edilmesi, dış desteğe bağımlılığı daha da artırdı.

Amerikalı yetkililer bu kararı Rusya'ya uygulanan yaptırımlar nedeniyle yedek parça tedarikindeki zorluklarla gerekçelendirmişti.

Irak'ta Benzer Bir Tablo

Benzer sorunlar Irak'ta da yaşandı.

2003 işgalinin ardından ABD önce Irak ordusunu dağıttı, ardından yeni bir güvenlik yapısı oluşturmaya başladı. Başlangıçta hava kuvveti kurma planı bulunmasa da direniş hareketlerinin güçlenmesi üzerine Washington yeni bir Irak hava kuvveti inşa etmeye karar verdi.

2011 yılı sonunda Irak Hava Kuvvetleri yaklaşık 80 uçağa ve 5 bin personele sahipti. Ancak Amerikan danışmanlarının çekilmesinin ardından sistem ciddi sorunlarla karşılaştı.

ABD'nin Irak'a sattığı 36 adet F-16 savaş uçağı da beklenen etkiyi yaratamadı. Yaklaşık 4 milyar dolarlık proje kapsamında alınan uçakların işletilmesi ve bakımı büyük ölçüde Amerikan uzmanlara ve savunma şirketlerine bağlı kaldı.

Iraklı personelin önemli bir bölümü İngilizce teknik dokümanları okuyamıyor, pilot eğitimlerinde ise ciddi başarı sorunları yaşanıyordu.

Araştırmalara göre Irak Hava Kuvvetleri, F-16'ları çoğunlukla önceden belirlenmiş sabit hedeflere karşı kullanabildi; yakın hava desteği ve hareketli hedeflere müdahale gibi görevlerde beklenen performans sağlanamadı.

ABD Modelinin Açmazı

Afganistan ve Irak deneyimleri, modern bir hava kuvveti kurmanın yalnızca uçak satın almakla mümkün olmadığını gösterdi.

Uzmanlara göre bağımsız bir hava gücü oluşturabilmek için bakım, lojistik, istihbarat, eğitim ve komuta sistemlerinin de yerelleştirilmesi gerekiyor. Ancak bu süreç uzun yıllar ve yüksek maliyet gerektiriyor.

Araştırmaların ortak sonucu, ABD'nin her iki ülkede de bağımsız hareket edebilen hava kuvvetleri kurmaktan çok, Amerikan desteği sürdüğü sürece çalışabilen yapılar oluşturduğu yönünde.

Bu nedenle Afganistan ve Irak'ta kurulan sistemler, ABD'nin istihbarat, lojistik ve teknik desteği çekildiğinde savaşma kabiliyetlerini büyük ölçüde kaybetti.

Bu trajikomik çıkış, DEM Parti’nin samimiyetsizliğini ve toplum mühendisliği çabasını gözler önüne seren iki büyük skandalı barındırıyor.

Eşitlik masalı bitti, "erkeği cüzdan görme" sevdası başladı!

Her fırsatta "kadın-erkek eşittir" ezberi yapanlar, boşanma masasına oturulduğunda erkeği insan değil, "ömür boyu borçlu bir bankamatik" olarak görüyor. Sadece 1 gün evli kalmış bir erkeğin, ayrıldığı kadına hayatı boyunca haraç öder gibi nafaka vermesi savunuluyorç

Bu politika, kadın-erkek eşitliğini değil, erkeği hayattan izole eden, onu sadece kadının geçimini sağlamakla yükümlü bir figür haline getiren açık bir kadın hegemonyası savunuculuğu olarak değerlendiriliyor. İşlerine gelince ''kadın özgürdür'' gelmeyince kadını "kendi ayakları üzerinde duramayan aciz bir varlık", erkeği ise "ömür boyu sömürülecek bir cüzdan" olarak gören bu yaklaşım, modern köleliğin dik alası olarak yorumlanıyor.

"Aile gerici bir kurumdur" ama faturası ömür boyudur!
DEM Parti ve arkasındaki ideolojik çizginin en büyük riyakarlığı ise aile kavramına olan düşmanlıklarında saklı. Dağ kadrolarından meclis kürsülerine kadar her yerde "Aile, devletten sonra gelen en gerici kurumdur" propagandası yapanlar, toplumun temel taşı olan aile birliğini dinamitlemek için her yolu deniyor.

Vatandaşlar haklı olarak soruyor; madem aile sizin gözünüzde bu kadar gerici, tasfiye edilmesi gereken bir kurum; o halde o size göre "gerici" yapı yıkıldığında neden erkeğe ömür boyu bedel ödetiyorsunuz?

Aileyi değersizleştirmek için yarışanların, evlilik bittikten sonra erkeği o "gerici kurumun" borç zinciriyle ölene kadar bağlamak istemesi tam bir ideolojik ikiyüzlülük değil midir?

DEM Parti’nin "kadın mağduriyeti" sosuna bulayarak piyasaya sürdüğü son ucube açıklama, aslında erkeği adeta bir sömürge unsuru, ömür boyu sağmal bir bankamatik olarak gören ideolojik bir körlüğün ifşası olarak kabul ediliyor.

AYM’nin kararı, adaletin terazisini yeniden dengeye getirdi. DEM Parti’nin hukuku hiçe sayan, erkeği insandan saymayan ve toplumsal barışı cinsiyet savaşları üzerinden baltalamaya çalışan bu dışlayıcı politikası ise kamuoyu vicdanında mahkum oldu.

İşgal ordusunun tanklar, zırhlı araçlar ve gelişmiş hava savunma sistemleriyle kurduğu askeri üstünlük, Hizbullah'ın düşük maliyetli ama yüksek etkili FPV dron saldırılarıyla ciddi şekilde sınanıyor.

İşgal ordusuna mensup bir askerin babasının "Güney Lübnan adeta bir drone av sahası" sözleri, sahadaki askeri durumdan çok daha fazlasını anlatıyor.

Bu ifade, artık savaşın sadece ateş gücüyle değil, görünmezlik, ani saldırı kapasitesi ve psikolojik baskı üzerinden şekillendiğini ortaya koyuyor.

Teknolojik üstünlüğün kırılganlığı

İşgal ordusu uzun yıllar boyunca hava gücü, radar sistemleri ve elektronik harp kapasitesi sayesinde bölgesel askeri üstünlüğünü korudu. Ancak FPV tipi dronların ortaya çıkışı bu denklemi önemli ölçüde değiştirdi.

Bu dronlar, askerî açıdan bakıldığında son derece basit bir teknolojiye dayanıyor.

Genellikle sivil kullanım için geliştirilen, düşük maliyetli ve hızlı üretilebilen sistemler.

Buna karşın etkileri, klasik yüksek maliyetli savunma sistemlerinin ötesine geçebiliyor.

Bazı dronların maliyeti yüzlerce dolar seviyesinde kalırken, bunları durdurmak için kullanılan füze sistemleri ve elektronik harp ekipmanlarının maliyeti on binlerce doları buluyor.

Bu da sahada ciddi bir "maliyet asimetrisi" oluşturuyor.

Elektronik harp etkisiz kalıyor

En kritik dönüşüm ise kontrol sistemlerinde yaşanıyor.

Son dönemde kullanılan bazı FPV dronlar fiber optik kablolarla kontrol ediliyor.

Bu sistemde komutlar radyo frekansıyla değil, fiziksel bir kablo üzerinden iletildiği için elektronik karıştırma yöntemleri büyük ölçüde etkisiz hale geliyor.

Bu durum, işgal ordusunun yıllardır güvendiği elektronik savaş kapasitesinin sınırlı kaldığı yeni bir alan oluşturuyor.

Radarlar küçük ve kompozit malzemelerden üretilen bu dronları tespit etmekte zorlanırken, alçak irtifada ve çok hızlı hareket eden hedefler hava savunma sistemlerinin "kör noktalarına" giriyor.

Savaşın görünmeyen boyutu: Psikolojik çöküş

Sahadaki en dikkat çekici değişimlerden biri ise askerlerin psikolojik durumunda yaşanıyor.

İşgal medyasına yansıyan ifadelerde askerlerin sürekli tetikte olduğu, gökyüzüne bakmadan hareket edemedikleri ve en küçük sesin bile tehdit olarak algılandığı görülüyor.

Bazı askerlerin "tek yapabildiğimiz şey dua etmek" şeklindeki sözleri, askeri disiplinin ötesinde bir psikolojik kırılmaya işaret ediyor.

Modern savaşlarda teknolojik üstünlük kadar, askerlerin moral ve güven hissi de belirleyici bir unsur haline geliyor.

Bu noktada FPV dronlar yalnızca fiziksel hasar üretmiyor aynı zamanda sürekli bir belirsizlik ve korku haline neden olarak savaş alanının psikolojisini yeniden şekillendiriyor.

Güney Lübnan: Yeni nesil savaş laboratuvarı

Güney Lübnan'daki çatışmalar, aslında daha geniş bir askeri dönüşümün parçası olarak değerlendiriliyor.

Bu bölge, düşük maliyetli insansız sistemlerin büyük ordulara karşı ne kadar etkili olabileceğinin test edildiği bir alan haline gelmiş durumda.

Hizbullah'ın özellikle ileri karakolları, zırhlı birlikleri ve tahliye hatlarını hedef alan saldırıları, klasik cephe savaşını zorlaştıran bir stratejiye dayanıyor.

Amaç yalnızca kayıp verdirmek değil, aynı zamanda hareket kabiliyetini kısıtlamak ve sürekli bir tehdit algısına neden olmak.

Bu yönüyle Güney Lübnan, Ukrayna savaşında görülen FPV drone kullanımının Orta Doğu'ya taşınmış bir versiyonu olarak da değerlendiriliyor.

Teknolojik savaşın sınırları

İşgal ordusunun elindeki gelişmiş sistemlere rağmen sahada kesin bir çözüm üretilememesi, modern savaşın temel bir gerçeğini yeniden gündeme getiriyor: Teknoloji tek başına mutlak üstünlük sağlamıyor.

Daha ucuz, daha hızlı uyarlanabilen ve taktik esneklik sağlayan sistemler, büyük ve pahalı askeri yapıları zorlayabiliyor.

Özellikle elektronik harp karşısında dayanıklı hale getirilen yeni nesil dronlar, bu dengenin daha da kırılgan hale geldiğini gösteriyor.

Sonuç: Değişen savaş paradigması

Güney Lübnan'da yaşananlar, yalnızca bir sınır çatışması değil, aynı zamanda savaşın doğasının değiştiği bir dönüm noktasını temsil ediyor.

Tanklar, zırhlı araçlar ve hava savunma sistemleri hâlâ önemli ancak artık tek başına belirleyici değil.

Küçük, ucuz ve yüksek hassasiyetli dronlar, sahadaki en güçlü orduların bile hareket alanını daraltabiliyor.

İşgal askerlerinin kendilerini "gökyüzünden gelen görünmez bir tehdit karşısında şansa bağlı yaşıyor gibi" hissetmeleri, bu yeni savaş paradigmasının en çarpıcı özeti olarak öne çıkıyor.

Güney Lübnan bugün, yalnızca bir çatışma hattı değil aynı zamanda geleceğin savaşlarının nasıl olacağına dair sert ve gerçek bir laboratuvar haline gelmiş durumda.

Bir yandan devletlerin internet erişimini kısıtlayan politikaları, diğer yandan artan askeri gerilimler, "küresel ve açık internet" fikrini giderek daha tartışmalı hale getiriyor.

Uzmanlara göre Çin'in "siber egemenlik" modeli bu dönüşümün en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

"Büyük Güvenlik Duvarı" sistemiyle dış platformlara erişimin sınırlandırılması, devlet kontrollü yerel dijital ekosistemlerin oluşmasına zemin hazırlarken, benzer uygulamaların farklı ülkelerde de yaygınlaştığı belirtiliyor.

Bu eğilim, "splinternet" olarak adlandırılan parçalı internet yapısının güçlendiğine işaret ediyor.

Küresel ağın kırılgan omurgası: Deniz altı kablolar

İnternet trafiğinin yüzde 99'undan fazlası deniz altı kablolar üzerinden taşınıyor.

Bu nedenle özellikle Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Umman Körfezi gibi stratejik geçiş noktaları, küresel dijital iletişimin en hassas bölgeleri olarak kabul ediliyor.

Uzmanlar, bu kabloların bilinen güzergâhlardan geçtiğini ve bu durumun onları olası çatışma veya sabotajlara karşı savunmasız hale getirdiğini belirtiyor.

Bu hatlarda yaşanabilecek bir kesintinin yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte internet hızını ve hizmet akışını ciddi biçimde etkileyebileceği ifade ediliyor.

Çin modeli ve dijital kontrolün yayılması

Çin'in geliştirdiği kapalı internet modeli, yalnızca kendi sınırları içinde değil, farklı ülkelerde de dijital kontrol sistemlerinin yayılmasına yol açıyor.

Bazı ülkelerin Çin yapımı gözetim ve filtreleme teknolojilerini kullanması, internetin küresel standartlardan uzaklaşmasına neden olan bir diğer unsur olarak değerlendiriliyor.

Benzer şekilde Rusya ve İran gibi ülkelerde de yerel platformların teşvik edilmesi, yabancı dijital servislerin sınırlandırılması ve "izinli internet" uygulamalarına yönelim, küresel ağın bütünlüğünü zayıflatan gelişmeler arasında gösteriliyor.

Yeni dönem: Parçalı ve güvenlik odaklı internet

Uzmanlara göre internet artık tek bir yapıdan ziyade, siyasi bloklara ve güvenlik bölgelerine ayrılan parçalı bir sisteme dönüşüyor.

Bu süreçte hem devletlerin veri kontrolü hem de kritik altyapıların güvenliği ön plana çıkarken, küresel dijital ağın geleceği konusunda ciddi belirsizlikler oluşuyor.

Deniz altı kabloların yanı sıra alternatif iletişim hatları ve uydu sistemleri gündeme gelse de mevcut altyapının yerini tamamen alabilecek bir çözümün kısa vadede mümkün olmadığı belirtiliyor.

Bu durum, internetin geleceğinde hem teknik hem de jeopolitik kırılganlıkların artabileceğine işaret ediyor.

Çin modeli ve "siber egemenlik" eğilimi

Çin’in geliştirdiği kapalı internet modeli, yalnızca teknik bir altyapı tercihi değil, aynı zamanda siyasi bir kontrol mekanizması olarak değerlendiriliyor.

"Büyük Güvenlik Duvarı" ile dış platformlara erişimin sınırlandırılması, devlet denetimli yerel dijital ekosistemlerin oluşmasını sağladı.

Uzmanlara göre bu model, bazı ülkeler tarafından örnek alınarak "siber egemenlik" anlayışının yayılmasına zemin hazırlıyor ve küresel internetin ortak yapısını zayıflatıyor.

Splinternet: Tek ağdan parçalı dijital düzene geçiş

"Splinternet" kavramı, internetin tek bir küresel ağ olmaktan çıkıp devlet politikalarına göre ayrışan dijital alanlara bölünmesini ifade ediyor.

Sosyal medya platformlarına erişim kısıtlamaları, yerli alternatif uygulamaların teşviki ve içerik filtreleme sistemleri, bu parçalanmayı hızlandıran temel unsurlar arasında gösteriliyor.

Bu durum, bilgi akışının evrenselliğini tartışmalı hale getiriyor.

Dijital altyapı ve yeni güvenlik riskleri

Artan jeopolitik gerilimler, internet altyapısını da doğrudan güvenlik meselesi haline getiriyor.

Deniz altı kabloların yanı sıra veri merkezleri, uydu sistemleri ve bölgesel internet ağları da potansiyel hedefler arasında değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu gelişmeler, internetin geleceğinde teknik dayanıklılıkla birlikte siyasi istikrarın da belirleyici olacağını gösteriyor.

ABD-Çin rekabeti ve internetin jeopolitikleşmesi

Küresel internetin parçalanma süreci yalnızca teknik bir dönüşüm değil, aynı zamanda ABD ve Çin arasındaki stratejik rekabetin dijital alana yansıması olarak değerlendiriliyor.

ABD merkezli platformların küresel hakimiyetine karşı Çin’in geliştirdiği kapalı ve kontrol edilebilir internet modeli, iki farklı dijital düzenin ortaya çıkmasına neden oluyor.

Bu durum, internetin ortak bir "küresel kamusal alan" olma özelliğini zayıflatıyor.

Veri, güvenlik ve dijital egemenlik yarışı

Günümüzde devletler için internet yalnızca iletişim ağı değil, aynı zamanda veri kontrolü ve ulusal güvenlik meselesi haline gelmiş durumda.

Kullanıcı verilerinin nerede saklandığı, hangi yasalara tabi olduğu ve hangi devletin erişim yetkisine sahip olduğu tartışmaları, ülkeleri kendi dijital altyapılarını kurmaya yöneltiyor.

Bu eğilim, küresel platformların gücünü sınırlandırırken ulusal internet modellerini güçlendiriyor.

Küresel kesinti senaryosu ve ekonomik riskler

Deniz altı kablolarında yaşanabilecek olası kesintiler yalnızca iletişim değil, finans, bankacılık, lojistik ve enerji sistemlerini de doğrudan etkileyebilecek bir zincir reaksiyona neden olabilir.

İnternetin merkezsiz yapısı teorik olarak alternatif yollar sunsa da yüksek trafik yoğunluğu nedeniyle sistemin ciddi yavaşlaması ve hizmet aksaklıkları kaçınılmaz görülüyor.

Uydu internet ve yeni güç dengesi

Starlink gibi uydu tabanlı internet sistemleri, deniz altı kablolara alternatif olarak öne çıksa da bu teknolojilerin maliyet, kapasite ve jeopolitik kontrol sorunları bulunuyor.

Uzmanlara göre gelecekte internet altyapısı tek bir sistem yerine, deniz altı kablolar, kara hatları ve uydu ağlarının birlikte çalıştığı çok katmanlı bir yapıya evrilecek.

Bu tarih aynı zamanda bir halkın kimliğini koruma, toprağını savunma, hafızasını yaşatma ve siyasi varlığını sürdürme mücadelesidir.

Direnişi anlamadan Filistin meselesini anlamak mümkün değildir.

Filistin direnişi 1948'de değil, siyonist yerleşim projesiyle başladı

Yaygın kanaatin aksine Filistin direnişi Nekbe'den veya 1967 işgalinden sonra başlamadı.

Direnişin kökleri 19. yüzyılın sonlarına kadar uzanıyor.

1891 yılında Kudüs'ün önde gelen isimleri Osmanlı yönetimine başvurarak Yahudi göçlerinin ve toprak satın almalarının engellenmesini talep etti.

Bu gelişme, Filistin toplumunun siyonist projenin doğuracağı sonuçları henüz "devlet" kurulmadan fark ettiğini gösteriyordu.

İlerleyen yıllarda köylerde yaşanan silahlı çatışmalar, toprak anlaşmazlıkları ve protestolar, direnişin ilk nüvelerini oluşturdu.

Filistinliler açısından mesele hiçbir zaman dini veya etnik bir rekabet değil, toprak ve varlık mücadelesi olarak görüldü.

İngiliz mandası dönemi: Direnişin bastırıldığı ilk büyük dönem

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından İngiltere'nin Filistin'i işgal etmesi ve Balfour Deklarasyonu'nun uygulanması, direniş hareketlerini daha da büyüttü.

1929 Burak Ayaklanması ve 1936-1939 Büyük Filistin İsyanı bu dönemin en önemli olayları arasında yer aldı.

Özellikle 1936 İsyanı, sadece Filistin tarihinin değil, Arap dünyasının da en önemli sömürge karşıtı hareketlerinden biri olarak kabul edilir.

Ancak bu süreçte Filistinliler yalnızca siyonist örgütlerle değil, İngiliz askeri gücüyle de karşı karşıya kaldı.

İngiltere'nin uyguladığı sert baskılar sonucunda Filistin'in siyasi liderliği, toplumsal örgütlenmesi ve yerel direniş yapıları ağır darbe aldı.

1948'de yaşanacak Nekbe'nin zemininde bu tasfiye sürecinin büyük etkisi bulunuyordu.

Nekbe: Bir son değil, direnişin yeni başlangıcı

1948 yılı Filistin halkı için yalnızca askeri bir yenilgi anlamına gelmedi.

Yüz binlerce insan evlerinden sürüldü, yüzlerce köy haritadan silindi ve Filistin toplumu dünyanın farklı bölgelerine dağıldı.

Ancak siyonist hareketin beklediğinin aksine, sürgün Filistin kimliğini ortadan kaldırmadı.

Tam tersine mülteci kampları, Filistin ulusal bilincinin yeniden üretildiği merkezlere dönüştü.

Bu dönemde "geri dönüş hakkı" Filistin mücadelesinin temel unsurlarından biri haline geldi.

Direniş artık sadece toprağı korumak değil, kaybedilen vatanı geri kazanmak anlamı taşıyordu.

Fedai hareketlerinin yükselişi ve Filistin kimliğinin yeniden inşası

1960'lı yıllar Filistin direnişinin kurumsallaştığı dönem oldu.

Filistin Kurtuluş Örgütü'nün kurulması ve çeşitli Filistinli hareketlerin ortaya çıkmasıyla birlikte mücadele daha örgütlü hale geldi.

1967 Savaşı'nın ardından Gazze, Batı Şeria ve Kudüs'ün de işgal edilmesi Filistinliler için yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Bu gelişme, Arap ordularına duyulan güvenin azalmasına ve Filistinlilerin kendi kaderlerini kendilerinin belirlemesi gerektiği düşüncesinin güçlenmesine yol açtı.

Fedai hareketleri yalnızca askeri yapılar değil, aynı zamanda Filistin ulusal kimliğinin taşıyıcıları haline geldi.

İntifada: Direnişin halkla bütünleşmesi

1987 yılında başlayan Birinci İntifada, Filistin direnişinde büyük bir dönüşüme neden oldu.

Bu süreçte mücadele yalnızca silahlı grupların değil, toplumun tamamının katıldığı bir harekete dönüştü.

Taş atan çocuklar, genel grevler, boykotlar, öğrenci hareketleri ve mahalle komiteleri direnişin yeni yüzü oldu.

Birinci İntifada'nın en önemli sonucu, işgalin gerçek yüzünü dünya kamuoyuna göstermesi oldu.

Modern silahlarla donatılmış işgal ordusuna karşı taşlarla direnen Filistinlilerin görüntüleri uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.

Bu dönem, halk direnişinin askeri mücadele kadar etkili olabileceğini gösterdi.

Oslo: Barış süreci mi, işgalin yeniden düzenlenmesi mi?

1993 Oslo Anlaşmaları Filistin tarihinde en çok tartışılan dönüm noktalarından biri oldu.

Destekleyenler bunu barış için bir fırsat olarak değerlendirirken, eleştirenler işgalin yeni bir biçimde sürdürülmesi olarak yorumladı.

Aradan geçen yıllar içerisinde yerleşim birimlerinin sayısının artması, Kudüs üzerindeki baskıların yoğunlaşması ve işgalin sona ermemesi, Oslo'ya yönelik eleştirileri güçlendirdi.

2000 yılında başlayan İkinci İntifada ise Filistin toplumunda siyasi çözüm beklentilerinin önemli ölçüde zayıfladığını ortaya koydu.

Gazze neden direnişin merkezi haline geldi?

2005 yılında işgal ordusunun Gazze içinden çekilmesinin ardından bölge farklı bir direniş modelinin merkezi oldu.

Ağır abluka, ekonomik kuşatma ve tekrarlanan saldırılar altında yaşayan Gazze, zamanla Filistin direnişinin en önemli sahalarından biri haline geldi.

Gazze deneyimi sadece askeri boyutuyla değerlendirilemez.

Çünkü Gazze'de direniş aynı zamanda günlük hayatı sürdürebilme iradesi anlamına geliyor.

Bombardıman altında eğitim vermek, sağlık hizmeti sunmak, evleri yeniden inşa etmek ve toplumsal hayatı devam ettirmek de direnişin bir parçası olarak görülüyor.

Bu nedenle Gazze'deki mücadele hem askeri hem de toplumsal bir karakter taşıyor.

Esirler, Kudüs ve Batı Şeria: Mücadelenin birbirini tamamlayan cepheleri

Filistin direnişinin önemli ayaklarından biri de esir hareketidir.

İşgal hapishanelerinde geçen yıllar boyunca Filistinli esirler yalnızca mahkûm değil, aynı zamanda siyasi ve toplumsal mücadelenin sembolleri haline geldi.

Kudüs ise çatışmanın merkezinde yer almaya devam ediyor.

Mescid-i Aksa'ya yönelik baskınlar, mahallelerdeki tahliye girişimleri ve demografik değişim politikaları, Kudüs'ü sürekli bir gerilim alanı haline getiriyor.

Batı Şeria'da ise yerleşim faaliyetleri, baskınlar ve alıkoymalar sürerken, Cenin ve Nablus gibi kentler son yıllarda yeni direniş dalgalarının merkezleri olarak öne çıkıyor.

7 Ekim sonrası dönem: Bölgesel denklem değişiyor

2023 sonrasında başlayan süreç, Filistin direniş tarihinin yeni bir aşamasını oluşturdu.

Gazze'de yaşanan yıkımın boyutu, uluslararası hukuk tartışmalarını yeniden gündeme taşırken, Filistin meselesi uzun yıllar sonra küresel siyasetin merkezine yerleşti.

Bu süreç aynı zamanda direniş ekseni, bölgesel aktörler ve uluslararası güçler arasındaki ilişkileri de yeniden şekillendirdi.

Ortaya çıkan tablo, Filistin meselesinin yalnızca yerel bir çatışma değil, bölgesel ve küresel sonuçlar üreten bir dosya olduğunu bir kez daha gösterdi.

Sonuç: Filistin direnişinin tarihi neden hâlâ yazılmaya devam ediyor?

Filistin direnişinin tarihi tamamlanmış bir hikâye değildir.

Çünkü direnişi ortaya çıkaran koşullar ortadan kalkmış değildir.

Toprak meselesi, işgal, yerleşim faaliyetleri, Kudüs'ün statüsü, esirler ve mülteciler gibi temel başlıklar çözülmediği sürece Filistin direnişi de farklı biçimlerde varlığını sürdürmeye devam edecektir.

Tarih boyunca yöntemler değişti, örgütler değişti, liderler değişti.

Ancak değişmeyen tek unsur, Filistin halkının kendi topraklarında var olma iradesi oldu.

Bu nedenle Filistin direnişinin tarihi yalnızca geçmişi anlatmaz aynı zamanda bölgenin geleceğini anlamak için de önemli ipuçları sunar.

1987'deki Birinci İntifada sürecinde hareketin sahadaki yapılanmalarında yer alan Haddad'ın, 1989 yılında siyonist rejim tarafından esir alındığı ve Gazze Merkez Cezaevi'nde bir süre kaldığı belirtildi. Bu süreçte hem İslami eğitimine devam ettiği hem de diğer esirlere yönelik güvenlik ve bilinçlendirme dersleri verdiği aktarıldı.

Serbest bırakılmasının ardından HAMAS bünyesindeki farklı güvenlik ve saha birimlerinde görev aldığı, "olaylar birimi" ve daha sonra "Saika birimi" olarak bilinen yapılarda aktif olduğu, işgalcilere karşı operasyonların planlanmasında rol üstlendiği belirtildi.

2000 yılında başlayan İkinci İntifada döneminde yeniden askeri faaliyetlere yöneldiği, el yapımı patlayıcılar ve pusu operasyonları üzerinde çalıştığı ve Gazze'nin doğu hatlarında çeşitli eylemlerin planlanmasına katkı sunduğu ifade edildi.

2001 yılında Şucaiyye bölgesindeki askeri yapılanmanın başına geçtiği, burada havan saldırıları ve sınır hattındaki operasyonların koordinasyonunda yer aldığı kaydedildi. Aynı dönemde farklı saha komutanlarıyla birlikte eğitim ve operasyon planlamalarına katıldığı aktarıldı.

2004 yılı itibarıyla Şucaiyye Taburu komutanlığına getirildiği, bu süreçte birçok askeri operasyonun planlanmasında yer aldığı, Kassam ile diğer gruplar arasında ortak operasyon hazırlıklarında görev aldığı belirtildi. 2004'teki "Asdod Limanı Operasyonu" ve "Keskin Ok" adlı operasyon süreçlerinde rol aldığı ifade edildi.

2006'da Gazze Tugayı yardımcılığı görevine yükseldiği, 2008-2009 döneminde sınır hattındaki operasyon planlamalarında yer aldığı, 2014 Gazze savaşı sırasında sınır ötesi operasyonların yönetiminde sorumluluk üstlendiği ifade edildi.

2017 yılında askeri destek birimlerinin başına geçtiği, 2021'de Gazze Tugayı'nın tamamının komutasına getirildiği ve bu süreçte çok sayıda askeri birimin koordinasyonunu yürüttüğü kaydedildi.

7 Ekim'de başlayan "Aksa Tufanı" sürecinde ise Haddad'ın Gazze çevresindeki askeri operasyonların yönetiminde yer aldığı, bazı askeri noktaların ele geçirilmesi ve esirlerin güvenli şekilde tutulması süreçlerinde rol oynadığı aktarıldı.

Ayrıca, üst düzey komuta zincirinde yaşanan kayıpların ardından farklı askeri pozisyonlara getirildiği ve son olarak Kassam Tugayları içinde en üst askeri sorumluluklardan birini üstlendiği ifade edildi.

Küçük, gizlenebilir ve düşük maliyetli olan bu sistemler, siyonist rejim askerlerini doğrudan hedef alabilen etkili bir silaha dönüştü.

Bu yeni teknoloji, son günlerde yaşanan saldırılarda etkisini açık şekilde gösterdi.

Elektronik harbe karşı geliştirilen hamle

Hizbullah'ın bu sistemi mart ayı başında başlayan son çatışma sürecinde ilk kez kullandığı belirtilirken, askeri uzmanlar bunun tesadüfi değil, doğrudan elektronik harp sistemlerine karşı geliştirilen bir karşı hamle olduğunu vurguluyor.

Uzmanlara göre, siyonist rejimin elektronik karıştırma ve sinyal kesme kapasitesi, klasik kablosuz İHA'ları büyük ölçüde etkisiz hale getirince, Hizbullah fiber optik kontrollü sistemlere yöneldi.

Bu sayede İHA ile operatör arasında doğrudan fiziksel bağlantı kuruluyor ve sinyal kesme ya da GPS karıştırma girişimleri tamamen devre dışı kalıyor.

"Görünmez" ve durdurulması zor bir silah

Bu İHA'ların öne çıkan özellikleri arasında düşük irtifada yüksek hızla uçabilmeleri, radar ve ısı izi bırakmamaları ve karmaşık arazilerde dahi yüksek çözünürlüklü görüntü aktarabilmeleri yer alıyor.

Ayrıca bazı modellerin 10 ila 30 kilometre menzile sahip olduğu ve 10-20 kilogram arası patlayıcı taşıyabildiği ifade ediliyor.

Askeri analizlere göre bu sistemler, siyonist rejimin "Trophy" gibi aktif koruma sistemlerini de aşabiliyor ve zırhlı araçlara karşı ciddi tehdit oluşturuyor.

Düşük maliyetli olmalarına rağmen sahada yüksek etki üretmeleri, bu İHA'ları "asimetrik savaşın" öne çıkan unsurlarından biri haline getiriyor.

Siyonist rejimde hazırlıksızlık ve çözüm arayışı

Siyonist rejim cephesinde ise bu yeni tehdit karşısında ciddi bir hazırlıksızlık dikkat çekiyor.

İşgalci askeri yetkililer, bu tür İHA'ların son dönemde ortaya çıkan yeni bir tehdit olduğunu kabul ederken, sistemlerin tespit edilmesinin ve etkisiz hale getirilmesinin son derece zor olduğunu belirtiyor.

Eski hava savunma yetkilileri, bu İHA'ların küçük boyutları, yüksek hızları ve alçak irtifada uçmaları nedeniyle radar sistemlerinden kaçabildiğini ve tespit edilse bile takibinin zor olduğunu ifade ediyor.

Geciken önlemler ve sahadaki doğaçlama çözümler

Batı basınına yansıyan değerlendirmelerde de siyonist rejimin bu alanda yeterli hazırlık yapmadığı ve İHA tehditlerini uzun süre ikinci planda bıraktığı yönünde eleştiriler yer aldı.

Özellikle Ukrayna'daki savaşta benzer teknolojilerin kullanıldığına dikkat çekilmesine rağmen gerekli önlemlerin zamanında alınmadığı vurgulandı.

Sahadaki birliklerin ise bu tehdide karşı doğaçlama yöntemlere başvurduğu, askeri araç ve mevzilerin ağlarla kaplanarak İHA'ların fiziksel olarak engellenmeye çalışıldığı aktarıldı.

Ancak bu yöntemlerin kalıcı çözüm sunmadığı ve sahadaki kayıpları önleyemediği belirtiliyor.

Artan baskı ve derinleşen kriz

Uzmanlar, fiber optik kontrollü İHA'ların etkinliğini sürdürmesinin, siyonist rejim ordusu içinde moral bozukluğuna yol açtığını ve sahadaki operasyonel zorlukları artırdığını ifade ediyor.

Yoğun hava saldırılarına rağmen bu sistemlerin etkisiz hale getirilememesi, askerî açıdan önemli bir zafiyet olarak değerlendiriliyor.

Analizlere göre bu yeni teknoloji, savaş alanında düşük maliyetli ancak yüksek etkili çözümlerin ne kadar belirleyici olabileceğini ortaya koyarken, siyonist rejim için çözülmesi zor bir güvenlik açığını da gözler önüne seriyor.

Ailenin, toplumun en küçük yapı taşı olduğunu vurgulayan Özdemir Akpınar, çocukların İslami bir eğitim modeliyle yetiştirilmesinin hem bireysel gelişim hem de toplumsal güven açısından belirleyici olduğunu dile getirdi. Ayrıca, bu temelin atılmadığı durumlarda alınan güvenlik önlemlerinin tek başına yeterli olmayacağını söyledi.

Ailelerin çocuklarıyla İslami bir ahlak çerçevesinde ilgilenmeleri gerektiğini belirten Betül Özdemir Akpınar “Günümüzde çocukların korunmasız bir dünyada yetiştiğine dair toplumda ciddi bir kaygı ve panik havası olduğunu düşünüyorum. Bu durumu aşmanın temel noktasının ailede başladığı kanaatindeyim. Aileler, çocuklarıyla ne kadar İslami ahlak çerçevesinde ilgilenirse, çocukların ahlakı ve yaşam tarzı da topluma o ölçüde yansır. Böylece tabandan tavana doğru bir gelişim ve güzelleşme sağlanabilir.” dedi.

Çocukların İslami bir ahlak çerçevesinde yetiştirilmediği sürece alınan güvenlik önlemlerinin bir anlam ifade etmediğini belirten Özdemir Akpınar “Çünkü toplumun en küçük yapı taşı ailedir. Ailede temeli atılmayan, aile tarafından desteklenmeyen hiçbir yapı ya da kurum uzun vadede ayakta kalamaz. Bu nedenle aileler, çocuklarını İslami ölçülere uygun şekilde yetiştirdiklerinde, aslında sağlıklı bir toplumun inşasından söz edebiliriz. Aksi halde, ne kadar güvenlik önlemi alınırsa alınsın, bireyin iç dünyası ve vicdanı gelişmediği sürece toplumda gerçek bir ilerleme ve güven ortamı sağlanamaz.” şeklinde konuştu.

İslami bir eğitim modeline sahip kitaplarla çocuk eğitiminin desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Özdemir Akpınar “Peki aileler bunu nasıl yapabilir? Bu noktada çocuk kitapları önemli bir araçtır. Özellikle İslami temeller üzerine kurgulanmış çocuk kitaplarıyla çocukların gelişimi desteklenebilir. Günümüzde modern psikoloji daha çok çocuğun haz ve keyif odaklı dünyasına yöneldiği için, bunun doğal bir sonucu olarak daha bireyci ve kendini önceleyen çocuklarla karşılaşabiliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sözlerine son olarak psikolojik açıdan İslami kitapların toplum açısından ön planda olması gerektiğini belirten Özdemir Akpınar “Bu nedenle hem çocuk edebiyatında hem de yetişkin edebiyatında İslami psikolojiyi merkeze alan, ahiret bilincini önceleyen eserlerin daha fazla ön plana çıkması gerektiğini düşünüyorum. Anne ve babaların da bu noktada bilinçli davranarak çocuklarını bu tür eserlerle desteklemesi büyük önem taşımaktadır.” dedi.

Yapay zekâ ile hızlanan bilgi üretimi

Bu dönüşümde en kritik eşik ise üretken yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşması oldu. Artık bilgi yalnızca yayılmıyor, aynı zamanda otomatik olarak üretiliyor, çoğaltılıyor ve duygusal tepkiler üzerinden optimize ediliyor.

Yapay zekânın hızla yayılmasıyla birlikte dijital dünyada bilgi üretimi ve dağıtımı köklü bir dönüşüm geçiriyor. Artık propaganda yalnızca devletlerin ya da klasik medya aygıtlarının kontrolünde yürüyen bir süreç olmaktan çıkmış durumda, algoritmalar, üretken yapay zekâ sistemleri ve sosyal medya platformları bu sürecin merkezine yerleşmiş bulunuyor.

Gerçek ile yönlendirilmiş içerik arasındaki sınırın silinmesi

Bu yeni ortamda siyasal mesajlar, eğlence içerikleri ve gündelik paylaşımlar birbirine karışıyor, böylece kullanıcı, neyin gerçek bilgi neyin yönlendirilmiş içerik olduğunu ayırt etmekte giderek daha fazla zorlanıyor.

Hız, ölçek ve kriz dönemlerinde bilgi kirliliği

Uzmanlara göre bu dönüşümün en kritik yönlerinden biri, yapay zekâ ile üretilen içeriklerin hem hız hem de ölçek bakımından insan üretimini aşması. Kısa videolar, görseller ve otomatik metinler saniyeler içinde üretilebiliyor ve sosyal medya platformlarında geniş kitlelere ulaştırılabiliyor.

Bu durum, özellikle kriz ve savaş dönemlerinde bilgi akışını kontrol eden geleneksel mekanizmaları zayıflatırken, aynı zamanda duygusal etkisi yüksek ve doğruluğu tartışmalı içeriklerin daha kolay yayılmasına zemin hazırlıyor.

Sentetik propaganda ve algı üretimi

Bu bağlamda bazı araştırmacılar, "sentetik propaganda" olarak tanımlanan yeni bir olguya dikkat çekiyor.

Bu tür içerikler genellikle düşük kaliteye sahip, tekrar eden kalıplarla üretilen, duygusal dili yoğun ve sadeleştirilmiş anlatılara dayanıyor. Amaç, kullanıcıyı bilgilendirmekten çok etkilemek ve belirli bir algıyı sürekli yeniden üretmek. Özellikle jeopolitik gerilimlerde bu içeriklerin artması, kamuoyunun olayları sağlıklı biçimde değerlendirmesini daha da zorlaştırıyor.

Algoritmaların görünürlük savaşı

Buna paralel olarak yapay zekâ sadece içerik üretiminde değil, aynı zamanda bu içeriklerin dağıtımında da etkili hale geliyor. Platform algoritmaları, kullanıcıların ilgisini çeken içerikleri öne çıkarırken doğruluk kriterinden ziyade etkileşim oranlarını esas alıyor.

Bu da bilgi ekosisteminde bir "görünürlük yarışı" oluşturuyor ve en çok dikkat çeken içerik, doğru olsun ya da olmasın, daha fazla yayılıyor. Böylece propaganda, teknik olarak daha sofistike ama aynı zamanda daha görünmez bir yapıya bürünüyor.

Bilgi aşırı yüklenmesi ve dikkat krizi

Uzmanlar bu sürecin bir diğer sonucunun "bilgi aşırı yüklenmesi" olduğunu vurguluyor. Kullanıcılar, saniyeler içinde savaş görüntülerinden eğlence videolarına, yapay zekâ üretimi görsellerden politik tartışmalara geçiş yapıyor.

Bu kesintisiz akış, zamanla dikkat süresini azaltırken, olayları derinlemesine değerlendirme kapasitesini de zayıflatıyor. Sonuçta birey, bilgiye maruz kalıyor ancak onu anlamlandırma ve filtreleme konusunda giderek daha pasif bir konuma sürükleniyor.

Güven erozyonu ve gerçekliğin belirsizleşmesi

Daha da önemlisi, bu ortamda güven duygusu ciddi biçimde aşınıyor. Yapay zekâ ile üretilmiş içeriklerin gerçek içeriklerden ayırt edilmesi zorlaştıkça, kullanıcılar her bilgiye şüpheyle yaklaşmaya başlıyor.

Bu durum yalnızca yanlış bilgilerin yayılmasını değil, doğru bilginin de sorgulanmasını beraberinde getiriyor. Böylece "her şey manipüle edilebilir" algısı güçleniyor ve ortak gerçeklik zemini giderek daralıyor.

Sonuç: Dijital ekosistemde yeni güç alanı

Tüm bu gelişmeler, dijital platformların artık sadece iletişim araçları olmadığını, aynı zamanda algı ve düşünce üretiminde aktif rol oynayan yapılar haline geldiğini gösteriyor. Bu nedenle mesele yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda etik ve siyasal bir boyut taşıyor.

Yapay zekâ çağında bilgi ile propaganda arasındaki sınır inceldikçe, bireyin kendi düşüncesini oluşturma süreci de daha kırılgan hale geliyor ve bu durum, modern toplumların karşı karşıya olduğu en önemli dönüşümlerden biri olarak öne çıkıyor.

İddianameye göre Van Dyke, Venezuela'da Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu hedef alan askeri operasyonun planlama ve icra sürecinde yer aldı ve bu süreçte elde ettiği gizli bilgileri kazanca dönüştürdü.

Savcılığa göre Van Dyke, operasyonun zamanlamasına ilişkin hassas bilgileri kullanarak Polymarket üzerinden bahisler yaptı. Aralık 2025 ile Ocak 2026 arasında Venezuela ve Maduro'ya ilişkin gelişmeler üzerine toplam 13 farklı işlem gerçekleştiren askerin, bu süreçte yaklaşık 33 bin dolar bahis oynadığı ve operasyonun başarıyla sonuçlanmasının ardından yaklaşık 409 bin dolar kazanç elde ettiği belirtildi.

İçeriden bilgiyle işlem

ABD güçlerinin 3 Ocak'ta Caracas'ta düzenlediği operasyonla Maduro'nun yakalanmasının ardından, platformdaki ilgili tahminlerin "evet" olarak sonuçlanması, Van Dyke'ın tüm bahislerini kazanmasına yol açtı.

Soruşturma kapsamında, şüphelinin elde ettiği kazancı önce yabancı bir kripto varlık hesabına aktardığı, ardından çevrim içi bir yatırım hesabına yönlendirdiği ifade edildi. Van Dyke'ın ayrıca kimliğini gizlemek amacıyla hesap bilgilerini değiştirdiği ve platformdan hesabının silinmesini talep ettiği de iddianamede yer aldı.

ABD'li yetkililer, kamu görevlilerinin ellerindeki gizli bilgileri kişisel çıkar için kullanmasının ciddi bir suç olduğunu vurgularken, bu olayın tahmin platformlarında "içeriden bilgiyle işlem" konusunda açılan ilk büyük dava olduğuna dikkat çekti.

Van Dyke hakkında emtia dolandırıcılığı, elektronik dolandırıcılık ve yasa dışı para transferi gibi suçlamalar yöneltilirken, toplamda onlarca yıla varan hapis cezasıyla karşı karşıya olduğu bildirildi.

Skandalın merkezinde: Gizli bilgiyle kazanç

Özel kuvvetlerde görevli bir askerin, gizli askeri operasyonlara dair bilgileri kullanarak Polymarket üzerinden yüz binlerce dolar kazanç elde ettiği iddiası, küresel ölçekte hızla büyüyen tahmin platformlarını tartışmaların merkezine yerleştirdi.

Uzmanlar, bu gelişmenin bir dönüm noktası olabileceğini belirtiyor. Çünkü ilk kez bir kamu görevlisinin, devletin en hassas bilgilerini kullanarak tahmin platformlarında kazanç elde ettiği iddiası yargıya taşındı.

Bu da uzun süredir "gri alan" olarak tanımlanan bu platformların artık daha sıkı denetimle karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor.

Tahmin platformları: Finans mı, bahis mi?

Tahmin platformları, kullanıcıların siyasi gelişmelerden ekonomik verilere, savaşlardan hava durumuna kadar birçok olayın sonucuna "yatırım" yapmasına imkân tanıyor.

Ancak bu sistemlerin büyük kısmı, klasik finans piyasalarına uygulanan sıkı düzenlemelerin dışında kalıyor.

Kripto paralar üzerinden işlem yapılması ve kimlik doğrulama zorunluluğunun olmaması, bu alanı gri bir bölgeye dönüştürüyor.

Uzmanlar, bu yapının büyük bir risk barındırdığını vurguluyor. Çünkü aynı sistem, bilgiye erken erişimi olan kişiler için ciddi bir kazanç kapısı haline gelebiliyor.

Trump: "Dünya bir kumarhaneye döndü"

ABD Başkanı Donald Trump, yaşanan gelişmelerin ardından yaptığı açıklamada, bu platformlara yönelik eleştirileri sertleştirdi.

Trump "Dünya artık bir kumarhane gibi işliyor." diyerek, kamu görevlilerinin bu tür sistemleri kullanmasının ciddi etik ve güvenlik riskleri taşıdığına dikkat çekti.

Açıklamalar, Washington'da yeni düzenlemelerin kapıda olabileceği yönünde yorumlandı.

Çıkar çatışması tartışmaları büyüyor

Skandal yalnızca bireysel bir suçlama ile sınırlı kalmadı. Tahmin platformları ile siyasi çevreler arasındaki olası ilişkiler de tartışma konusu haline geldi.

Özellikle Trump'ın oğlu Donald Trump Jr.'ın hem Polymarket hem de rakibi Kalshi ile bağlantılı olması, çıkar çatışması iddialarını gündeme taşıdı.

Bu durum, sektörün sadece ekonomik değil, siyasi etkiler açısından da denetim ihtiyacını artırıyor.

Küresel dalga: Yasaklar ve soruşturmalar

Sorun yalnızca ABD ile sınırlı değil.

Brezilya, tahmin platformlarını doğrudan yasaklayarak bu alandaki en sert adımlardan birini attı.

Yetkililer, bu sistemlerin "örtülü kumar" olduğunu ve özellikle düşük gelirli kesimler üzerinde yıkıcı etkilere neden olduğunu belirtti.

Avrupa'da ise Fransa, hava durumu verilerinin manipüle edilerek bahis kazancı sağlandığı iddiaları üzerine soruşturma başlattı.

Paris'teki Charles de Gaulle Havalimanı verilerinde tespit edilen anormal sıcaklık değişimleri, sistemin yalnızca finansal değil, kritik altyapı güvenliği açısından da risk oluşturabileceğini gösterdi.

"İçeriden bilgi" artık her yerde

Uzmanlara göre en büyük tehlike, bu platformların içeriden bilgiyle işlem yapmayı kolaylaştırması.

Geleneksel borsalarda sıkı denetim altında olan bu tür işlemler, tahmin platformlarında daha zor takip ediliyor.

Özellikle tek bir hesap üzerinden yapılan yüksek hacimli işlemler, bazı kullanıcıların olayları önceden bildiği şüphesini güçlendiriyor.

Bununla birlikte blokzincir teknolojisi işlemleri izlenebilir kılsa da anonim hesaplar ve çoklu cüzdan kullanımı denetimi zorlaştırıyor.

Düzenleme ihtiyacı ve geleceğe dair soru işaretleri

Yaşanan gelişmeler, tahmin platformlarının geleceğine dair kritik soruları gündeme getiriyor:

Bu sistemler finansal bir araç mı, yoksa modern bir bahis biçimi mi?

Devletler bu alanı nasıl denetleyecek?

Ve en önemlisi, kamuya açık olmayan bilgilerin kazanca dönüştürülmesi nasıl engellenecek?

Uzmanlar, mevcut tabloyu "dijital çağın yeni kumarhanesi" olarak tanımlıyor.

Son yaşanan skandallar ise bu benzetmenin abartı olmadığını, aksine küresel ölçekte büyüyen bir sorunun habercisi olduğunu ortaya koyuyor.